Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 226. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

Osman Korkut Kanadoğlu, Merve Duysak, Ahmet Mert Duygun, Güray Türker (Ed.), Anayasa Mahkemesinin Temel Kararları Cilt 2

Kitap, 28.09.2024 tarihinde İstanbul Gedik Üniversitesi Hukuk Fakültesi ile İstanbul Barosu’nun birlikte düzenlediği “Anayasa Mahkemesinin Temel Kararları Konferansı 2” başlıklı konferans kapsamında farklı hukuk fakültelerine mensup öğretim üyeleri tarafından “Anayasa Mahkemesi ve Kadın Hakları”, “Esas Teşkilat Hukukuna İlişkin Anayasa Mahkemesi Kararları” ve “Anayasa Usul Hukukuna İlişkin Anayasa Mahkemesi Kararları” başlıklı üç ana oturumda sunulan tebliğlerin bir kısmının yazılı hale getirilmesiyle oluşturulmuştur.

Oktay Uygun, Türklerin Devletleşme Süreci

Eserde, Türklerin Orta Asya bozkırlarından Orta Doğu ve Avrupa’ya uzanan coğrafyada, iki bin yıl içinde kurdukları siyasal birliklerin özellikleri üzerinde durulmuş; “devlet”, “erken devlet”, “konfederasyon” ve “imparatorluk” gibi kavramlar üzerinden analiz yapılmış ve bunların nitelikleri kamu hukuku perspektifinden değerlendirilmiştir.

Gizem Ayvar Özcan, 4857 Sayılı İş Kanunu’na Göre İşçinin Yıllık Ücretli İzin Hakkı

Çalışmada, yıllık ücretli izin hakkının ortaya çıkışı, hukuki niteliği, bu hakka ilişkin hukuki düzenlemeler ve bu hakkı kazanma koşulları hakkında bilgi verilmiş; yıllık ücretli izin hakkının uygulanması üzerinde durulmuş; yıllık izin ücretinin hesaplanması, ödenmesi, bu ücrete uygulanacak faize değinilmiş ve yıllık ücretli izin hakkına ilişkin hukuki uyuşmazlıklar ortaya konulmuştur.

Seren Deniz Yanık, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu Kapsamında Hazırlanan Metinlerin Genel İşlem Şartı Perspektifinden Değerlendirilmesi

Kitapta, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında veri sorumlularınca hazırlanan aydınlatma metni, açık rıza metni ve saklama-imha politikası metinlerinin, genel işlem şartlarına ilişkin hükümlere göre değerlendirilip değerlendirilemeyeceği incelenmiş; Avrupa Birliği hukukundaki düzenlemeler ile karşılaştırma yapılarak söz konusu metinlerin hangi durumlarda genel işlem şartı olarak nitelendirilebileceği ortaya konulmuş ve bu durumun doğurabileceği hukuki sonuçlar irdelenmiştir.

Ayşenur Ocak, İnternet Şirketlerinin İnsan Hakları Yükümlülükleri

Çalışmada, şirketlerin yalnızca ticari çıkarları değil, kamusal faydayı da göz önünde bulundurarak hareket etmeleri gerektiği önermesinden yola çıkılarak dijitalleşmenin paradoksal doğası ele alınmış; internetin “demokrasinin oksijeni” olma potansiyelinin yanı sıra aynı zamanda şiddetin ve nefretin yayılması, terörizmin desteklenmesi ve yaygınlaştırılması, yanlış bilgilendirme, siber zorbalık, çocuk istismarı gibi riskleri de barındırdığı ortaya konulmuştur.

Gülşah Ulubay, Milletlerarası Özel Hukukta Taşıyıcı Annelik

Eserde, sınır ötesi taşıyıcı annelik yöntemiyle doğan çocuğun soybağının kurulması hem kanunlar ihtilafı hukuku hem de milletlerarası usul hukuku bakımından incelenmiş; ayrıca taşıyıcı annelik yöntemiyle doğan çocuğun soybağı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları çerçevesinde ele alınmıştır.

Gülseren Aydın, İyi İdare İlkesi Çerçevesinde Vergi Yükümlülerinin İdari Sürece Katılımı

Kitapta, iyi idare ilkesi ve bu ilkeden türetilen alt ilkeler kapsamlı bir şekilde incelenmiş; kavramın tarihçesi ve dayanakları ayrıntılı bir biçimde ortaya konulmuş; Türk vergi hukukunda iyi idarenin ve bu ilkenin unsurlarının nasıl uygulandığı hususu, doğrudan ve dolaylı olarak tartışılmış; vergi yükümlüleri açısından iyi idarenin sağlanabilmesi amacıyla katılımcılık ilkesinin Türk vergi hukukundaki somut yansımalarına yer verilmiştir.

Güray Türker, Özel Mülkiyete Konu Taşınmazlarda Bulunan Madenlerin Hukuki Niteliği ve Eşya Hukuku Yönünden Sonuçları

Çalışmada, madenin hukuki niteliği ve özel mülkiyete konu taşınmazlarla kurduğu ilişki eşya hukuku perspektifinden bütüncül ve sistematik bir yaklaşımla ele alınmış; maden hakkının hukuki niteliği, maden sicilinin işlevi, mülkiyet hakkının sınırlandırılması, kamulaştırma ve sözleşmeye dayalı maden irtifakı gibi maden hukukunun temel kurumları, öğretide ileri sürülen görüşler ve yüksek yargı içtihatları ışığında değerlendirilmiş ve ortaya çıkan sorunlara yönelik çözüm önerileri getirilmiştir.

Murat Erbilen, Yabancı Yatırım Sözleşmelerinin Yeniden Müzakeresi ve Uyarlanması

Eserin birinci bölümünde yabancı yatırım sözleşmeleri hakkında kapsamlı bilgi verilmiş, ikinci bölümünde yabancı yatırım sözleşmelerinin yeniden müzakeresi üzerinde durulmuş, üçüncü ve son bölümünde ise yabancı yatırım sözleşmelerinin uyarlanmasına değinilmiştir.

Umut Özdoğan, Anonim Ortaklık Payı Bağlamında Opsiyon Kavramı ve Pay Devrinde Özellik Arz Eden Haklar

Kitapta, özellikle birleşme ve devralma işlemlerinde kritik bir işleve sahip olan opsiyon hakları ile birlikte satma, birlikte satışa zorlama ve öncelik gibi özel nitelikli hakların kavramsal temelleri, hukuki niteliği ve uygulanabilirliği analiz edilmiş; Anglo-Amerikan hukukundan beslenen bu hakların Türk Ticaret Kanunu çerçevesindeki yeri ve işlevi incelenmiş; böylece hem öğretideki boşlukları doldurmak hem de uygulayıcılara yönelik bütüncül ve işlevsel bir rehber sunmak hedeflenmiştir.

Buğra Şahin, Yabancıların Ceza Yargılamasında Savunma Hakkı: Nitel Bir Araştırma

Çalışmada, Türkçe bilmeyen yabancı şüpheli ve sanıkların ceza yargılamasında savunma haklarını kullanmalarında karşılaştıkları sorunlar, bu alanda çalışan avukatlar ve nitel araştırma yöntemiyle yapılan mülakatlar kapsamında incelenmiş; tercümanların yabancı dile hâkimiyetinin genellikle yetersiz olduğu ve düşük ücret politikalarının tercümanların dikkatli ve özenli çalışmasını engellediği tespit edilmiş; sorunlara ilişkin çözüm önerileri sunulmuştur.

Gökhan Aykut, İpoteğin Paraya Çevrilmesi

Eserin birinci bölümünde taşınmaz rehninin bir türü olarak ipotek ve ipoteğin paraya çevrilmesi hakkında genel bilgiler verilmiş, ikinci bölümünde ipoteğin paraya çevrilmesi talebi ve paraya çevirmeye hazırlık işlemlerine yer verilmiş, üçüncü bölümünde cebrî açık artırma işlemlerine değinilmiş, dördüncü ve son bölümünde ise bazı özel durumların ipoteğin paraya çevrilmesine etkisi üzerinde durulmuştur.

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na ait karar özellikle dikkati çekmektedir:

Yargıtay HGK., E. 2026/114 K. 2026/53 T. 28.01.2026

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atma nedenine dayalı tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda (...) Asliye Hukuk Mahkemesi, davanın davalı (...) yönünden kabulüne, davalı (...) yönünden husumet yokluğundan reddine karar vermiştir.

Kararın istinaf edilmesi üzerine, (...) Bölge Adliye Mahkemesi, davalı (...) vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar vermiştir.

(...) Bölge Adliye Mahkemesi kararının temyiz edilmesi üzerine, Özel Daire tarafından kararın bozulmasına karar verilmiş; (...) Bölge Adliye Mahkemesi tarafından Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

Direnme kararının da temyiz edilmesi üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu; (...) Bölge Adliye Mahkemesi tarafından Özel Dairenin bozma kararına karşı tesis edilen kısa kararda sadece “Yargıtay (...) Hukuk Dairesi’nin 2024/60 97... /1192 Karar sayılı bozma kararına karşı direnilmesine,” denilmekle yetinildiği, dosya kapsamı dikkate alınarak taraflara yüklenen borç ve tanınan hakkın açık, infazda şüphe ve tereddüt uyandırmayacak biçimde, usulün aradığı nitelikleri haiz şekilde kısa karar olarak kurulmadığı, dolayısıyla usulün öngördüğü anlamda bir hüküm bulunmadığı gibi direnme kararlarını denetleyen Yargıtay Hukuk Genel Kurulu tarafından incelenebilecek nitelikte teknik anlamda bir direnme hükmü de bulunmadığı gerekçesiyle direnme kararının usulden bozulmasına oybirliği ile hükmetmiştir.

Mevzuat

Türk Medenî Kanunu

Anayasa Mahkemesi’nin E. 2025/120, K. 2025/270 sayılı ve 25.12.2025 tarihli kararı uyarınca, adın değiştirilmesi halinde Basın İlan Kurumu’nun ilan portalında ilanın yer almasına ilişkin hükümler iptal edildi. Değişiklikler, 01.01.2027 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Vergi Usul Kanunu

Anayasa Mahkemesi’nin E. 2025/94, K. 2026/11 sayılı ve 15.01.2026 tarihli kararı uyarınca, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın, tebliğe elverişli elektronik adres kullanma zorunluluğu getirmeye ve kendisine elektronik ortamda tebliğ yapılacakları ve elektronik tebliğe ilişkin diğer usul ve esasları belirlemeye yetkili olduğuna ilişkin fıkra hükmü iptal edildi. Değişiklik, 03.01.2027 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Noterlik Kanunu

Anayasa Mahkemesi’nin E. 2025/209, K. 2025/276 sayılı ve 25.12.2025 tarihli kararı uyarınca, taşınmaz satış sözleşmesinin düzenlenmesinden dolayı oluşan zarar nedeniyle noterlerin sorumluluğuna ilişkin hükümler iptal edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu

Anayasa Mahkemesi’nin E. 2022/85, K. 2025/131 sayılı ve 17.06.2025 tarihli kararı uyarınca, tüzel kişiliğin kazanılması, profesyonel faaliyet, disiplin kurulu, spor federasyonunun görev ve yetkilerine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Bazı değişiklikler, 02.01.2027 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun

Anayasa Mahkemesi’nin E. 2022/85, K. 2025/131 sayılı ve 17.06.2025 tarihli kararı uyarınca, Tahkim Kurulu’nun teşekkülüne ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Değişiklikler, 02.01.2027 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik

Çalışanlara verilecek iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin usul ve esasları yeniden belirlendi. 15.05.2013 tarihli ve 28648 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırıldı.

Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği

Bağlantı esasları, başvuruların alınması, başvuruda bulunulabilecek tesisler, başvuruların teknik yönden değerlendirilmesi, mahsuplaşma işlemleri, itirazlar, tüketim tesisleri, denetim, bilgilerin toplanması ve muhafaza edilmesine ilişkin hükümler başta olmak üzere birçok hükümde değişikliğe gidildi. Birçok değişiklik, 01.05.2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Kamu Kurum ve Kuruluşları Personel Servis Hizmet Yönetmeliği

Servis araçlarından faydalanma esaslarına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

KOBİ Rehberliği ve Teknik Danışmanlık Hizmetleri Hakkında Yönetmelik

Yönetmelik yürürlükten kaldırıldı.

Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi Genel Hükümler

Ceza davalarında ücrete ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 592)

Tebliğ kapsamında, Vergi Usul Kanunu’nun ek 1. maddesinde yer alan yetkiye dayanılarak, vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarına ilişkin yetkili uzlaşma komisyonları belirlendi.

Sanayi Sicil Tebliği (SGM 2026/4)

Sanayi Sicili Kanunu kapsamındaki işletmelerin sanayi sicili çerçevesindeki başvuru, kayıt, değişiklik, geçerlilik, iptal ve yıllık işletme cetveli hususlarına ilişkin usul ve esasların düzenlendiği tebliğ, 15.04.2026 tarihinde yürürlüğe girecek. Aynı tarihte, Sanayi Sicil Tebliği (SGM 2014/11) yürürlükten kalkacak.

Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliğinin Uygulanmasına İlişkin Genelge

Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği kapsamında yürütülecek eksper atamaları ve ekspertiz işlemlerine ilişkin usul ve esaslar düzenlendi.

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün 2024/1 Sayılı Genelgesi

Riskli yapı şerhinin terkini ve tapu harcı istisnasına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

SMS Hizmeti Sunumu ile İlgili Düzenlemeler

SMS ve MMS mesajlarının gönderimine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 225. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

Yusuf Çalışkan, Ahmet Dülger, Neriman Kılıç, Ahmed Dırar Güngördü, Adnan T. Doğan (Ed.), Genç Tahkim Hukukçuları Konferansı 18-19 Ekim 2024

Kitapta, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Milletlerarası Özel Hukuk Anabilim Dalı öncülüğünde 18-19 Ekim 2024 tarihlerinde düzenlenen Genç Tahkim Hukukçuları Konferansı’nda sunulan tebliğlere yer verilmiş; şirketler hukuku uyuşmazlıklarının çözümünde tahkim ve karşılaşılabilecek usul sorunları, ICSID tahkimindeki güncel gelişmeler, yabancı hakem kararlarının tenfizindeki güncel sorunlar, uluslararası ticari tahkimde çevrenin korunmasına yönelik gelişmeler, tahkim ve blokzincir teknolojisi gibi konular ele alınmıştır.

Başak Baysal, Mustafa Keskin, Hande Heper, Gizem Arslan (Ed.), Engelli Hakları I-II: 2023-2024 Akademik Yılı Konferansları

Çalışmada, İstanbul Barosu Engelli Hakları Merkezi ve Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi iş birliği ile başlatılan konferans serisi kapsamında konuya temel bir giriş yapılmış; engelli bireylerin çalışma yaşamında karşılaştıkları sorunlara odaklanılarak engelli haklarına ilişkin önemli sorunların ve çözüm önerilerinin tartışıldığı tebliğlere yer verilmiştir.

Başak Şit İmamoğlu, Ülkü Ay Kaplan, Zeynep Özkan (Ed.), Özel Hukuk Boyutuyla Sürdürülebilirlik ve Döngüsel Ekonomi: Gelişmeler, Değerlendirmeler, Öneriler

17-18 Ekim 2024’te Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde düzenlenen “Döngüsel Ekonomi ve Hukuk Sempozyumu” kapsamında sunulmuş olan bildirilerden ortaya çıkan kitapta, doğrusal ekonomi modeline uygun olarak tasarlanagelmiş hukuk düzeninin, özel olarak döngüsel ekonomiye geçişte, genel olarak da sürdürülebilirlik çerçevesinde nasıl evrilmesi gerektiğine ışık tutulmuştur.

Aleyna Kaplan, Uluslararası Hukukta Hakkın Kötüye Kullanılması ve ABD’nin Tek Taraflı Yaptırımları

Eserde, devletlerin tek taraflı yaptırım uygulamaları ve ülke dışı etkili düzenlemeleri aracılığıyla yargı yetkisi kullanımı şeklinde ortaya çıkan hukuka aykırılık, uluslararası hukukun genel ilkelerinden biri olan hakkın kötüye kullanılması yasağı kapsamında irdelenmiş; devletlerin bu tür uygulamalarının yasal dayanağı ve herhangi bir uluslararası hukuk kuralına aykırı olup olmadıkları, özellikle antlaşmalar ve teamül hukuku çerçevesinde sorgulanmıştır.

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Anayasa Mahkemesi’ne ait karar özellikle dikkati çekmektedir:

Anayasa Mahkemesi GK, E. 2025/199 K. 2026/16, T. 15.01.2026

İtirazın konusu; Sigortacılık Kanunu’nun 27. maddesinin 6. fıkrasının 3. cümlesinde düzenlenen, sigorta acentelerinin, sigorta acenteliği faaliyetine ilişkin olarak yönetmelikle belirlenecek suçlar için ayrıca meslekten men cezası da verilebileceğine ilişkin hükmün, temel ilkeler belirlenmeksizin ve kanuni çerçeve çizilmeksizin idareye düzenleme yapma yetkisi verdiği, bu nedenle Anayasa’nın 2., 7. ve 38. maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmesi talebine ilişkindir.

Esasın incelenmesi sonucunda Anayasa Mahkemesi, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 13. ve 48. maddeleri yönünden inceleme yapmış; itiraz konusu hükmün, sigorta acentelerinin teşebbüs özgürlüğüne sınırlama getirdiği, türevsel nitelikteki düzenleyici işlemler bakımından yürütmenin düzenleme yetkisinin sınırlı, tamamlayıcı ve bağımlı bir yetki olduğu, meslekten men cezasıyla ilgili temel ilkeler ortaya konulmadan, kanuni çerçeve çizilmeden, cezayı gerektiren eylemler genel hatlarıyla da olsa belirlenmeden ilgili hususların düzenlenmesinin yönetmeliğe bırakılmak suretiyle yürütme organına sınırları ve kapsamı belirli olmayan, geniş bir yetki alanı tanındığı, bu nedenle itiraz konusu hükmün kanunilik ilkesiyle bağdaşmadığı sonucuna varmış ve hükmün Anayasa’nın 13. ve 48. maddelerine aykırı olduğuna ve iptaline oybirliği ile hükmetmiştir.

Mahkeme; Anayasa’nın 13. maddesinde sınırlama ölçütü olarak belirtilen kanunilik ilkesini, Anayasa’nın 7. maddesinde güvence altına alınan yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesi ışığında yorumladığından ve Anayasa’nın 13. ve 48. maddeleri yönünden yapılan değerlendirmeler kapsamında ele aldığından, Anayasa’nın 7. maddesi yönünden ayrıca bir inceleme yapılmasına gerek görmemiş, ayrıca Anayasa’nın 2. ve 38. maddeleri yönünden incelemede bulunmamıştır.

Mevzuat

Şarj Hizmeti Yönetmeliği

Muafiyetler, lisans başvurularının sonuçlandırılması, lisans bedelleri, lisansın sona ermesi, şarj ağı, şarj ağı işletmeci lisansı sahibinin hak ve yükümlülükleri, şarj ağının genişletilmesi, daraltılması ve mobil şarj istasyonu, bilgi güvenliği, birlikte çalışabilirlik, şarj istasyonunun kurulumu ve işletilmesi, fiyatlandırma, kullanıcı şikayetleri, serbest erişim platformu, denetim ve yaptırımlara ilişkin hükümler başta olmak üzere birçok hükümde değişikliğe gidildi. Bilgi güvenliği ve hizmet kalitesine ilişkin geçiş hükümleri düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Kıyı Tesislerine Yeşil Liman Sertifikası Düzenlenmesi Hakkında Yönetmelik

Yönetmeliğin kapsamı, yönetmelikte geçen tanımlar, yaptırımlar ve çevresel etki değerlendirmesi raporları kapsamındaki taahhütlere ilişkin hükümler ile yönetmelik eklerinde değişikliğe gidildi. Yeşil liman sertifikası alma zorunluluğuna ilişkin ek madde hükümleri ihdas edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Milletlerarası Tahkim Ücret Tarifesi Hakkında Tebliğ

Milletlerarası Tahkim Kanunu uyarınca, taraflarla hakem veya hakem kurulu arasında ücretin belirlenmesi konusunda anlaşmaya varılamadığı veya tahkim anlaşmasında ücretin belirlenmesine ilişkin herhangi bir hüküm bulunmadığı ya da taraflarca bu konuda yerleşmiş milletlerarası kurallara veya kurumsal tahkim kurallarına yollama yapılmadığı durumlarda, hakem veya hakem kurulunun alacağı ücret hususunda hükümlerin belirlendiği tebliğ yürürlüğe girdi. 14.03.2025 tarihli ve 32841 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Milletlerarası Tahkim Ücret Tarifesi Hakkında Tebliğ yürürlükten kaldırıldı.

Meslekî Yeterlilik Kurumu Meslekî Yeterlilik Belgesi Zorunluluğu Getirilen Mesleklere İlişkin Tebliğ

Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerden olup, çalışanlar için Meslekî Yeterlilik Kurumu Meslekî Yeterlilik Belgesi zorunluluğu getirilen meslekler ilan edildi.

Gelir Vergisi Kanunu’nun Geçici 67. Maddesi ve Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 15. ve 30. Maddelerinde Yer Alan Bazı Tevkifat Nispetlerinin Yeniden Belirlenmesi ile Gelir
Vergisi Kanunu’nun 94. Maddesinde Yer Alan Tevkifat Nispetleri Hakkındaki 2003/6577 Sayılı Kararnamenin Eki Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar

Gelir Vergisi Kanunu’nun geçici 67. maddesinde yer alan bazı kazanç ve iratlardan yapılacak tevkifat oranları yeniden tespit edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Tarım Sigortaları Havuzuna Devlet Tarafından Taahhüt Edilecek Hasar Fazlası Desteğine İlişkin Karar

Tarım Sigortaları Kanunu’nun 15. ve 16. maddelerine istinaden Tarım Sigortaları Havuzu Yönetim Kurulu tarafından onaylanan Risk Paylaşımı ve Reasürans Planına göre; Tarım Sigortaları Havuzu tarafından 01.01.2026-31.12.2026 tarihleri arasında akdedilen sigorta sözleşmelerinden kaynaklanan ancak ulusal ve uluslararası piyasalara transferi yapılamayan risklerin hasar prim oranı belirlendi.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’nun 13808 Sayılı Kararı

Dağıtıcılar arası LPG ticareti izin başvurusu ve izin sahibi tarafından bir faaliyet dönemi içinde dağıtıcılar arası LPG ticareti kapsamında yapılabilecek toplam teslim miktarına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Havalimanları Yer Hizmet Türleri ve Detayları Talimatı

Talimatın hukuki dayanağı, talimatta yer alan tanımlar, hizmet türleri ve genel esaslara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 224. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

Barış Tanrıvermiş, İcra Hukuku Bakımından Arabuluculuk

Arabuluculuk ile icra hukuku arasındaki ilişkinin incelendiği eserde, arabuluculuk hakkında genel bilgiler verilmiş ve dava şartı arabuluculuğun hak arama hürriyetine uygunluğu tartışılmış; ilamlı ve ilamsız icra takibine dayanak oluşturması mümkün olan arabuluculuk anlaşma belgesinde bulunması gereken şartlar ele alınmış; anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi verilmesi işleminde mahkemenin usule ve esasa ilişkin yapacağı denetimin sınırları incelenmiştir.

Rabia Özkan Taş, Dijital Varlıklar Üzerindeki Hakkın Hukuki Niteliği

Çalışmada, hukuki bir tanımlaması bulunmayan dijital varlıklara kavramsal çerçeve çizilmeye çalışılarak dijital varlıkların teknik ve teorik yönleri irdelenmiş; kullanıcı sözleşmelerinde dijital varlıklar üzerinde tanınan hak ve yetkiler değerlendirilerek dijital varlıklar üzerinde doğrudan kontrol sağlayıp herkese karşı ileri sürülebilen bir hakkın söz konusu olup olmayacağı hususu üzerinde durulmuştur.

Nihan Gizem Kantarcı Ateş (Ed.), Prof. Dr. Aydın Başbuğ’a Armağan: Teknolojinin Hukuki Yansımaları

Kitap, Prof. Dr. Aydın Başbuğ’a ithafen hazırlanmış olup teknolojinin hukuk disiplinleri üzerindeki etkileri çok yönlü olarak ele alınmaya çalışılmış; teknolojinin hukuka etkileri kapsamında ceza hukuku, enerji hukuku, vergi hukuku, iş hukuku ve medeni usul hukuku gibi çeşitli hukuk dallarına ilişkin makalelere yer verilmiştir.

Hüseyin Melih Çakır, Kamu İhalelerine Katılmada Yeterlik

Eserde, ihale kavramı tanımlanarak ihalede yeterlik, yeterlik türleri, yeterlik kriterlerinin belirlenmesi, yeterlik kriterlerinin kesinleşmesi, yeterliğe ilişkin belgelerin sunulması, yeterliğin usulen ve esasen değerlendirilmesi ve bunun sonuçları, yeterlik kriterlerine karşı başvuru yolları mercek altına alınmıştır.

Yahya Berkol Gülgeç, Law, Norm, And System: An Introductıon To Legal Theory

Kitapta, hukukun ne olduğu, ne zaman var olduğu ve nasıl bağlayıcı olduğu gibi hukuk teorisinin en temel konularına ilişkin sorular sorulmuş; tartışmacı bir yapı çerçevesinde, hukuk normlarının ve hukuk sistemlerinin doğası üzerine iddialarda bulunulmuş; eleştirel soruların yarattığı belirsizlik ortamının okuyucunun düşüncesini harekete geçirmesi hedefi güdülmüştür.

Dilara İnal, Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Bakımından Vergilendirme

Vergilendirmenin sosyal işlevi ve vergi yasalarının cinsiyetler arası farklılık gösteren etkilerinin incelendiği çalışmada, vergi hukukunun cinsiyet-nötr olmanın ötesine geçerek feminist eleştiriler ışığında kadın deneyimlerini nasıl daha etkin bir şekilde temsil edebileceği tartışılmış; Türk hukuku ve farklı yabancı hukuk sistemlerinden somut örnekler ışığında, toplumsal cinsiyet farkındalığına sahip vergi politikalarının nasıl şekillendirilebileceği gösterilmiştir.

Mert Mustafa Demir, Anoreksiya Nervoza’nın Zorla Tedavisinin AİHS’te Düzenlenen Temel Hak ve Özgürlükler Kapsamında Değerlendirilmesi

Eserde, tüm psikiyatrik rahatsızlıklar arasında en yüksek ölüm oranına sahip olan anoreksiya nervozanın, devlet eliyle zorla tedavi edilmesinde AİHS hükümleri kapsamında çatışan haklar incelenmiş; bu bağlamda özellikle “kişinin kendi geleceğini belirleme hakkı” ile “yaşama hakkının ve devletin bireyin yaşama hakkı üzerindeki pozitif yükümlülükleri” arasındaki çatışma irdelenmiş; konuya ilişkin etik sorunlar tartışılmıştır.

Cihan Yüzbaşıoğlu, Türk Hukukunda Kamusal Ortaklıklar

Kitapta, ortaklıklara öğretinin dikkatini çekmek, ortak potada incelenmesi güç olan ortaklıkların görünüm biçimlerini farklı kategorilerde sınıflandırmak, bunların atipik hukuki statüsünü ve klasik idare hukuku müesseseleri bağlamında taşıdıkları uyumsuzlukları yansıtmak, ortaya çıkan veya çıkması muhtemel hukuki sorunlara çözüm önerileri sunmak amaçlanmıştır.

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Anayasa Mahkemesi’ne ait karar özellikle dikkati çekmektedir:

Anayasa Mahkemesi GK, E. 2025/185 K. 2025/258, T. 11.12.2025

(...) İdare Mahkemesi; uzlaşma süreci sonucunda verilen Rekabet Kurulu kararının iptali talebiyle açılan davada, itiraza konu olan Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 43. maddesinin 8. fıkrasında, uzlaşmanın sağlanması halinde idari para cezası ve uzlaşma metninde yer alan hususların dava edilemeyeceği düzenlenmek suretiyle uzlaşan tarafın mahkemeye erişim hakkının sınırlandığı, rekabet ihlali isnadının suç isnadı niteliği taşıyan bir idari işlem olduğu, bu bakımdan uzlaşma kurumunun her ne kadar tarafların iradesiyle uygulanacak olsa da ilgilinin, doğabilecek ticari zararları gözeterek hakkındaki suç isnadı, soruşturma baskısı ve külfetinden derhal kurtulmak amacıyla uzlaşmayı kabul edebileceği, kuralın aynı eylemlerin birlikte gerçekleştirilmesi suretiyle rekabet ihlali isnadı altında bulunan ancak uzlaşmayan tarafla uzlaşan taraf arasında usul güvenceleri bakımından eşitsizliğe neden olduğu, uzlaşan tarafın para cezasına karşı dava açamaması nedeniyle karar verilen cezayı ödemek zorunda kaldığı, dolayısıyla uzlaşan tarafın uzlaşmayanlara göre daha ağır bir külfete maruz bırakıldığı, yargı yolunun tümüyle kapatılması nedeniyle uzlaşan tarafın lehine olan kanuni düzenlemelerden yararlanma imkânının da bulunmadığı, bu suretle mahkemeye erişim hakkına getirilen sınırlamanın iş yükünün azaltılması için gerekli olmadığı gerekçeleriyle Anayasa’nın 2., 13., 36. ve 125. maddelerine aykırılığı ileri sürerek kararın iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Anayasa Mahkemesi tarafından yapılan hukuki değerlendirme sonucunda, itiraza konu olan kanun hükmünün, Anayasa’nın 13. ve 36. maddelerine aykırı olmayıp itirazın reddine; Anayasa’nın 2. ve 125. maddeleri yönünden ise ayrıca bir inceleme yapılmasına gerek olmadığına oybirliği ile hükmedilmiştir.

Mevzuat

Ceza Muhakemesi Kanunu

Anayasa Mahkemesinin E. 2025/141, K. 2025/274 sayılı ve 25.12.2025 tarihli kararı uyarınca, beden muayenesi, vücuttan örnek alınması ve moleküler genetik incelemelere ilişkin bilgilerin yok edilmesine ilişkin hükümler ile bu işlemlerle ilgili usullerin yönetmelikle düzenleneceği hükmü iptal edildi. Değişiklikler, 18.12.2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türk Ticaret Kanunu

Anayasa Mahkemesi’nin E. 2025/128, K. 2025/273 sayılı ve 25.12.2025 tarihli kararı uyarınca, limited şirket genel kurulunun yetkileri ve limited şirket genel kurulunun aldığı önemli kararlara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Sigortacılık Kanunu

Anayasa Mahkemesi’nin E. 2025/199, K. 2026/16 sayılı ve 15.01.2026 tarihli kararı uyarınca, sigorta acentelerinin, sigorta acenteliği faaliyetine ilişkin olarak yönetmelikle belirlenecek suçlar için ayrıca meslekten men cezası da verebileceğine ilişkin fıkra hükmü iptal edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Çevre Kanunu

Çevrenin korunması, denetim, bilgi verme ve bildirim yükümlülüğü ile idari cezalarda yetkiye ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Milli Parklar Kanunu

Planlama, kamulaştırma, taşınmazların tahsisi, kamu kurum ve kuruluşlarına verilecek izinler, gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerine verilecek izinler, hakların devri, yapı ve tesisler, kaynakların geliştirilmesi, tescil yasağı, koruma görevlileri, alan kılavuzları ve gelirlere ilişkin hükümler başta olmak üzere birçok hükümde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Kara Avcılığı Kanunu

Av komisyonları, avlanma esas ve usulleri, av sezonu, avlama ücretleri ve katılım payı, suç ve kabahatlerin takibi, izinsiz veya yasak yerlerde avlanma, avlanma esaslarına uymama ve belgesiz avlanma, idari para cezasını gerektiren fiillerin tekrarı ve idari para cezalarına karar verme yetkisine ilişkin hükümler başta olmak üzere birçok hükümde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği’nin Teşkilat ve Görevleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi

Kararnamede geçen tanımlar, Genel Sekreterliğin görevleri, hizmet birimleri, bazı hizmet birimlerinin görevleri ve Genel Sekreterlik bünyesinde subay ve astsubay görevlendirilmesine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Memurların Yetiştirilmeleri ve Eğitimleri Hakkında Genel Yönetmelik

Aday ve asil memurların eğitimlerinin hedef ve ilkeleri, planlanması, eğitim programları ve konuları, eğitim yöntemleri, eğitimlerde uygulanacak sınav ve bunların değerlendirmesi ile benzeri hususlara ilişkin çalışmaların yapılması, uygulamaların izlenmesi ve denetlenmesine yönelik usul ve esaslar tespit edildi. Aday Memurların Yetiştirilmelerine İlişkin Genel Yönetmelik yürürlükten kaldırıldı.

Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmenlik Mesleğine Hazırlık Eğitimi Yönetmeliği

Millî Eğitim Akademisi tarafından öğretmen adaylarına verilecek öğretmenlik mesleğine hazırlık eğitimine ilişkin usul ve esaslar belirlendi.

Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik

Yönetmeliğin kapsamına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik

Ödeme fonlarının korunması ve elektronik para karşılığı toplanan fonların korunmasına ilişkin hükümler ile yönetmelik eklerinde değişikliğe gidildi. Ödeme fonlarının ve elektronik para karşılığı toplanan fonların nemalandırılmasına ilişkin hükümler ihdas edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Sigortacılık Kanunu’nun 30. Maddesinin 12. ve 15. Fıkralarında Yer Alan Parasal Sınırların Artırılmasına İlişkin Tebliğ

Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurusu yapılan uyuşmazlıklarda esas alınan parasal sınırlara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar

Siber Güvenlik Başkanlığı’nda istihdam edilmek üzere alınacak sözleşmeli personele ilişkin sınav şartları belirlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

2026 Yılında Kalkınma Ajanslarına Kullandırılacak Transfer Ödeneklerinin Belirlenmesi ile Bölgesel Girişim Sermayesi Uygulamalarına İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bütçesinden ayrılan transfer ödeneğinden, kalkınma ajanslarına 2026 yılında tahsis edilecek paylar belirlenerek bölgesel girişim sermayesi ödenekleri ile bunlara ilişkin usul ve esaslar tespit edildi.

Harp Araç ve Gereçleri ile Silah, Mühimmat ve Bunlara Ait Yedek Parçalar, Askeri Patlayıcı Maddeler, Bunlara Ait Teknolojilerin Türkiye Gümrük Bölgesinden Transit Geçişine ve Transit Ticaret Kapsamında Yeniden İhracatına İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı

Ulusal ve uluslararası güvenlik çerçevesinde, Kontrole Tabi Liste kapsamındaki eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi üzerinden transit geçişinde veya transit ticaret kapsamında yeniden ihracatında uyulacak usul ve esaslar düzenlendi.

Bağımsız Denetime Tabi Şirketlerin Belirlenmesine Dair Cumhurbaşkanı Kararı

Bazı şirketler için eşik değerler yeniden belirlendi; karar ekinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Orta Karadeniz Serbest Bölgesinin Kurulmasına Dair Cumhurbaşkanı Kararı

Serbest bölge kuruluşu ve işletilmesine ilişkin hükümler ile karar ekinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 223. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

Yaprak Öntan, Israrlı Takip Suçu

Çalışmanın birinci bölümünde olgunun kavramsallaştırılması ve ceza hukukunun konusu haline gelme sürecine yer verilmiş; ikinci bölümünde ise Türk Ceza Kanunu’nun 123/A maddesinde düzenlenmiş olan ısrarlı takip suçu analiz edilmiş; karşılaştırmalı hukuktaki düzenlemeler, öğreti görüşleri ve mahkeme kararları ışığında tartışmalı konular üzerinde durularak çözüm önerileri sunulmuştur.

Mert Batuhan Erim, Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizinde Hakem Heyetinin Teşekkülüne İlişkin Hususların Etkisi

Eserde, Türkiye’de gerçekleşen yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizi davalarında sıklıkla uygulama alanı bulan New York Sözleşmesi kapsamında inceleme yapılmış; milletlerarası tahkim ve hakem heyetinin teşekkülü kavramı ile alakalı hususlara, yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizi sürecine ve New York Sözleşmesi kapsamında yer alan ve hakem heyetinin teşekkülüne ilişkin hususlar ile ilişkili olan tanıma ve tenfiz engellerine ilişkin açıklamalarda bulunulmuştur.

Sena Gümüş, Rekabet İhlali Halinde Şirketler Topluluğunda Sorumluluk Rejiminin Belirlenmesi

Kitapta, şirketler topluluğunda yer alan hâkim şirket ve bağlı şirket veya şirketler arasında rekabet ihlalinden kaynaklanan sorumluluk rejiminin ticaret hukuku ve rekabet hukuku kapsamında nasıl düzenlendiği incelenmiş; sınırlı sorumluluk ve bağımsız tüzel kişilik kavramlarının esas alınmayıp sorumluluğun genişletilebildiği örneklere yer verilmiştir.

Altan Rençber, Dijital Çağda Yeni Vergi Bağlantı Noktası: OECD Birinci Sütun Çalışmaları

Çalışmada, OECD Birinci Sütun çalışmaları kapsamında Kapsayıcı Çerçeve tarafından düzenlenen “Birinci Sütun’un A Miktarı’nın Uygulanmasına Yönelik Sözleşme” irdelenmiş; uluslararası vergi hukukunun bağlantı noktası olan işyerine ek yeni bağlantı noktası kurmayı amaçlayan söz konusu sözleşmenin, uygulanması halinde uluslararası vergi hukukunda çok köklü değişikliklere neden olacağına değinilmiştir.

Günce Artantaş, Ceza Hukukunda İlgilinin Rızası

Eserin birinci bölümünde rıza ve devletin cezalandırma yetkisi hakkında bilgi verilmiş, ikinci bölümünde ilgilinin rızası ve suç genel teorisi ortaya konulmuş, üçüncü bölümünde tasarruf edilebilirlik kavramına yer verilmiş, dördüncü bölümünde rızanın geçerliliği üzerinde durulmuş, beşinci ve son bölümünde ise taksirle işlenen fiillerde rıza konusu mercek altına alınmıştır.

Aysuda Pasinlioğlu Dağ, Yabancılık Unsuru İçeren Tüketici Sözleşmelerinden Doğan Hukuk Uyuşmazlıklarında Türk Mahkemelerinin Yetkisi

Kitapta, Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m. 45 hükmünün hukuki niteliği ekseninde yetki itirazı, yetki anlaşması, milletlerarası derdestlik ve tanıma/tenfiz konuları değerlendirilmiş; hükmün uygulaması sırasında karşılaşılan aksaklıklar tespit edilerek sorunların giderilmesine yönelik çözüm önerileri getirilmiştir.

Muharrem Kılıç, İnsan Hakları Epistemesinin Dönüşümü -Değer, Norm ve Sistem Üçlemesi-

Çalışmada, insan haklarının kurumsallaşması bağlamında ulusal insan hakları kurumları ele alınmış, insan hakları eğitimi hakkında kapsamlı bir değerlendirme sunulmuş, insan haklarının küresel yönetişimi irdelenmiş, ayrımcılığın normatif temellendirimi sorunsalı açıklanmış, işkence ve kötü muameleyi önleme doktrininin kurumsal yapılanması üzerinde durulmuştur.

Şule Özdin Ünal, Türk Ceza Hukukundaki Nefret ve Ayrımcılık Suçuna Sosyal Kimlik Kuramı Açısından Bir Bakış

Kitabın birinci bölümünde nefret ve ayrımcılığın sosyal psikolojideki tanımı ve dayandığı saikler üzerinde durulmuş, ikinci bölümünde uluslararası hukukta nefret ve ayrımcılık suçuna yönelik düzenlemelere değinilmiş, üçüncü ve son bölümünde ise Türk hukukunda nefret ve ayrımcılık suçuna yönelik düzenlemelere yer verilmiştir.

Seda Arslan Durmuş, İşverenin İş Sözleşmesi Yapma Yükümlülükleri

Eserde, toplu işten çıkarılanların, malulen ayrılanların, askerlik veya kanuni ödevini tamamlayanların yeniden işe alınması gibi yeniden iş sözleşmesi yapma yükümlülükleri ile engelli, eski hükümlü ve terör mağduru bireylerin istihdamına yönelik yeni iş sözleşmesi yapma yükümlülükleri ele alınmış; iş sözleşmesinin aynen ifa davası yoluyla mahkeme kararı ile kurulup kurulamayacağı konusu da tartışılmıştır.

Semih Batur Kaya, Bir Demokrasi Hakkı Olarak Serbest Seçim

Çalışmanın birinci bölümünde demokratik teori bakımından serbest seçim hakkı açıklanmış, ikinci bölümünde serbest seçim hakkının bir örneği olarak Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi uygulaması hakkında bilgi verilmiştir.

Meltem Sarıbeyoğlu Skalar, Oya Boyar (Ed.), Sürdürülebilir Kalkınma Hukukuna Disiplinler Arası Yaklaşımlar

Eserde, uluslararası hukuk, anayasa hukuku ve idare hukuku bakış açılarıyla sürdürülebilir kalkınma hukukuna ilişkin analizler sunulmuş; hem akademik dünyada yeni bakış açıları geliştirmek isteyen araştırmacılar hem de uygulama alanındaki profesyoneller için bir başvuru kaynağı hazırlanmaya çalışılmıştır.

Geçen hafta Blog’a yüklenen makalelere aşağıda yer verilmiştir:

Habibe İyimaya, Jackson Women’s Health Organization Kararı Işığında Amerikan Hukukunda Fetüsün Yaşam Hakkı

Armanç Canbeyli, Öykü Gürses, Dünya Ticaret Örgütü’nde Kartlar Yeniden Dağıtılıyor: Kural Temelli Ticaret Düzeninde Yapısal Revizyon Mu, Norm Erozyonu Mu?

Merve Koca, Case Note: Digital Rights Ireland Ltd v Minister For Communications, Marine And Natural Resources (Joined Cases C-293/12 And C-594/12)

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Yargıtay Ceza Genel Kurulu’na ait karar özellikle dikkati çekmektedir:

Yargıtay CGK., E. 2017/274 K. 2017/245 T. 25.04.2017

(...) Asliye Ceza Mahkemesi tarafından, taksirle ölüme neden olma suçundan sanığın beraatine hükmedilmiştir.

Hükmün, katılan vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay Dairesi; bilirkişi listesinden seçilip seçilmediği anlaşılamayan şahsın kimlik tespiti ve yemini yaptırılmayarak Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 54, 58/1, 62 ve 64/6. maddelerine muhalefet edildiği ve taşıt ve yaya trafiğinin yoğun olduğu olay yerinde orta refüjden yola inerek karşıya geçmeye çalışan yayayı, orta refüjde gören ve yolu 12 metre geçen yayaya çarpan sanığın kusurlu olduğu, izah edilen oluş şekli itibarıyla bilirkişi raporlarının oluşa uygun oldukları gözetilmeden ve mevcut raporlar arasındaki çelişki de giderilmeden Adli Tıp Kurumu’nun raporu esas alınarak hüküm tesis edildiği gerekçesiyle hükmü bozmuştur.

Yerel mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda sanığın ilk hükümdeki gibi beraatine karar verilmiştir.

Hükmün, katılan vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay Dairesi; bilirkişinin kimliği tespit edilip yeminin yaptırılmaması ve aynı bozma ilamında olayın oluş şekli itibarıyla bilirkişi raporlarının oluşa uygun bulunduğunun belirtilmesine rağmen, bozma ilamı hükümsüz hale getirilerek yeni bilirkişi raporları aldırılmak suretiyle Adli Tıp Kurumu’nun bilirkişi raporuna dayanılarak sanığın beraatine karar verildiği gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar vermiştir.

Yerel mahkeme; gerek kimlik tespiti yapılıp yemini verdirilemeyen şahıs tarafından düzenlenen raporun yok hükmünde olması nedeniyle hükme dayanak yapılamayacağı, gerekse bilirkişi raporu ile Ankara Adli Tıp Kurumu Grup Başkanlığı Trafik İhtisas Dairesi’nin raporları arasında çelişki bulunduğu için bunlardan hangisinin karara dayanak yapılacağı kararlaştırılamadığından, çelişkinin giderilmesi maksadıyla İstanbul Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi’nden aldırılan raporların olaya uygun düşmesi ve yok hükmünde de kabul edilememesi nedeniyle bu raporlara itibar edildiği, sanığın taksirle ölüme sebebiyet verme suçundan kusurunun olmadığı gerekçesiyle sanığın önceki hükümdeki gibi beraatine karar vermiştir.

Bu hükmün de katılan vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay Ceza Genel Kurulu; uyuşmazlığın, bir kişinin ölümü ile sonuçlanan trafik kazasında sanığın kusurunun bulunup bulunmadığının tespitine ilişkin olsa da, Yargıtay İç Yönetmeliği’nin 27. maddesi uyarınca öncelikle, aleyhe olan bozma kararına karşı sanığın beyanı alınmadan direnme hükmü verilip verilemeyeceği hususunun değerlendirmesi gerektiğini belirtmiş; yerel mahkeme direnme hükmünün, aleyhe olan bozmaya karşı sanığın beyanı alınmadan yargılamaya devam edilerek hüküm kurulması isabetsizliğinden sair yönleri incelenmeksizin bozulmasına oyçokluğu ile karar vermiştir.

Mevzuat

Devlet Memurları Kanunu

Anayasa Mahkemesi’nin E. 2025/89, K. 2025/243 sayılı ve 26.11.2025 tarihli kararı uyarınca, yataklı tedavi kurumları, seyyar hastaneler, ağız ve diş sağlığı merkezleri, aile sağlığı merkezleri, toplum sağlığı merkezleri ve 112 acil sağlık hizmetlerinde görev yapan memurlar ve sözleşmeli personelin nöbet ücretine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun

Anayasa Mahkemesi’nin E. 2025/236, K. 2025/227 sayılı ve 26.11.2025 tarihli kararı uyarınca, 2/B alanlarında bulunan taşınmazların hak sahipliğine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Doğal Gaz Piyasası Kanunu

Anayasa Mahkemesinin E. 2024/133, K. 2025/233 sayılı ve 26.11.2025 tarihli kararı uyarınca, depolama faaliyeti yapacak olan tüzel kişilerin yükümlülüklerine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Değişiklikler, 10.12.2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun

Anayasa Mahkemesi’nin E. 2024/133, K. 2025/233 sayılı ve 26.11.2025 tarihli kararı uyarınca, kaynak alanlarının belirlenmesi, korunması ve kullanılması ile yenilenebilir enerji kaynakları destekleme mekanizmasına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Değişiklikler, 10.12.2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Aile ve Gençlik Fonu Kurulması Hakkında Kanun

Anayasa Mahkemesi’nin E. 2025/103, K. 2025/250 sayılı ve 11.12.2025 tarihli kararı uyarınca, bilgi verme ve raporlamaya ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Değişiklikler, 10.12.2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türk Eczacıları Birliği Kanunu

Anayasa Mahkemesi’nin E. 2025/189, K. 2025/259 sayılı ve 11.12.2025 tarihli kararı uyarınca, “Haysiyet Divanının görev ve yetkileri” kenar başlıklı madde hükümleri yürürlükten kaldırıldı. Değişiklik, 10.09.2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Maden Sahaları İhale Yönetmeliği

Maden sahalarının veya alanlarının ihale edilmesi ile ilgili usul ve esaslar yeniden düzenlendi. 21.09.2017 tarihli ve 30187 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Maden Sahaları İhale Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı.

Malî Suçlarla Mücadele Koordinasyon Kurulunun Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik

Malî Suçlarla Mücadele Koordinasyon Kurulunun görev ve yetkileri ile toplanma ve çalışma usul ve esasları belirlendi.

Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Yönetmeliği

Lisanslı depo teminatı ile bu teminata ilişkin geçiş hükümlerinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu Fikrî ve Sınai Haklar Yönetmeliği

Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu’nun fikrî ve sınai ürünleri ile fikrî ve sınai haklarının yönetiminde ve bunlara konu teknolojilerin transferinde uygulanacak usul ve esaslar belirlendi.

Lisanslı Depo İşletmelerine Kuruluş İzni Verilmesi Hakkında Tebliğ

Tarım ürünleri lisanslı depo işletmelerine kuruluş izni, şube açılış izni ve kuruluş kapasitesi artış izni verilmesine ilişkin usul ve esaslar tespit edildi.

Gümrük Genel Tebliği (Gümrük İşlemleri) (Seri No: 16)

Tam beyanlı yaygın basitleştirilmiş usule tabi tutulacak eşyaya ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Beşeri Tıbbi Ürünlerin Fiyatlandırılmasına Dair Karar

Sağlık Bakanlığı’nın beşeri tıbbi ürünlerin tüketiciye uygun şartlarda ulaşmasını temin etmek için gerekli tedbirleri alarak azami fiyatları belirleme yetkisine dayanarak, ruhsat ya da başvuru sahiplerinin talep ettikleri fiyatlar tespit edildi. 06.02.2017 tarihli ve 2017/9901 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Beşeri Tıbbi Ürünlerin Fiyatlandırılmasına Dair Karar yürürlükten kaldırıldı.

İhracat Destekleri Hakkında Karar

Şirket ve marka alım desteği, üst limitlerin belirlenmesi ve mevcut destek başvurularına ilişkin geçiş hükümlerinde değişikliğe gidildi. Sanal fuara katılım desteğine ilişkin hükümler yürürlükten kaldırıldı.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Tarım Arazilerinin Kullanımının Etkinleştirilmesinin Desteklenmesine İlişkin Karar

Tarım arazilerinin kullanımının etkinleştirilmesi için işlenmeyen, nadasa ayrılan ve işlemeli tarıma uygun olmayan alanlar öncelikli olmak üzere, uygun tarımsal üretim yöntemlerinin kullanılması suretiyle bitkisel üretimin artırılmasına yönelik yatırım projelerinin desteklenmesine ilişkin usul ve esaslar belirlendi.

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 222. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

Sezer Ilgın, Uğur Tülü, Nil İrem Saray Çelikkol, Ümran Akcan (Ed.), Kaptan ve Gemi Adamları İle İlgili Hukuki Sorunlar ve Çözüm Önerileri Sempozyum Bildiriler Kitabı

Kitapta, kaptanın hukuki yetkilerinden deniz iş sözleşmelerine, MLC 2006 uygulamasından işçilik alacaklarının hesaplanmasına, sorumluluk rejiminden gemi adamlarının çalışma koşullarına kadar geniş bir yelpazede sorun alanları tartışılmış; Türk denizcilik hukukunun güncel meseleleri, ulusal ve uluslararası düzenlemeler bağlamında ele alınmıştır.

Ahmet Karayazgan, Sorumluluk Sigortaları Hukuku-I: Yönetici & Yetkili Sorumluluk Sigortası

Eserde, sorumluluk sigortalarının temel çalışma esasları ve hukuki altyapısı incelenmiş; yöneticilerin karşılaştıkları hukuki sorumluluklar, sigorta poliçelerinin kapsamı, hukuki bağlamda sigortanın şekillenişi ve uygulamadaki önemli detaylara yer verilmiş; örnek metinler ve somut vakalar üzerinden yapılan açıklamalarla bu sigorta türü mercek altına alınmıştır.

Kasım Ocak, İdari Yargıda Verilen İptal ve Yürütmenin Durdurulması Kararlarının Zaman Bakımından Uygulanması

Çalışmada, idari yargıda verilen iptal ve yürütmenin durdurulması kararlarının zamansal etkisi, Türk idare hukuku bakımından irdelenmiş; öğreti, yargı içtihatları ve mukayeseli hukuk örneklerinden hareketle ortaya çıkan sorunlar tartışılmış ve hukuka uygunluk ile hukuki durumların istikrarı arasındaki dengeye ilişkin çözüm önerileri sunulmuştur.

Zeynep Derya Tarman, Mehmet Polat Kalafatoğlu (Ed.), Genç Milletlerarası Özel Hukukçular Konferansı-III

Kitapta, Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi tarafından 30.05.2025 tarihinde gerçekleştirilen 3. Milletlerarası Özel Hukuk Genç Akademisyenler Sempozyumu’nda sunulan tebliğlere yer verilmiş; milletlerarası tahkimde hakemlerin bağımsızlığı ve tarafsızlığı, yaptırımların etkileri, tahkimde yargılamanın bölünmesi, kripto varlıklar, çevrim içi evlenmeler, kolektif davalar ve sınır aşan sağlık hizmetleri gibi uygulamada sıkça karşılaşılan problemlere değinilmiştir.

Dilara Apaydın Karaarslan, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu Kapsamında Karayolu ile Yurt İçi Eşya Taşımacılığında Taşıyıcının Sorumluluğunun Sınırlandırılması

Çalışmada, karayolu ile yurt içi eşya taşımacılığına ilişkin Türk Ticaret Kanunu (TTK) düzenlemeleri ele alınmış; TTK’nın karayolu ile eşya taşınması hükümlerinin 1961 tarihli Eşyaların Karayolunda Uluslararası Nakliyatı İçin Mukavele Sözleşmesi (CMR) esas alınarak hazırlanması nedeniyle yeri geldikçe CMR düzenlemelerine de değinilmiş; Yargıtay kararları ışığında teorik bilgilerin uygulamadaki yansımaları ortaya konulmuştur.

İhsan Deniz Ay, Bölge İdare Mahkemelerinin Kararları Arası Aykırılığın Giderilmesi

Eserde, aynı konularda bölge idare mahkemelerinin kesin kararları arasındaki farklılığın hukuk güvenliğini zedelemesi nedeniyle hukuk güvenliği ilkesi ele alınmış ve bu ilkeye tehdit oluşturan içtihat aykırılığı ile bu aykırılığın giderilme yollarına değinilmiş; bölge idare mahkemelerinin kesin kararları arasındaki aykırılığın giderilmesi konusuna ilişkin eksiklikler tespit edilip söz konusu eksiklerin giderilmesine yönelik görüş ve önerilere yer verilmiştir.

Ahmet Tokat, Evliliğin Sona Ermesine İlişkin Yabancı Kararların Nüfus Hizmetleri Kanunu Madde 27/A Çerçevesinde Tescili

Kitapta, 2017 yılında Nüfus Hizmetleri Kanunu’na eklenen 27/A maddesi hükümlerinin getirdiği yenilikler ve Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un tanımaya ilişkin hükümleriyle olan ilişkisi irdelenmiş; başvuru usulü, komisyonun işleyişi, tescil şartları ve komisyon kararlarının hukuki niteliği değerlendirilmiştir.

Nil İrem Saray Çelikkol, Gemi Geri Dönüşüm Sözleşmeleri

Çalışmada, gemi geri dönüşümü faaliyetinin gerçekleştirilebilmesi için alıcı (gemi geri dönüşüm tesisi) ve satıcı (gemi maliki) olarak adlandırılan tarafların karşılıklı olarak akdettiği gemi geri dönüşüm sözleşmeleri incelenmiş; bu sözleşmelerin hukuki niteliği, sözleşmenin konusunu oluşturan gemilerin gemi vasfını ne zaman kaybedeceği, sözleşmeden doğan teslim borcunun fiili veya hukuki imkansızlıklar nedeniyle ifa edilememesinin sonuçları gibi konular tartışılmıştır.

Murat Oruç, Miras Ortaklığı Temsilcisi

Eserde, Türk Medenî Kanunu m. 640/3 hükmünde düzenlenen ve mirasçılar arasında husumete kadar varan sorunların çözümünü sağlayan miras ortaklığının yasal temsili konusu ele alınmış; miras ortaklığı temsilcisinin atanma şartları ve usulü, atama kararının sonuçları, temsilcinin hak ve yükümlülükleri, dava ve takiplerdeki konumu gibi konulara yer verilmiştir.

Zehra Yaman, Pay Defteri

Çalışmada, anonim ortaklıkta pay ve pay defteri kavramı, pay defterinin hukuki niteliği ve pay defteri tutma yükümlülüğüne değinilmiş; pay defterinin içeriği ve pay defterindeki kaydın etkileri üzerinde durulmuş; pay defterine kayıt bildirimi, ortaklığın inceleme yükümlülüğü ve bildirime bağlanan sonuçlar aktarılmış ve pay defterine kayıt talebinin reddi hakkında bilgi verilmiştir.

Krikor Zöhrab, Hukuk-ı Ceza

Gazeteci, şair, yazar, avukat, muallim ve siyasetçi kimliğiyle tanınan ve modern Türk ceza hukukunun kurucularından biri olan Krikor Zöhrab tarafından yazılan ceza hukuku kitabında, 19. yüzyıl ceza hukuku reformu ve Fransız ceza hukukçusu René Garraud ve çağdaşlarının kavram dünyası takip edilmiş; kaynakların kavramsal tutarlılığına özen gösterilerek sistematik bir yapı benimsenmiştir.

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Yargıtay Ceza Genel Kurulu’na ait karar özellikle dikkati çekmektedir:

Yargıtay CGK., E. 2023/599 K. 2025/438 T. 30.10.2025

(...) Asliye Ceza Mahkemesi tarafından sanığın, göçmen kaçakçılığı suçundan Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 79/1-a, 62/1, 52/2-4, 53/1 ve 63. maddeleri uyarınca 4 yıl 2 ay hapis ve 5.000 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.

Hükmün, Cumhuriyet savcısı ve sanık müdafii tarafından istinaf edilmesi üzerine dosyayı inceleyen (...) Bölge Adliye Mahkemesi tarafından, ilk derece mahkemesi hükmü kaldırılarak sanığın TCK’nın 79/1-a, 62, 52/2-4, 53/1, 54/1 ve 63. maddeleri uyarınca 4 yıl 2 ay hapis ve 41.660 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.

Bu hükmün de sanık müdafii tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay Dairesi tarafından temyiz isteminin esastan reddi ile onanmasına karar verilmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı; ilk derece mahkemesi tarafından verilen hükmün istinaf edilmesi üzerine 5 yıldan az netice hapis cezasını artırmayan (...) Bölge Adliye Mahkemesi kararının Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 286. maddesinin 2. fıkrasının (b) ve (h) bendi uyarınca kesin olduğunun kabulünde zorunluluk bulunduğu gözetilerek CMK’nın 298. maddesi uyarınca temyiz isteminin reddi yerine, hükmün esasının incelenmek suretiyle CMK’nın 302. maddesinin 1. fıkrası uyarınca temyiz isteminin esastan reddi ile hükmün onanmasına karar verilmesinin yasaya aykırılık oluşturduğu görüşüyle itiraz yoluna başvurmuştur.

İnceleme yapan Yargıtay Dairesinin itiraz nedenlerini yerinde bulmaması üzerine Yargıtay Ceza Genel Kurulu; uyuşmazlığın, ilk derece mahkemesince alt sınırdan uzaklaşılarak belirlenen hapis ve gün para cezasına ilişkin mahkûmiyet ile suçta kullanılan aracın müsaderesine yer olmadığı ve sahibine iadesi kararının (...) Bölge Adliye Mahkemesince kaldırılıp yeniden kurulan hükümde, temel cezanın teşdiden (artırılarak) belirlenmesi suretiyle sonuç hapis cezasının artırılmayıp gün para cezasının artırıldığı ve aracın da müsaderesinin öngörüldüğü anlaşılan kararın temyizinin mümkün olup olmadığının belirlenmesine ilişkin olduğunu tespit etmiş, (...) Bölge Adliye Mahkemesi kararının CMK’nın 286. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendi kapsamında kalmadığını ve temyiz edilebilir olduğunu belirterek Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının reddine oybirliği ile hükmetmiştir.

Mevzuat

Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği

Çevresel etki değerlendirmesi başvuru dosyası, çevresel etki değerlendirmesi uygulanacak projeler, çevresel etki değerlendirmesi sürecinin başlatılması, halkın bilgilendirilmesi ve sürece katılımı, çevresel etki değerlendirmesi raporunun incelenmesi, çevresel etki değerlendirmesi olumlu veya olumsuz kararı, çevresel etkileri ön inceleme ve değerlendirmeye tabi projeler, yatırımın izlenmesi ve denetimi, yönetmeliğe aykırı uygulamaların durdurulması, kapasite artışları, proje sahibinin değişmesi, projenin devri ve olağanüstü durumlara ilişkin hükümler başta olmak üzere birçok hükümde ve yönetmelik eklerinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği

Öncelikli alanlardaki doktora programlarına öğrenci seçimine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Doğum yapan lisansüstü kadın öğrencilere, talepleri halinde doğum sonrası iki dönem ek süre verilebilecek ve verilen bu ek süreler azami süreden sayılmayacak.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik

Yönetmelikte geçen tanımlar, geçişler, başvuru, değerlendirme, sonuçların ilanı, intibak programı, kurumlar arası yatay geçiş, yurtdışı yükseköğretim kurumlarından yurtiçindekilere yatay geçiş ve çift anadal programına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği

Başvuru usulü, aranacak belgeler ve çeşitli alanların incelenmesi sürecinde yapılacak işlemlere ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği

Yükseköğretim Kanunu’nun 34. maddesi uyarınca, yabancı ülke vatandaşı olan öğretim elemanlarının doktor öğretim üyeliği, doçentlik ve profesörlük kadrolarında sözleşmeli olarak çalıştırılmalarına ilişkin hükümler yürürlükten kaldırıldı.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik

Öncelikli alanlardaki araştırma görevlisi kadrolarına atamalara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Tarafından Yürütülen Taşınmaz Temini İşlemleri Hakkında Yönetmelik

Tarım arazilerinin amaç dışı kullanımına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Yenilenebilir enerji kaynağına dayalı faaliyetlere ilişkin acele kamulaştırma işlemleri hakkında düzenlemeye gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Kadın Konukevlerinin Açılması ve İşletilmesi Hakkında Yönetmelik

Konukevinin fiziki özelliklerine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

İstihdamı Koruma Destek Programı Uygulama Yönetmeliği

İmalat sanayi sektörlerinde istihdamın korunması ve artırılmasına yönelik olarak Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 4. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışan sigortalılar için uygulanacak destek programına ilişkin usul ve esaslar belirlendi.

Sosyal Güvenlik Kurumu Klinik Araştırmalarda Sunulan Sağlık Hizmetlerinin Ödenmesine İlişkin Yönetmelik

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 63. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi kapsamında finansmanı sağlanacak sağlık hizmetlerine ilişkin usul ve esaslar düzenlendi.

Belediye Gelirleri Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 2026/1)

Belediye Gelirleri Kanunu’nun 95. maddesi gereğince, nüfus ile ekonomik ve sosyal gelişme durumlarına göre belediye grupları yeniden tespit edildi. Belediye Gelirleri Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 2022/1) yürürlükten kaldırıldı.

Aracı Kurumlar ve Portföy Yönetim Şirketleri Tarafından Kullanılacak Uzaktan Kimlik Tespiti Yöntemlerine ve Elektronik Ortamda Sözleşme İlişkisinin Kurulmasına İlişkin Tebliğ

Tebliğin amacı ve dayanağı, tebliğde geçen tanımlar, genel ilkeler, uzaktan kimlik tespitini yapacak personel, çalışma ortamı, sürecin başlatılması ile uyulması gereken ilkeler, uzaktan kimlik tespitinde kullanılabilecek yöntemler, kimliği tespit edilecek kişinin doğrulanması, uzaktan kimlik tespitinde sorumluluk ve kimlik tespitini müteakip sözleşme ilişkisinin kurulmasına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Yapay zekâ temelli uygulamalara ilişkin hükümler ihdas edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Özel Tüketim Vergisi Kanunu’na Ekli (I) Sayılı Listenin (A) Cetvelinde Yer Alan Bazı Malların Özel Tüketim Vergisi Tutarlarının Yeniden Tespiti Hakkında Cumhurbaşkanı Kararı

Karar eki listedeki malların Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından ilan edilen akaryakıt bayi satış fiyatlarına esas alınan yurtiçi rafineri çıkış fiyatları ve oranları yeniden belirlendi.

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Primlerine İlişkin Genelge

2026 yılı mart ayında araç grubu ve kullanım türüne göre uygulanan azami primler, 2026 yılı nisan ayı için %2,75 artırılarak uygulanacak. Değişiklik, 01.04.2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Nakit Yönetim Sistemi (NYS) Katılımcı Uygulama Talimatı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından, Nakit Yönetim Sisteminin (NYS) çalışma ve işleyişine ilişkin usul ve esaslar yeniden belirlendi. 02.10.2023 yürürlük tarihli Nakit Yönetim Sistemi (NYS) Katılımcı Uygulama Talimatı yürürlükten kaldırıldı.

İthalat Başvuruları ve Piyasaya Sunum İzni Hakkında Kılavuz

Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu tarafından düzenlenen kılavuzun amacı, kapsamı ve dayanağı, kılavuzda geçen tanımlar, başvuruya ilişkin genel hükümler, kontrol belgesi onayı, kan ürünleri veya kan ürünü içeren beşerî tıbbi ürün kontrol belgesi onayı, immünolojik beşerî tıbbi ürün ithalatı kontrol belgesi onayı, piyasaya sunum izni, fatura şerhi, tanıtım numunesi ithalatı, gümrük muafiyet belgesi uygulaması, ithal ürünler için faturalama ve/veya yükleme yeri bildirimleri, imal ruhsatlı ürünler için ham madde ithalatçı firma yetki bildirimi ve ithalat geri bildirimine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 221. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

Sema Taşpınar Ayvaz, Emel Hanağası (Ed.), Prof. Dr. Baki Kuru Anısına Armağan (4 Cilt)

Çalışma, Prof. Dr. Baki Kuru’nun anısına ithaf edilen makaleler ve anı yazılarından oluşmakta olup, Katılma Hesabı Sözleşmesinin Hukuki Niteliği ve Özellikleri, Limited Şirketlerden Çıkma Davasında Geçici Hukuki Korumalar, İstinaf Aşamasında Yeni Vakıa ve Delil Getirme Yasağı, Rekabet İhlalinden Zarar Görenlerin Açacağı Tazminat Davasında Rekabet Kurulu Kararının İşlevi, yer verilen makalelerden bazılarıdır.

Mustafa Şentürk, İş Hukukunda Çalışma Süreleri

Eserde, iş hayatına ilişkin çalışma süreleriyle ilgili uygulama sorunları ele alınarak bu sorunlara yönelik çözüm önerileri örneklerle açıklanmış; eşitlik ilkesi, çalışma koşullarında esaslı değişiklik gibi konular çalışma süreleri açısından değerlendirilmiş; fazla çalışma, denkleştirme, gece çalışması, postalar halinde (vardiyalı) çalışma gibi özel çalışma sistemleri detaylandırılmış; kadınlar, gençler, konut kapıcıları gibi farklı meslek ve gruplar açısından da çalışma süreleri incelenmiştir.

Alkan Altaş, Özgürlük ve Egemenlik Arasında “Bölünmüş İnternet”

Kitapta, internet yönetişimi, siber alan, egemenlik, dijital sınırlar, internet bölünmesi, fragmantasyon gibi kavramlara değinilerek çeşitli devletler ve teknoloji platformlarının sebep olduğu internet bölünmeleri ve fragmantasyonların üzerinde durulmuş; internetin ruhunda yer alan özgürlük, açıklık, küresellik gibi değerler ile devletlerin egemenlik haklarının çarpışmasından doğan menfaat çatışması irdelenmiştir.

Kerem Kart, Yolsuzluğun Milletlerarası Ticari Tahkim Anlaşmasına Etkisi

Eserde, yolsuzluk kavramı, yolsuzluk teşkil eden fiiller ve yolsuzluk içeren sözleşmeler incelenmiş; yolsuzluğun ispatı için uygulanmakta olan ispat yöntemlerinden bahsedilmiş; yolsuzluğun tahkim anlaşmasına etkisi, tahkime elverişlilik, kompetenz-kompetenz doktrini, ayrılabilirlik prensibi ve tahkim anlaşmalarının kapsamı ele alınmıştır.

Neslihan Öz Kaşka, Medeni Hukuk Tüzel Kişiliği Kurma İşlemi

Kitapta, dernek ve vakıf kurma işlemleri, kişilik kurma işlemi kavramı çerçevesinde ele alınmış; bu işlemlere uygulanacak hukuki hükümler, hukuki işlem teorisi esas alınarak incelenmiş; bu kapsamda Türk, İsviçre ve Alman hukuklarındaki gelişmelere yer verilmiş; tüzel kişilik kurma işlemine ilişkin geçerlilik ve geçersizlik halleri, öğreti ve mevzuat doğrultusunda analiz edilmiştir.

Buket Gün, Hamiline Yazılı Pay

Çalışmada, hamiline yazılı payların hukuki anlam ve önemine yer verilmiş; bu kapsamda Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) düzenlemelerine değinilmiş; MKK ile getirilen sistemle çözümlenemeyen sorunlar ve muhtemel riskler analiz edilmiş; karşılaştırmalı hukuk incelemesi ile hamiline yazılı payların gelecekte nasıl düzenlenmesi gerektiğine ilişkin açıklamalar yapılmıştır.

Sinan Usta, Uzun Süreli Sözleşmeler

Eserde, kökeni Anglo-Sakson hukuk sistemine dayanan ve son zamanlarda Alman hukukunda ve diğer hukuk sistemlerinde de incelenen uzun süreli sözleşmeler (long-term contracts/Langzeitverträge) incelenmiş; uzun süreli sözleşmelerin ifası sırasında ve sona ermesinden sonra ortaya çıkabilecek hukuki sorun ve uyuşmazlıklar üzerinde durulmuştur.

Ekin Baltaş, Maddi ve Manevi Varlığı Koruma ve Geliştirme Hakkının Feminist Bir Perspektiften Yorumu

Çalışmada, kadınların sahip olduğu hakları kullanmasının önündeki engeller, sınırlılıklar ve bunun hukuki yansımaları tartışılmış; maddi ve manevi varlık kavramı, ataerkil yapı içerisinde kurgulanma biçimi ve bunun hukuksal zeminde nasıl yer bulduğu konuları araştırılmıştır.

A. Deniz Bilgehan, Siber Alanda Sunulan Kamu Hizmetinde Erişilebilirlik İlkesi

Kitapta, kamu hizmetlerine erişim sorunlarına çözüm getirmek amacıyla kamu hizmetinin yeni bir ilkesi olarak erişilebilirlik ilkesi irdelenmiş ve önerilmiş; Rolland Yasalarına, dijital dönüşümün bir sonucu olarak erişilebilirlik ilkesinin eklenmesi gerektiği savunulmuştur.

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na ait karar özellikle dikkati çekmektedir:

Yargıtay HGK., E. 2024/417 K. 2025/795 T. 10.12.2025

Davacı vekili; müvekkilinin, “FLO”, “FLORİS FLO”, “FLO AKADEMİ”, “FLOVE AYAKKABIMI SEVİYORUM+Şekil”, “FLOZOF”, “FLR FLORA” ve benzeri “FLO” esas unsurlu markaların sahibi olduğunu, anılan ibarelerin tanınmış olduğunu, davalı şirketin “FLORADANA” ibareli markasını tescil ettirmek istediğini, anılan marka başvurusuna müvekkilince yapılan itirazın nihaî olarak dava konusu Türk Patent ve Marka Kurumu Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu (YİDK) kararıyla reddedildiğini, kararın hukuka aykırı olduğunu, davalı şirketin marka başvurusu ile müvekkilinin markasının tanınmışlığından haksız yararlanma amacı taşıdığını ve kötü niyetli olduğunu, başvuruda yer alan “FLO” dışındaki unsurların markaya yeterli ayırt edicilik katmadığını ve bu suretle benzerliği ortadan kaldırmadığını, davalı şirket markasının müvekkilinin seri markalarından biri olarak algılanma ihtimalinin bulunduğunu ileri sürerek söz konusu YİDK kararının iptaline, dava konusu markanın hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir.

(...) Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi; davacının “FLO” ve “FLOGART” esas ibareli markalarıyla davalı şirketin "FLORADANA" ibareli başvurusu arasında görsel, işitsel ve anlamsal olarak ortalama tüketicileri iltibasa düşürecek derecede bir benzerliğin bulunmadığı, ortalama tüketicilerin markalardaki anlamsal, görsel ve işitsel farklılığı ilk bakışta ve hemen fark edebileceği, tescilli bir marka ile iltibas yaratmayan işaret için marka tescil başvurusunda bulunmanın kötü niyetli bir yaklaşım olarak değerlendirilemeyeceği, davacı tarafın markasının ayakkabı ürünlerinde tanınmış olmasının varılan sonuca bir etkisinin olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir.

Davacı vekilinin istinaf başvurusunda bulunması üzerine (...) Bölge Adliye Mahkemesi; ilk derece mahkemesi tarafından verilen kararın usul ve esas yönünden kanuna uygun olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiştir.

(...) Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararına karşı davacı vekilinin temyiz isteminde bulunması üzerine ilgili Yargıtay Dairesi; ilk derece mahkemesi tarafından, taraf markaları arasında görsel, sesçil ve anlamsal olarak ortalama tüketicileri iltibasa düşürecek derecede benzerlik olmadığı sonucuna ulaşılmışsa da, başvuru markasında yer alan “FLORADANA” ibaresinin ilk hecesi ile davacı markalarında yer alan “FLO” ibaresinin aynı olduğu, ayrıca davacının “FLO” ibaresi ile bitişik markalarının bulunduğu ve dolayısıyla taraf markaları arasında görsel ve sesçil olarak ortalama tüketicileri iltibasa düşürecek derecede bir benzerlik bulunduğu gerekçesiyle kararı bozmuştur.

(...) Bölge Adliye Mahkemesi, ilk karar gerekçesi tekrar edilmek suretiyle direnme kararı vermiştir.

Bu kararın da temyiz edilmesi üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu; davalı şirkete ait “FLORADANA” ibareli marka ile davacı tarafa ait “FLO” esas unsurlu markalar arasında, Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 6/1. maddesi kapsamında ve bütünsel anlamda görsel, işitsel ve anlamsal olarak ortalama tüketiciler nezdinde iltibasa neden olacak düzeyde bir benzerliğin bulunmadığı, davacı tarafın itirazı üzerine verilen YİDK kararının usul ve yasaya uygun olduğu ve bu yöndeki gerekçeyi içeren direnme kararının da yerinde olduğu gerekçesiyle direnme kararının onanmasına oyçokluğu ile hükmetmiştir.

Mevzuat

Karayolları Trafik Kanunu

Trafik zabıtasının görev ve yetkileri, araçların satış, devir ve tescili, hurdaya ayrılan ve trafikten çekilen araçlar, araçlarda bulundurulması zorunlu gereçler, araç üzerindeki teknik değişiklikler, taşınması özel izne bağlı yükler, trafiğe çıkışları özel izne bağlı araçlar, sürücü belgesi alma zorunluluğu, karayollarında trafiğin akışı, trafik işaret ve kurallarına uyma zorunluluğu, alkol, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin etkisi altında araç sürme yasağı, hız sınırlarına uyma zorunluluğu, kavşaklarda geçiş hakkı, kış lastiği ve kar zinciri zorunluluğu, bisiklet, elektrikli skuter, motorlu bisiklet ve motosiklet sürücüleri ile ilgili kurallar, araç manevralarını düzenleyen kurallar, geçiş üstünlüğüne sahip araçlar, tedbirsiz ve saygısız araç sürme, trafik kazalarına karışanlar ile ilgili kurallar, araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması, suç ve ceza tutanaklarına ilişkin hükümler başta olmak üzere birçok hükümde kapsamlı değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği

Yönetmeliğin hukuki dayanağı, bağlantı, iç tesisat onayı ve işletmeye alınması, müşteri sözleşmeleri, güvence bedeli, sayaç, sayacın ölçüm yapmaması veya yanlış ölçüm yapması, müşteriye yeniden doğal gaz verilmesi, müşteri sözleşmesinin sona ermesi, tüketimlerin tespit edilmesi, tahakkuk, faturalandırma, kaçak doğal gaz kullanımı, dağıtım şirketinin uyacağı usul ve esaslar, acil müdahale ve dağıtım bölgelerinin genişletilmesine ilişkin hükümlerde kapsamlı değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Kooperatifçilik Proje Destek Yönetmeliği

Yönetmelikte geçen tanımlar, desteklenecek projelerin konuları, kooperatiflerin projelerine verilecek hibe desteği tutarı, hibe desteği kapsamındaki proje gider esasları, program kaynaklarından karşılanamayacak giderler, proje başvurusu, satın alma usul ve esasları, proje harcamalarının kontrolü, ödemeler, proje ile alınan malların mülkiyeti ve uygulama sorumluluğuna ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Millî Eğitim Bakanlığı Eğitim Kurumları Yönetici Görevlendirme Yönetmeliği

Müdür olarak görevlendirileceklerde aranacak özel şartlar ile yöneticilik görevinin sona ereceği ve devam edeceği durumlara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Meslekî Yeterlilik Kurumu’nda Geçici Nitelikteki İşlerin Vekâlet ve İstisna Sözleşmesiyle Yaptırılmasına İlişkin Yönetmelik

Meslekî Yeterlilik Kurumu’nun faaliyet alanlarındaki özel bilgi ve uzmanlık gerektiren geçici mahiyetteki işlerde, vekâlet veya istisna sözleşmesi ile yabancı danışman ve uzmanların, istisna sözleşmesi ile de yerli danışman ve uzmanların bilgi ve deneyimlerinden yararlanılmasına ilişkin usul ve esaslar yeniden düzenlendi. Meslekî Yeterlilik Kurumu’nda Geçici Mahiyetteki İşlerin İstisna Sözleşmesi ile Gördürülmesine İlişkin Yönetmelik yürürlükten kaldırıldı.

Sağlık Bakanlığına Ait Kurum ve Kuruluşlar ile Devlet Üniversitelerinin İlgili Birimlerinin Birlikte Kullanımı ile İşbirliği Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik

Yönetmelikte geçen tanımlar, protokolün imzalanması, feshi ve diğer uygulama esasları, personelin disiplin ve özlük işlemlerine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği Statüsü

Statüde geçen tanımlar, üyelik, genel kurul, genel kurul toplantısı, genel kurulun görevleri, yönetim kurulu, yönetim kurulu üyeliğine seçim usulü, yönetim kurulunun görev ve yetkileri, denetleme kurulu, disiplin komitesi, meslek komiteleri ve diğer komitelere ilişkin hükümler ile mali hükümlerde değişikliğe gidildi. Geçiş hükümleri ihdas edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Marka Tescil Başvurularına Ait Mal ve Hizmetlerin Sınıflandırılmasına İlişkin Tebliğ (TÜRKPATENT: 2026/2)

Markaların Tescili Amacıyla Mal ve Hizmetlerin Uluslararası Sınıflandırmasına İlişkin Nis Anlaşması hükümlerine göre düzenlenen Nis Sınıflandırmasına uygun olarak, Türk Patent ve Marka Kurumu’na yapılan marka tescil başvurularında esas alınacak Mal ve Hizmet Sınıflandırma Listesi ve bu listeye ilişkin esaslar yeniden tespit edildi. Marka Tescil Başvurularına Ait Mal ve Hizmetlerin Sınıflandırılmasına İlişkin Tebliğ (TÜRKPATENT: 2024/2) yürürlükten kaldırıldı.

Hizmet İhracatının Tanımlanması, Sınıflandırılması ve Hizmet Sektörlerinin Desteklenmesi Hakkında Cumhurbaşkanı Kararı

Hizmet ihracatının tanımlanması, sınıflandırılması ve gerçekleşme yöntemlerinin belirlenmesi ile şirket, kurum ve kuruluşların; ihracata hazırlanması, uluslararası pazarlarda rekabet avantajı kazanması, sürdürülebilirliklerinin sağlanması ve uluslararası düzeyde güçlü markalar oluşturmasına dair faaliyetler ile hizmet ihracatı ve yurt dışı kaynaklı gelirlerinin artırılması amacıyla kurumsal kapasitelerinin güçlendirilmesine, yurt dışı pazarlara erişimlerine, pazarda tutunmalarına, markalaşmalarına, destek programlarının yürütülmesi ile hizmet sektörlerinin geliştirilmesi ve tanıtılmasına ilişkin faaliyetlerinin ve yurt dışı lojistik dağıtım ağlarına ait giderlerinin Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu’ndan (DFİF) desteklenmesine ilişkin karar yürürlüğe girdi. Teknik Müşavirlik Hizmetlerine Sağlanacak Devlet Yardımları ile İlgili Para-Kredi ve Koordinasyon Kurulu Kararı, Döviz Kazandırıcı Hizmet Sektörleri Markalaşma Destekleri Hakkında Karar, Türkiye Bilişim Sektörlerinin Uluslararasılaşması ve E-Turquality (Bilişimin Yıldızları) Programı Hakkında Karar, Hizmet İhracatının Tanımlanması, Sınıflandırılması ve Desteklenmesi Hakkında Karar ile Yurt Dışı Lojistik Dağıtım Ağlarının Desteklenmesi Hakkında Karar yürürlükten kaldırıldı.

İstanbul İlinde Yürütülecek Kentsel Dönüşüm Uygulamaları Kapsamında Yapım İçin Yardım Verilmesine İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı

Yapım için yardım verilmesine ilişkin esaslarda değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Danıştay Başkanlık Kurulu’nun 2020/62 Sayılı Kararı

Dairelerin iş bölümü kapsamında İkinci, Dördüncü, Altıncı, Dokuzuncu, Onuncu, Onikinci ve Onüçüncü Daire’ye ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Dava dosyaları ayrıca bir karar verilmesine yer olmaksızın karar düzeltme dosyaları dahil listeye bağlanmak suretiyle mevcut halleriyle ilgili daireye devredilecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Engelli Bireyler İçin Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Primlerinin Belirlenmesine İlişkin Genelge

İndirim uygulanmasına ilişkin usul ve esaslarda değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Kat İrtifakı ve Kat Mülkiyeti Tesisi İşlemlerinde Üç Boyutlu Sayısal Yapı Modeli Hakkında Genelge

Genelgede yer alan tanımlar, yapı ruhsatı düzenlemeye yetkili kurumca yapılacak işlemler, kadastro müdürlüğü ve tapu müdürlüğünce yapılacak işlemlere ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 220. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

Oğuzhan Yazıcı, Boşanmada Kusur Belirlemesine İlişkin Usul ve Esas Meseleleri

Çalışmanın birinci bölümünde boşanmaya yol açan hukuki sebepler ele alınarak kusurun boşanma kararına ve boşanmaya bağlı olan diğer hususlara etkisi üzerinde durulmuş; ikinci bölümünde genel boşanma sebebine giren sınırsız sayıdaki kusurlu davranışın Yargıtay uygulamasında nasıl sınıflandırıldığı incelenmiş; üçüncü ve son bölümünde ise genel sebebe dayalı boşanma davalarında davalının kusur ileri sürme hakkı varken özel sebeplere dayalı davalarda bu hakkın bulunmayışının usul hukukuna yansımasına yer verilmiştir.

Mehmet Ali Tanrıkulu, Milletlerarası Ticari Tahkimde Tanıma ve Tenfize Direnme Hakkının Bir Sınırı Olarak Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı

Kitapta, tahkim yargılamasında hiçbir itiraza konu edilmeyen bir hukuka aykırılığın, ilk kez tenfiz davasında bir tenfiz engeli olarak ileri sürülüp sürülemeyeceği, açılmış olan bir iptal davasında ileri sürülebilecekken hiçbir itiraza konu edilmeyen hukuka aykırılıkların daha sonra Türkiye’de açılan tanıma tenfiz davasında tanıma ve tenfize direnme hakkına konu edilip edilemeyeceği gibi sorular ışığında, hakkın kötüye kullanılması yasağının tanıma ve tenfize direnme hakkı üzerindeki etkisine değinilmiştir.

Geçen hafta Blog’a yüklenen makalelere aşağıda yer verilmiştir:

Barış Yüksel, Zeynep Yıldırım, Amaç Bakımından İhlal Kavramı Üzerindeki Sır Perdesi Kalkıyor!

Aslı Ak, Tekerleği Yeniden İcat Etmek: Hub&Spoke Kartellerinde İspat, Yaptırım Gücü ve Birikimli Etki Tartışması

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’na ait karar özellikle dikkati çekmektedir:

Danıştay İDDK., E. 2025/2479 K. 2025/1806 T. 06.10.2025

Dava konusu; davacı şirket tarafından, yurt dışından aldığı sipariş nedeniyle üretmeyi planladığı vegan peynirler için gerekli olan sağlık sertifikasının tarafına verilmesi talebiyle (...) İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’ne yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemine ilişkindir.

(...) İdare Mahkemesi; dosyaya sunulan görsellerin incelenmesi neticesinde ihraç edilmek istenen ürünlerin üzerinde peynir çeşitlerine ilişkin isimlerin (cheddar, smoked), bu peynirlerin tadında ya da aromasında olduğuna dair “flavoured” kelimesinin kullanıldığı, ürünlerin vegan ürün olduğunu belirtir “vegan grated” kelimesinin ürünler üzerinde bariz bir şekilde yer aldığı, davacı şirket tarafından vegan beslenmeye özel hayvansal ürün içermeyen dava konusu peynir ürününün üretildiğinin anlaşıldığı, dava konusu işleme dayanak gösterilen Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği’nin 9. maddesinin 3. fıkrasında gerçek olmayan yani hayvansal ürün içermeyen bir peynirin hayvansal ürün içeriyormuşçasına halkı yanıltma kastıyla satılmasının önlenmesine ilişkin bir düzenleme olduğu, dava konusu uyuşmazlıkta ise peynir ürününün üzerinde vegan ibaresinin bariz bir şekilde kullanıldığı, hayvansal ürün içermediğinin açıkça ifade edildiği ve halkı yanıltma kastının bulunmadığı anlaşıldığından davacı şirketin ihracat için gerekli olan sağlık sertifikasına ilişkin başvurusunun reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar vermiştir.

(...) Bölge İdare Mahkemesi; bitkisel içerikli olduğu hususu davacının kabulünde olan uyuşmazlık konusu ürünlerin dosyada bulunan görsellerinin bir bütün olarak incelenmesinden, söz konusu ürün ambalajlarının peynir izlenimi verdiklerinin anlaşıldığı, yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri uyarınca bitkisel yağ veya diğer gıda bileşenleri kullanılarak peynir izlenimi veren ürünler üretilmesine olanak bulunmadığı ve bu ürünlerin 31.12.2020 tarihinden itibaren piyasada bulunmasının da açıkça yasaklandığı dikkate alındığında dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yönde verilen (...) İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar vermiştir.

İlgili Danıştay Dairesi; sağlık sertifikası istenen ürünlerin etiketinde ve ambalajında peynir olmadığının açıkça vurgulanıp vurgulanmadığı hususunun tereddüde yer vermeyecek şekilde tespit edilmesi gerektiğini, davacı tarafından sağlık sertifikası istenilen ürünlerin yurt dışına ihraç edileceğinin belirtilmesi nedeniyle bu yönden değerlendirilme yapılarak ihracat halinde sağlık sertifikası düzenlenmesine ilişkin hükümlerin de dikkate alınması gerektiğini belirterek, ilk derece mahkemesi tarafından yaptırılacak bilirkişi incelemesi sonucunda karar verilmesi gerekirken davanın reddi yolunda verilen (...) Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar vermiştir.

(...) Bölge İdare Mahkemesi tarafından; ilgili Danıştay Dairesi’nin bozma kararına uyulmadığı belirtildikten sonra istinafa konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu, kaldırılmasını gerektirecek yasal bir sebebin bulunmadığı ifadesine yer verilmiş, hüküm kısmında ise bozulan kararda ısrar edilmesine, ilk derece mahkemesi tarafından dava konusu işlemin iptali yolunda verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Bunun üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu; yaptığı hukuki değerlendirme sonucunda, (...) Bölge İdare Mahkemesi’nin temyize konu kararının, ısrar kararı niteliği taşımadığı, temyize konu karara ilişkin ıslak imzalı karar tutanağı ile kararın içeriğinin ve hüküm kısmının birbiriyle uyuşmadığı, kararın gerekçesi ile hüküm kısmının çelişki içerdiği anlaşıldığından ve her ne kadar hüküm kısmında “ısrar edilmesine” ibaresi yer alsa da anılan kararın, ısrar kararı niteliği taşımadığı görüldüğünden temyize konu kararın usul yönünden bozulmasına oybirliği ile hükmetmiştir.

Mevzuat

Üst Kademe Kamu Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usûllerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi

Kararnamenin amacı, kapsamı, atama usulü ve şartlarına ilişkin hükümler ile kararname cetvellerinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Uluslararası Sağlık Hizmetlerinde İş Birliği Yönetmeliği

Uluslararası sağlık hizmetleri kapsamında; Sağlık Bakanlığı ve Devlet üniversiteleri arasında gerçekleştirilen iş birliği ile tabip, diş tabibi ve tıp ve diş hekimliği mevzuatına göre uzman olanlar tarafından verilen sağlık hizmetlerine ilişkin usul ve esaslar belirlendi.

Enerji Piyasalarında ve Çevresel Piyasalarda Şeffaflığa ve Piyasa Bozucu Davranışlara İlişkin Yönetmelik

Enerji piyasaları ve çevresel piyasalarda yapılan ticaretin güvenilir, şeffaf, etkin, istikrarlı, adil, dürüst ve rekabetçi bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için bu piyasalarda oluşabilecek piyasa bozucu davranışların önlenmesine ve ilgili taraflar ile Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun görev, yetki ve sorumluluklarının belirlenmesine ilişkin usul ve esasların düzenlendiği yönetmelik, 01.06.2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Fikir ve Sanat Eserlerini İçeren Taşıyıcı Materyaller ile Bu Eserlerin Çoğaltılmasına Yarayan Teknik Cihazların Bedellerinden Yapılan Kesintilerin Kullanımına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik

Yönetmelikte yer alan tanımlar ile fikri mülkiyet sisteminin güçlendirilmesi ile kültürel ve sanatsal faaliyetlerin yürütülmesine yönelik proje desteklerine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Meslek birliklerine yardım yapılmasına ilişkin geçiş hükümleri ihdas edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Ücretsiz Seyahat Kapsamında Yapılacak Gelir Desteği Ödemesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik

Yönetmelik kapsamında gelir desteği ödemesinden yararlanacak olan işletmecilere yapılacak ödeme miktarları yeniden tespit edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Sivil Hava Ulaşımına Açık Havaalanlarında Yer Alan Gayrisıhhi İşyerleri İçin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik

Yönetmeliğin dayanağı, ruhsat ücretleri, ruhsat başvurusu, ruhsat başvurusunun incelenmesi, ruhsat değişikliği gerektiren haller, düzenleme yetkisi, denetleme, sorumluluk ve yaptırımlara ilişkin hükümler ile yönetmeliğin eklerinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Ticari Defterlere İlişkin Tebliğ

Kapanış onayı yapılacak defterler ile onay zamanı ve şekline ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi/Finansmanı Uygulama Talimatı

Talimatta geçen kısaltmalar ile kredi/finansman limitleri ve kredi/finansmanların aracı bankalar kanalıyla kullandırılmasına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Borç Para ve Yardımlara Dair Genel Kurul Kararı

Basın İlan Kurumu’nun kararı uyarınca, borç miktarı ve taksitleri, muhtaçlık yardımı ve ölüm yardımı miktarları yeniden belirlendi. Karar, 01.03.2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Bu yazı BASEAK (baseak.com) Rekabet ve Regülasyon Ekibi'nin katkılarıyla hazırlanmıştır.

Amaç bakımından ihlal hem Türkiye hem de AB rekabet hukukunun en kadim, en tartışmalı ve özellikle uygulayıcılar en ürkütücü kavramlardan bir tanesi. Bunun sebebi, bir rekabet otoritesinin inceleme konusu anlaşmaya “amaç bakımından ihlal” etiketini yapıştırdığı anda analizin fiilen sona ermesi ve savunma makamının adeta çaresiz kalması. Ayrıca bu kavramın tam olarak hangi davranışları kapsadığının kesin olarak bilinememesi ve genellikle rekabet otoritelerinin hissiyatına bağlı olarak yeni anlamlar kazanması hukuki belirlilik açısından gerçek bir sorun teşkil ediyor.

AB’deki önemli rekabet hukukçularından Pablo Ibáñez Colomo ise bu algının gerçeği yansıtmadığını ve bu kavramın sınırlarının somut ve objektif bir test yardımıyla çizilebileceğini ileri sürüyor^[1]. Colomo’ya göre, Avrupa Birliği Adalet Divanı’nın (“ABAD”) son yirmi yıldaki içtihadı, özellikle Cartes Bancaires^[2], Generics, Budapest Bank ve Super Bock kararları, “amaç bakımından ihlal” kavramına ilişkin tutarlı, öngörülebilir ve uygulanabilir bir çerçeve oluşturmuş durumda. Ancak ABAD’ın ortaya koyduğu bu çerçevenin; ulusal rekabet otoriteleri ve yerel yargı mercileri tarafından ne derece kabul göreceği halen şüpheli.

Bu yazıda, Colomo’nun analizinden hareketle, amaç bakımından ihlallerin tespitinde, rekabet otoritelerinin sezgisel yaklaşımların yerini alması gereken analitik sistematiği ele alacağız.

Belirsizliğin Kaynağı: Neden "Muğlak" Hissediyoruz?

Analitik çerçeveye geçmeden önce, mevcut kafa karışıklığının temel nedenlerini anlamak gerekir. Colomo, amaç bakımından ihlal alanındaki belirsizliğin üç temel nedeni olduğunu tespit ediyor:

1. "Yeterli Zararlılık" Etiketinin Boşluğu: Cartes Bancaires kararından bu yana sıkça tekrarlanan rekabet için yeterli derecede zararlılık (sufficient degree of harm) ifadesi, aslında analitik bir kriter sunmuyor. Bu ifade, amaç bakımından ihlal kategorisinin ciddi ihlalleri kapsadığını belirten betimleyici bir etiketten ibaret. Bu etiket amaç ve etki arasındaki çizgiyi bulanıklaştırıyor, oysa ABAD’ın tutarlı içtihadına göre bunlar birbirinden ayrı, birbiriyle karıştırılmaması gereken alternatif kavramlar.

2. Amaç Kutusu (Object Box) Takıntısı: Belirli anlaşma türlerinin (örneğin fiyat tespiti veya pazar paylaşımı gibi) bağlamdan bağımsız bir biçimde otomatik olarak amaç ihlali sayılması gerektiği yönündeki şekilci yaklaşım, analitik sorgudan uzaklaşıyor. Oysa ABAD, Super Bock kararında^[3], yeniden satış fiyatının tespiti gibi bir davranışın dahi bağlamdan kopuk şekilde otomatik olarak amaç ihlali sayılamayacağını; Budapest Bank kararında^[4] ise şeklen fiyat tespiti gibi görünen dolaylı mekanizmaların her zaman bu kategoride olmayabileceğini açıkça ifade ediyor.

3. ABD Hukuku ile Yanlış Analojiler: Amaç bakımından ihlal kavramını, ABD rekabet hukukundaki per se yasaklarla eş tutmak sistematik hatalara yol açıyor. Amaç bakımından ihlal kategorisinin ispat yükünü hafifletmek için bir kısayol olduğu ya da rekabetin kısıtlanma olasılığına dayandığı gibi fikirler, ABAD içtihadını yansıtmıyor.

Asıl Mesele: Davranışın Objektif Amacı

Colomo'nun temel tezi basit ama güçlü: Kavramın kendisine, yani "amaç" kelimesinin sözlük anlamına dönmek gerekiyor. Değerlendirmenin merkezinde, tarafların sübjektif niyetleri değil, davranışın objektif amacı yer almalı. En ağır kartelleri kuran teşebbüsler dahi iyi niyetli olduklarını iddia edebilirler; ancak hukuken önemli olan, anlaşmanın nesnel olarak neyi hedeflediğidir.

ABAD içtihadına göre, AB’nin bozulmamış rekabet sistemiyle doğası gereği bağdaşmayan üç temel amaç vardır:

1. Gizli İş birliği (Collusion): Tarafların rekabet risklerini bertaraf edip yerine pratik iş birliğini koyması.

2. Dışlama (Exclusion):Gerçek veya potansiyel rakiplerin pazara girişini, pazarda büyümesini veya rekabet etme imkanını ya da teşvikini engellemek.

3. Pazar Bütünleşmesinin Sınırlanması: Roma Antlaşması'nın ortadan kaldırmayı amaçladığı engellerin yeniden inşası, özellikle AB içindeki ticaretin engellenmesi. Eklemek gerekir ki, Türkiye gibi ulusal örneklerde bu amaç ülke içindeki marka içi rekabetin ortadan kaldırılması şeklinde tezahür edebilir.

Bir davranışın bu kategorilerden birine girip girmediğini belirlemek için ise üç adımlı bir test uygulanmalıdır.

Üç Adımlı Sistematik Test

Colomo'nun ABAD içtihatlarından damıttığı bu sistematik üç basamaktan oluşuyor ve her dosyada uygulanabilir bir yol haritası sunuyor:

1. Adım: Aday Amacın Belirlenmesi

Analizin ilk adımı, aday amacın belirlenmesidir. Rekabet otoritesinin, incelediği davranışın neden doğası gereği rekabeti kısıtlayabileceğini, yukarıdaki üç anti-rekabetçi amaçtan hangisine yönelik olduğunu net bir şekilde tanımlaması gerekir. Bu, adım analizin temelini oluşturur ve iddianın hangi yönde ilerlediğini belirlemek açısından oldukça önemlidir.

2. Adım: Kısıtlanacak Bir Rekabetin Varlığı

Analizin ikinci aşaması, uygulamada sıklıkla göz ardı edilmekle birlikte, ihlal tespitinin sıhhati açısından hayati bir ön koşul: Kısıtlamaya konu olabilecek fiili veya potansiyel bir rekabet mevcut mu?

Şayet regülasyonlar, fikri mülkiyet haklarına ilişkin yasal çerçeve veya devlet tekelleri gibi dışsal faktörler nedeniyle ilgili alanda rekabet hukuken veya fiilen imkânsız hale gelmişse, taraflar arasındaki anlaşmanın rekabeti kısıtladığından söz edilemez. Nitekim Coditel kararında^[5] da vurgulandığı üzere, düzenleyici çerçevenin rekabeti bizzat engellediği bir senaryoda, teşebbüslerin davranışlarının amaç bakımından ihlal olarak nitelendirilmesi hukuken mümkün değildir.

3. Adım: Makul Alternatif Açıklama Testi (Plausible Explanation)

Sistemin kilit noktası ve belki de en önemli filtresi burasıdır. Uygun kanıtın aday amaç ile tutarlı olduğunun, davranışın bu amaç dışında başka bir şekilde meşrulaştırılamayacağının gösterilmesi gerekir. Generics ve Servier kararlarında^[6] kristalize olan bu teste göre, bir davranış ilk bakışta kısıtlayıcı görünse bile şu soru sorulmalıdır: "Bu davranışın, rekabeti kısıtlamak dışında makul, meşru bir açıklaması olabilir mi?"

Eğer incelenen anlaşma:

• Verimlilik artışı sağlıyorsa,
• Bir piyasa aksaklığını gideriyorsa,
• İşlem maliyetlerini düşürüyorsa,
• Yeni bir ürünün yaratılmasına imkân tanıyorsa, veya
• Ortak girişimlerde fırsatçı davranışı önleyen bir yönetişim mekanizmasıysa,

ve bu açıklama makul ise, o davranış amaç bakımından ihlal kategorisinden çıkarılmalıdır. Davranışın kısıtlama dışında hiçbir mantıklı açıklaması yoksa, ancak o zaman amaç bakımından ihlal gündeme gelir.

Analizin Kalibrasyonu: İçsel ve Dışsal Faktörler

Peki bu üç adımlı test, her somut olayda aynı yoğunlukta mı uygulanmalı? Colomo, analizin derinliğinin içsel ve dışsal faktörlere göre ayarlanması gerektiğini belirtiyor.

• a. İçsel Faktörler: İşbirliğinin Doğası ve Kapsamı

İçsel faktörler davranışın kendisiyle, anlaşmanın içeriği ve iş birliğinin ne kadar derin olduğuyla ilgilidir:

İşbirliğinin Doğası: Yatay ve dikey ilişkiler arasındaki ayrım esastır. Rakip olmayan taraflar arasındaki anlaşmaların (dikey ilişkiler), rakipler arası anlaşmalara kıyasla doğası gereği kısıtlayıcı olma olasılığı daha düşüktür. Nitekim dağıtım ve lisans sözleşmeleri, genellikle rekabeti iyileştirmenin güvenilir araçları olarak kabul görür.

İşbirliğinin Kapsamı ve Derinliği: Burada bir spektrum söz konusu. Spektrumun bir ucunda tarafların hareket özgürlüğünü sınırlamaktan başka hiçbir işlevi ve ekonomik faydası bulunmadığı aşikâr olan karteller gibi ihlaller yer alıyor. Diğer doğruya gidildikçe iş birliği boyutu artıyor; önce herhangi bir meşru iş birliği çerçevesine dayanmayan, tek başına var olan bağımsız hükümler (stand-alone provisions), ardından entegrasyonu taklit eden yapılar (franchise, seçici dağıtım) ve en sonda tam entegrasyon bulunuyor. Normal şartlarda “amaç bakımından ihlal” sayılacak bazı eylemler, entegre bir yapının parçası olduklarında ihlal teşkil etmeyebilir. Burada güdülen mantık basittir: Eğer kurulan ortak girişim meşru bir amaca hizmet ediyorsa, onun işleyişi için gerekli olan parçalar da meşrudur.

Dolayısıyla, taraflar arasında “gerçek ve derin bir iş birliği” varsa, rekabet otoritesinin buna amaç ihlali demesi çok zordur. Örneğin; iki firmanın ortak kurdukları bir fabrikada ürettikleri malları birlikte sattıklarını bir kurguda ortak satış, doğası gereği ortak bir fiyat belirlemeyi gerektirecek iken, herhangi ortak fabrika bulunmasaydı, aynı davranış açık bir kartel olurdu.

Mal veya Hizmetlerin Niteliği: Özellikle know-how veya fikri mülkiyet içeren yeni veya maddi olmayan ürünler söz konusu olduğunda, bu değerlerin korunmasına yönelik hükümler, mahkemelerce daha geniş bir hoşgörüyle karşılanır ve objektif bir gereklilik olarak değerlendirilebilir.

• b. Dışsal Faktörler: Ekonomik ve Hukuki Bağlam

Pazarın yoğunlaşma düzeyi ve tarafların pazar gücü arttıkça, davranışın dışlayıcı bir amaca sahip olma ihtimali kuvvetlenir. Sektör genelini kapsayan anlaşmalar bu açıdan özellikle sorunludur (Superleagueve FIFA örnekleri)^[7]. Buna karşılık, pazar gücü sınırlı teşebbüslerin bir araya gelmesi (Gøttrup-Klim)^[8], rekabeti kısıtlayıcı değil, bilakis etkinliği artırıcı bir iş birliği olarak kabul edilebilir. Dolayısıyla aynı davranış (örneğin ortak satın alma), tarafların pazar gücüne göre bir bağlamda alıcı karteli, diğerinde meşru iş birliği sayılabilir.

Düzenleyici Bağlam: Hukuki çevre, kısıtlanacak bir rekabetin olup olmadığına ışık tutar. Şayet düzenleyici bağlam aşılmaz giriş engelleri yaratıyorsa (örneğin piyasa henüz serbestleşmemişse), tarafların anlaşmasıyla rekabetin kısıtlanması mümkün olmadığından, doğası gereği kısıtlayıcı bir amaçtan da söz edilemez.

Yerleşik Tecrübe: Colomo’ya göre bu faktör, hatalı sınıflandırmaları önleyen en önemli filtredir. Rekabet otoriteleri, etkileri konusunda yeterince güvenilir ve sağlam bir deneyime sahip olmadıkları yeni davranış türlerini (örneğin dijital pazarlarda ilk kez görülen uygulamalar) ezbere amaç kategorisine sokamazlar. Tecrübe aynı zamanda, ekonomik anlayış değiştikçe katı kuralların esnemesine de imkân tanır; nitekim Super Bock kararında dikey fiyat tespitine yaklaşımın yumuşaması, artan ekonomik tecrübenin bir sonucudur.

Sonuç

Pablo Ibáñez Colomo’nun çalışması ve ABAD’ın yerleşik içtihadı gösteriyor ki, amaç bakımından ihlal analizi, "Aday Amaç → Rekabetin Varlığı → Makul Alternatif Açıklama" döngüsü içinde işleyen, faktörlerin ağırlığına göre derinliği ayarlanan tutarlı bir sistem üzerine kurulu.

Bir rekabet otoritesi için amaç bakımından ihlali ispat etmek; kolay olması gereken yerde (çıplak karteller) kolay, zor olması gereken yerde (karmaşık dikey anlaşmalar veya ortak girişimler) zordur. Bu, sistemin bir hatası değil, aksine bilinçli bir tasarım özelliğidir.

Rekabet otoritelerinin ve mahkemelerin yapması gereken, ezbere listeler veya boş formüller yerine üç adımlı testi içselleştirmek ve şu soruya odaklanmaktır: "Bu davranış, belirlenen anti-rekabetçi amaç dışında makul bir şekilde açıklanabilir mi?" Cevap bu sorudadır- ve ancak sistematik bir analizle bulunabilir.

Dipnotlar

Neden az sayıda hub&spoke kartel dosyası bulunuyor? Benjamin Klein’ın eleştirileri ışığında hub&spoke kartelleri, yaptırım gücü ve birikimli etki analizini inceliyoruz.

Giriş

Hub&spoke (merkez-uç) kartellerinin ülkemizde özellikle Aral Oyun kararı^[1] ve zincir marketler soruşturması sonrasında daha görünür hale geldiğini söylemek yanlış olmaz. Rekabet hukuku çevrelerinde büyük yankı yaratan bu ihlal türünün örneklerine nispeten az rastlamamızın ise basit bir açıklaması var.

Rekabet hukukunda hub&spoke kartel kavramı, birçok rekabet ihlaline kıyasla daha katmanlı bir yapının varlığını gerektiriyor. Öncelikle, merkezde yer alan teşebbüsün, uçtaki teşebbüslerin her biriyle ikili ilişkiler kurması bekleniyor. Bu ilişkiler genellikle dikey anlaşmalar olarak karşımıza çıkabiliyor. Ancak bu tek başına bir hub&spoke kartelin varlığını ispatlamak için yeterli değil. Zira bu ihlal türü için sıklıkla kullanılan tekerlek analojisinde, tekerleği oluşturabilmek için uçta yer alan teşebbüsler arasında yatay bir uzlaşının varlığı, bir diğer ifadeyle uçları birbirine bağlayan bir lastiğin bulunması da elzem. Söz konusu lastik gereksinimi, hub&spoke kartellerin ispatı için aranan standardı da yükseltiyor. Hal böyleyken, özellikle ABD’de davacıların hub&spoke kartel iddiasıyla açtıkları davalarda gereken ispat standardını ortaya koyamamaları, birçok iddianın henüz yargılamanın başında reddedilmesiyle sonuçlanıyor.

İddiasını ispatta zorlanan davacılara bir darbe de Benjamin Klein’dan geliyor. Özellikle rekabet hukuku ve sanayi iktisadı alanlarında çalışmalarıyla bilinen ve UCLA’in Ekonomi Bölümü’nde Emeritus Profesör unvanına sahip olan Klein, 2020 yılında yayınlanan "Inferring Agreement in Hub-and-Spoke Conspiracies" başlıklı makalesinde^[2], ABD yargısının hub&spoke kartellerin varlığı için aradığı şartların isabetli olmadığını ve ikincil delillerin hub&spoke ihlal iddialarında çok daha sınırlı ölçüde kullanılması gerektiğini savunuyor.

Her ne kadar bu tartışmalar ilk bakışta ABD özelinde gibi görünse de aslında yalnızca davacılar bakımından değil, iddia makamı olarak hareket eden tüm rekabet otoriteleri bakımından da büyük önem taşıyor. Çözüme ulaştırmamız gereken soru ise Tekerleği yeniden mi icat etmeli, yoksa tekerleksiz mi ilerlemeli? olarak karşımıza çıkıyor.

Klein'ın Temel Eleştirisi: Merkezin Yaptırım Gücü

Klein, eleştirilerine, ortak bir merkezin bulunduğu ve uçtaki teşebbüslerin paralel davranışlarının gözlemlendiği her durumun hub&spoke kartel olarak nitelendirilemeyeceği önermesi ile başlıyor. İlk bakışta bu önerme ABD yargılamasında hub&spoke karteller için paralel davranışın yanında ek faktörleri (plus factors) arayan yaklaşımla uyumlu görünüyor. Ancak Klein eleştirisini bir adım daha ileri götürüyor ve hub&spoke kartellerin ispatında yerleşik içtihat kabul edilen ABD Yüksek Mahkemesi’nin Interstate Circuit (1939) kararında dikkate alınan ek faktörlerin, her zaman isabetli bir ispat çerçevesi sunmadığını ileri sürüyor.

Kısaca hatırlatacak olursak, Yüksek Mahkeme ilgili kararda bir sinema salonu zinciri olan Interstate Circuit’in, dikey ilişki içerisinde olduğu sekiz büyük film dağıtımcısı ile bir hub&spoke kartel içerisinde olduğu, bu kartelin sonucunda ise filmlerin ikincil gösterimlerinin fiyatlarının arttığı iddiasını incelemişti. Mahkeme, tüm film dağıtıcılarının ikinci gösterimlerde yüksek fiyatlama yapma yönündeki paralel davranışlarına ek olarak aşağıdaki ek faktörleri (plus factors) dikkate almış ve bir hub&spoke kartelin varlığına hükmetmişti:

• Film dağıtımcılarının fiyatları ikiye katlaması sektörün geçmiş uygulamalarından radikal bir sapma teşkil etmesi,
• Film dağıtımcılarının ortak hareket etme yönünde bir anlaşma yapması dışında, paralel davranışlarını açıklayabilecek bir sebebin bulunmaması,
• Interstate Circuit'in ikinci gösterimlerde fiyat artışı yönündeki talebini tüm film dağıtımcılarına aynı anda göndermiş olmasının tüm dağıtımcıların birbirlerinden haberdar olmasına imkân sağlaması,
• Tüm film dağıtımcıların Interstate Circuit’in talebine uyacağına dair bir güvencenin yokluğunda, bir film dağıtımcısının tek başına ikinci gösterim fiyatlarını yükseltmesinin ekonomik çıkarlarına ters düşecek olması.

Klein bu tartışmaya farklı bir boyut getiriyor ve şunu soruyor, Interstate Circuit’in talebine uygun davranmayan bir dağıtıcıya karşı uygulayabileceği yaptırımlar, örneğin ilgili dağıtımcılara gösterim hakkı tanınmaması, dağıtımcının düşük fiyattan gösterim yaparak elde edeceği kardan daha büyük bir zarar yaratacaksa, film dağıtımcısının rakipleri ile bir uzlaşmaya gitmeden bu talebi kabul etmesi bir seçenek olabilir mi? Daha genelleştirecek olursak, merkezin yaptırım gücü, tek başına ucu merkezin taleplerine uymaya yönlendiriyorsa, uçtaki teşebbüslerin paralel davranışlarının rakipler arası bir uzlaşıdan doğduğunu ileri sürebilir miyiz?

Cevap? Duruma Göre Değişebilir!

Klein kendi sorusuna cevap vermeden önce analizini bir katman daha derinleştirerek, dikey bir anlaşmadan doğan paralel davranışın, rakiplerin bir rekabete aykırı anlaşmasından doğup doğmadığının tespitinde, merkez ve uçta konumlanan teşebbüslerin konumlarının ve marka içi / markalar arası rekabetin de dikkate alınması gerektiğini ileri sürüyor. Buna göre:

• Merkez üretici, dikey kısıtlama marka içi rekabete yönelikse: İktisaden perakendeciler arası rekabetin kısıtlanmasından üreticinin fayda sağlamayacağını, artan perakende marjlarının yalnızca perakendecilere yarayacağını ileri süren Klein, üreticinin yaptırımlarla her bir perakendecinin kendi talebine uyum sağlamasını temin edebildiği durumlarda, ortada bir hub&spoke değil; çok sayıda tek taraflı dikey sözleşme olduğu sonucuna varıyor. Bu durumda Klein, üreticinin ancak kendi ekonomik çıkarına aykırı bir dikey kısıtlamayı, perakendecilerin aralarında anlaşması sonucunda (ve zoruyla) kabul ettiği durumlarda bir hub&spoke’tan söz edilebileceğini ileri sürüyor.

• Merkez üretici, dikey kısıtlama markalar arası rekabete yönelikse: Klein’a göre bu senaryoda iktisadi dinamikler değişiyor. Üreticinin, perakendeciler üzerinden rakiplerine yönelik bir kısıtlama getirmesinin etkinlik yaratmasa dahi kârını artırabileceğine; piyasa gücünü korumasına ya da artırmasına hizmet edebileceğine dikkat çekiyor. Öte yandan belirleyici olan husus yine, perakendecilerin teker teker merkezdeki üreticinin talebine uymasının mümkün olup olmadığı olarak karşımıza çıkıyor.

• Merkez perakendeci, dikey kısıtlama markalar arası rekabete yönelikse: Bu senaryoda da markalar arası rekabetin kısıtlanmasının etkinlik doğurucu sonuçları olabileceğine değiniliyor. Ancak üreticilerin perakendecinin talebini ancak rakip üreticilerin de aynı kısıtı kabul edeceğine dair güvenceyle kabul edeceği durumlarda bir hub&spoke kartelinden söz edilebileceği sonucuna varılıyor.

Üç senaryoyu incelediğimizde, Klein’ın vardığı hukuki sonuç bakımından bir ayrım bulunmadığını ileri sürebiliriz. Nitekim her durumda, merkezdeki teşebbüsün tek başına uygulayabildiği yaptırım ve teşviklerin uçtaki teşebbüslerin bağımsız şekilde merkeze uymalarını açıklamaya yetip yetmediği hususu belirleyici rol oynuyor. Eğer yaptırım mekanizması yeterliyse tablo, çok sayıda bağımsız dikey sözleşme olarak değerlendirilirken; yetersizse ve uçtaki teşebbüsler birbirlerinin davranışına bağlı/koşullu olarak hareket ediyorsa, yatay bir anlaşma ve hub&spoke olarak değerlendirilebiliyor.

Bu egzersizin belki de en önemli sonucu, hub&spoke kartellerin görece kolay bir ispat standardı ile ortaya koyulabileceği yönündeki kanaatin karşısında bir portre çizmesi. Hub&spoke iddiasını ileri süren bir davacı veya bu iddiayı inceleyip sonuca bağlayacak bir rekabet otoritesinin öncelikle teşebbüslerin konumu ve rekabetin yapısı gereği iktisadi açıdan bir hub&spoke’tan bahsedilip bahsedilemeyeceğini incelemesi gerekiyor.

Bu durum da ABD hukukundaki per se ihlal kavramı veya AB ve bizim rekabet kurallarımızdaki amaç yönünden ihlal kavramlarının yarattığı ispata yönelik güvenli limanın bu ihlal türlerinde ne kadar kullanılabileceği sorusunu ortaya çıkarıyor. Zira Klein’a göre bu ihlal türünde belirleyici olan, yalnızca paralel davranış veya ikincil deliller değil; merkezdeki teşebbüsün iktisadi yaptırım gücünün, uçtaki teşebbüslerin davranışını tek başına açıklayıp açıklayamadığı.

Hub&Spoke Değilse Ne? Türk Rekabet Hukuku Uygulamasında Birikimli Etki Rüzgârı

Uçlar arasında bir yatay anlaşmanın varlığını ispatlamanın güçlüğüne rağmen, rekabet otoritelerinin paralel dikey davranışlara yönelik ilgisinin artmakta olduğu da bir gerçek. Hub&spoke kartellerin ispatına ilişkin tartışmalar, özellikle açık bir uzlaşı göstergesi bulunmayan dosyalarda, rekabet otoritelerini bu tür davranışların piyasa üzerindeki toplam ve kümülatif etkilerini incelemeye sevk eden bir arka plan yaratıyor olabilir mi?

Bu noktada Türkiye uygulamasına dair şu soru önem kazanıyor: Rekabet Kurumu’nun yakın dönemde daha sık başvurmaya başladığı birikimli etki analizlerinin, hub&spoke gibi açık bir yatay uzlaşı ispatı gerektiren ihlal türlerinin yarattığı yüksek ispat eşiği karşısında, etki temelli bir değerlendirme alanı açma işlevi gördüğü söylenebilir mi? Kurum’un son dönemde yayımladığı soruşturma duyurularında, belirli sektörlerde yaygın şekilde ortaya çıkan davranışlara yaptığı vurgu; sektör teamülü olan kimi uygulamalara karşı daha sert bir yaklaşım benimsemesi,^[3] birikimli etki analizlerinin uygulamada daha merkezi bir rol üstlenebileceğine işaret ediyor.

Her ne kadar birikimli etki analizinin rakipler arasında yatay bir anlaşmanın varlığını ispat etmeyi gerektirmemesi sebebiyle tercih edildiği ileri sürülebilirse de bu iddia türünün tümüyle etki temelli ve karşı olgusal bir analize dayanması sebebiyle, ispat standardı bağlamında daha kolay bir alternatif olduğunu ileri sürmek pek de mümkün değil. Ancak belki de birikimli etki analizinin yaygınlaşmasıyla, savunma yapacak teşebbüslerin amaç bakımından ihlal bariyerine takılmadığı, piyasadaki etkilerin somut veriler üzerinden tartışıldığı, daha iktisadi gerekçelerin yer aldığı rekabet hukuku analizleri ile karşılaşabiliriz.

Bu çerçevede, hub&spoke ile birikimli etki analizlerinin aynı davranış setine farklı isimler veren alternatif çözümler olarak görüldüğü söylenemez. Her iki yaklaşım da farklı sorulara cevap aramakta; bu ayrımın gözetilmesi, özellikle dikey ilişkiler bakımından yapılacak rekabet hukuku analizlerinin sağlıklı kurulabilmesi açısından önem taşımaktadır.

Dipnotlar

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 219. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

Adem Sözüer, Rahime Erbaş, Oğuzhan Demir (Ed.), 14. Türk Ceza Hukuku Günleri

Kitapta, 2019 yılında 14. kez düzenlenen ve genç yaşta hayatını kaybeden Prof. Dr. İbrahim Dülger’in anısına gerçekleştirilen Türk Ceza Hukuku Günleri kapsamında sunulan makalelere yer verilmiş; Dülger’in çalışmalarında yoğunlaştığı bir konu olması sebebiyle cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar ana tema olarak belirlenmiştir.

Meva Öztürk, Blokzinciri Teknolojisinin Veri Koruma Hukuku Bağlamında Değerlendirilmesi

Çalışmada, blokzinciri teknolojisinin ve veri koruma hukukunun temel kavramları ele alınarak blokzinciri teknolojisinde kişisel verilerin işlenmesi hususu açıklanmaya çalışılmış ve bu teknolojinin veri koruma hukuku açısından doğurduğu sorunlara yer verilmiştir.

Beste Gemici Filiz, Türk İş Hukuku’nda İş Sözleşmesinin Geçersizliği

Eserde, iş hukukunun borçlar hukukundan ayrı ve bağımsız bir hukuk dalı olarak kabul edilmesi gerçeği karşısında sözleşmelerin geçersizliği konusunda iş hukukunun kendine özgü bakış açısı gözetilmiş; iş sözleşmesinin olabildiğince ayakta kalması hedeflenerek Alman ve İsviçre hukukundaki öğreti görüşleri ve yargı kararları ışığında değerlendirmeler yapılmış ve çözüm önerileri sunulmuştur.

Ayten Erçoban Evren, Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde Anayasa Mahkemesi İptal Kararlarının Geriye Yürümezliği

Çalışmada, her iki ülke anayasasında yer alan geriye yürümezlik kuralının, nasıl optimal anayasal etki sağlanacak şekilde yorumlanması gerektiği üzerinde durulmuş; söz konusu kuralın istisnaları yorum ilkeleri ışığında irdelenerek, kuralın doğasında olduğu biçimde adil ve hakkaniyetli sonuçlara varmanın ne şekilde mümkün olabileceği tartışılmıştır.

Bilal Osmanoğlu, Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukukunda Etkin Pişmanlık

Kitapta, kavramın tarihsel gelişiminden hukuki temeline, Türk Ceza Kanunu’ndaki düzenlemelerden reform önerilerine kadar bütüncül bir analiz sunulmaya çalışılmış; önleyici etkin pişmanlık, tazmin edici etkin pişmanlık ve itirafçı tanık düzenlemesi niteliğinde etkin pişmanlık şeklinde üçlü bir ayrıma gidilmiş; etkin pişmanlığa ilişkin reform önerileri incelenerek kavramın ceza muhakemesi hukuku boyutu da ele alınmıştır.

Barış Karahan, Telekomünikasyon Sektöründe Rekabet Kolluğu Yetkilerinin Yarışması

Eserin birinci bölümünde telekomünikasyon sektöründe yarışan rekabet kolluğu yetkilerinin kümülatifliği hakkında bilgi verilmiş, ikinci bölümünde ise telekomünikasyon sektöründe yarışan rekabet kolluğu yetkilerinin alternatifliği mercek altına alınmıştır.

Ferda Nur Güvenalp, Milletlerarası Özel Hukukta Alt Yüklenicilik Sözleşmeleri

Çalışmada, Türk hukukunda ve karşılaştırmalı hukukta alt yüklenicilik sözleşmelerinin niteliği, türleri, asıl yüklenici ile alt yüklenici arasındaki ve iş sahibi ile alt yüklenici arasındaki ilişki, alt yüklenicilik ilişkilerinde yabancılık unsuru ve uygulanacak hukuk açısından ortaya çıkabilecek problemler, alt yüklenicinin doğrudan iş sahibine müracaat imkânına uygulanacak hukuk gibi birçok konu başlığına yer verilmiştir.

Semra Fırıncı, Miras Paylaşma Sözleşmesi

Kitapta, miras paylaşma sözleşmesinin iki türünü oluşturan elden paylaşma sözleşmesi ve yazılı paylaşma sözleşmesi incelenmiş; sözleşmenin sağlararası bir sözleşme olması nedeniyle kişiler hukuku, borçlar hukuku ve eşya hukuku sorunlarına da değinilmiş; uygulamada ortaya çıkabilecek sorunlara yönelik çözümler üretilmeye çalışılmıştır.

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’na ait karar özellikle dikkati çekmektedir:

Danıştay VDDK., E. 2018/186 K. 2019/591 T. 18.09.2019

Dava konusu; Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 17. maddesinin 9. fıkrası gereği kanuni temsilci sıfatıyla davacı adına münfesih (...) Danışmanlık ve Uluslararası Temsilcilik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin 2010 takvim yılı yasal defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediğinden bahisle düzenlenen vergi inceleme raporuna istinaden katma değer vergisi indirimlerinin kabul edilmemesi suretiyle re’sen tarh edilen 2010 yılı ocak, mart, mayıs, ağustos, ekim ilâ aralık dönemleri katma değer vergileri ve üç kat kesilen vergi ziyaı cezaları ile Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 355. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.

(...) Vergi Mahkemesi; tarhiyatın, harici bir inceleme ve araştırma yapılmaksızın davacı şirketin beyan ettiği tarh dosyasında mevcut olan katma değer vergisi indirimlerinin reddi yoluyla yapılmış olması ve bu durumun tarh zamanaşımı içerisinde her zaman tespit edilebilir olması, ayrıca şirketin tüzel kişiliğinin sona ermesi ve davacının defter ve belgeleri bilerek ibraz etmediğine karine teşkil edecek somut delil bulunmaması karşısında vergi ziyaı cezalarının bir katı aşan kısımlarında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi tarhiyatları ile özel usulsüzlük cezası yönünden davayı reddetmiş ve vergi ziyaı cezalarının bir katı aşan kısımlarını kaldırmıştır.

Tarafların temyiz istemini inceleyen Danıştay Dairesi; re’sen araştırma ilkesi ile vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelenin gerçek mahiyetinin esas olduğuna ilişkin kural gereğince, (...) Vergi Mahkemesi tarafından yükümlünün defter ve belgelerinin istenilmesi, ibraz edilecek olan defter ve belgelerden vergi dairesinin de haberdar edilerek söz konusu belgelerin gerçekten alış yaptığı emtiaya ait alış faturaları olup olmadığının araştırılması ve gerçek alış faturaları göz önüne alınarak ödenecek verginin tespiti için bu defter ve faturalar üzerinde gerekirse bilirkişi incelemesi de yaptırılmak suretiyle ortaya çıkacak sonuca göre uyuşmazlık hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle kararın bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi tarhiyatına ilişkin hüküm fıkrasını bozmuş, özel usulsüzlük cezasına ilişkin hüküm fıkrasını onamış ve davalı idarenin temyiz istemini reddetmiştir. Daire, davalı idarenin karar düzeltme istemini de reddetmiştir.

(...) Vergi Mahkemesi; ilk kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçeye ek olarak, gerçek mahiyetiyle uyumlu olduklarının, idari yargı yerince saptanmasına olanak bulunmayan, aksine yetkili inceleme elemanına ibraz edilmedikleri için kanıt olma değerini yitiren defter ve belgelere dayanılarak yeniden inceleme yaptırılmasının mümkün olmadığı, ayrıca idari yargı yerinin görevi, idari işlemin tesis edildiği tarihte yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olup olmadığını denetlemek olduğundan, idari işlemin tesis tarihinden sonra yargı yerince yapılacak veya olayda taraf olan davalı idarenin de bilgisine sunularak bilirkişiye yaptırılacak inceleme sonucuna göre karar verilmesinin de mümkün olmadığı gerekçeleriyle ilk kararında ısrar etmiştir.

Bunun üzerine Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu; davalı idarenin, kararın hüküm fıkrasına yönelttiği temyiz iddialarının incelenmesinin mümkün olmadığına, Vergi Usul Kanunu’nun 3/B maddesi uyarınca vergiyi doğuran olayın gerçek mahiyetinin ortaya çıkarılması gerektiği dikkate alındığında, vergi idaresine ibrazdan kaçınılmış defter ve belgelerin ilk derece mahkemesi aşamasında mahkemeye sunulabileceğinin ileri sürülmesi halinde defter ve belgelerin kanıt değeri taşıdığı kabul edilmesine rağmen temyiz aşamasında bu iddianın ileri sürülmesi halinde aynı defter ve belgelerin kanıt değeri taşımadığından söz edilemeyeceği, ayrıca defter ve belgelerin mahkemeye sunulabileceği yolundaki iddianın mahkeme aşamasında ileri sürülmesi ile temyiz aşamasında ileri sürülmesi arasında ayrım yapılmasını gerektirecek başka bir neden bulunmadığından, davacının mahkemece verilen ilk kararın temyizi aşamasında ibraz edebileceğini belirttiği defter ve belgeler istenilerek bir inceleme yapılmak üzere ısrar kararının bozulması gerektiği gerekçesiyle ısrar kararının bozulmasına ve davalı idarenin temyiz isteminin incelenmeksizin reddine oyçokluğu ile hükmetmiştir.

Mevzuat

Danıştay İçtüzüğü

Danıştay Etik Kurulu’nun oluşumu, çalışma usul ve esaslarına ilişkin hükümler ihdas edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik

Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun kapsamında para veya değerli eşya nakli hizmeti verenler, Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun’un uygulanmasından yükümlü olanlar arasına dahil edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Spor Müsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği

Sanal ortam bayilerinin yükümlülüklerine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türkiye Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Enstitüsü’nün Yapılanması ve Faaliyetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik

Türkiye Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Enstitüsü’nün kuruluşu, yapılanması, görev ve yetkileri ile çalışma usul ve esaslarının düzenlendiği yönetmelik yürürlüğe girdi.

Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği

Sigorta eksperinin sigortacı, sigortalı, sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler tarafından atanması, eksperin iş kabulü, taban ücret tarifesinin tespiti de dahil olmak üzere ekspertiz ücretinin belirlenmesi ile ilgili usul ve esaslar yeniden tespit edildi. Yönetmelik, 01.04.2026 tarihinde yürürlüğe girecek. Aynı tarihte, 25.08.2015 tarihli ve 29456 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği yürürlükten kalkacak.

İcra ve İflâs Kanunu’nun Geçici 20. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ

Tebliğ yürürlükten kaldırıldı.

Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 591)

Kayıtlı ekonominin desteklenmesi, belge düzenine olan uyum ve kartla ödeme imkânlarının artırılması amacıyla taksi ile yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunan mükelleflere, kullandıkları taksimetrelerle bağlantılı olarak çalışacak veya taksimetre özelliğini de haiz Taksi Mali Cihaz kullanma mecburiyeti getirilmesine ilişkin usul ve esaslar düzenlendi.

Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ

Tebliğde geçen tanımlar, izne tabi birleşme veya devralmalar, cironun hesaplanması, bildirimin gerçekleşme tarihi, birleşme ve devralmaların değerlendirilmesine ilişkin hükümler ile tebliğ eklerinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ

Ön bildirime tabi özelleştirme yolu ile devralmalara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Yerli Malı Tebliği

Otomotiv sektörü için nihai ürünün yerli katkı oranı hesaplamasında 01.07.2026 tarihine kadar tebliğ hükümleri uygulanmayacak.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği (Amortisman, Tükenme Payı ve Değer Düşüklüğü) (Sıra No: 98)

Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin duran varlıklarının amortisman, tükenme payı ve değer düşüklüğüne ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranları yeniden belirlendi. Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği (Sıra No: 47) Amortisman ve Tükenme Payları yürürlükten kaldırıldı.

Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği (Parasal Sınırlar) (Sıra No: 99)

Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve ilgili diğer mevzuat kapsamında uygulanacak olan parasal sınırlar ve alındı birim fiyatları belirlendi.

Zorunlu Karşılıklar Uygulama Talimatı

Talimat ekleri ve cetvellerinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 218. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

Sevtap Metin, Rıdvan Binici, Caner Birdal (Ed.), Hukuku Sinemada Görmek II

İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi bünyesindeki Hukuku Sinema ile Yorumlamak yüksek lisans dersi kapsamında hazırlanan kitaptaki makalelerden bazıları, İçimizdeki Siborglar: Blade Runner Evreni ve Transhümanizm, Etkin Soruşturma Yalnızca Filmlerde Mi Olur?: Doğu Ekspresinde Cinayet, Hukukun Çıkmaz Sokağı: The Children Act, Rose Adası’nın İnanılmaz Hikayesiyle Devlet ve Hukuk yaratmak başlıklarını taşımaktadır.

İ. Hamit Hancı, Özge Hancı (Ed.), Çocuk İstismarı ve İhmaline Çok Bilimli Bakış

Çalışmada, hukuk, adli tıp, psikoloji, psikiyatri, çocuk gelişimi, sosyal hizmet ve iletişim gibi farklı disiplinlerin bakış açısıyla, çocuk istismarı ve ihmalinin taşıdığı anlam ve bu konudaki uluslararası ve ulusal hukuk düzenlemeleri ele alınmış; çocuklara karşı işlenen cinsel suçlar, çocuk yaşta, erken ve zorla evlilikler, bağımlılık yapıcı maddeler, okulda istismar, siber zorbalık ve dijital oyunlar, çocuk suçluluğu gibi çocuk istismarı ve ihmalinin farklı boyutları incelenmiştir.

Hande Bingöl, Milletlerarası Ticari Tahkimde Grup Şirketler Doktrini Çerçevesinde Tahkim Anlaşmasının Üçüncü Kişilere Teşmili

Eserde, grup şirketler doktrininin, tahkim anlaşmasının bu anlaşmaya şeklen taraf olmayan kişilere teşmilinde kullanılan teorilerden biri olduğu ve 1982’de verilen Dow Chemical kararı ile asıl tanınırlığını kazandığına değinilmiş; doktrinin uygulanabilmesi için ileri sürülen şartlar eleştirel bir bakış açısıyla irdelenmiştir.

Özge Özmen Korkut, Uluslararası Vergilendirmede Karşılıklı Anlaşma Usulü, Hollanda ve Almanya Örnekleriyle

Uluslararası vergilendirme alanında karşılaşılan çifte vergilendirme sorunlarına çözüm getiren karşılıklı anlaşma usulü, kitapta Hollanda ve Almanya örnekleri üzerinden incelenmiş; karşılıklı anlaşma usulünün hukuki çerçevesi, uygulama süreçleri ve etkinliği analiz edilirken, Türkiye’nin bu iki önemli ticaret ortağıyla olan vergi anlaşmalarına özel bir vurgu yapılmıştır.

Kıvanç Şentürk, Çocuk Ceza Adaletinde Onarıcı Adalet

Çalışmada, onarıcı adaletin çocuk ceza adaleti sisteminde uygulanabilirliği konusu ele alınmış, mevcut ceza adaleti yerine onarıcı adalet uygulamalarının çocuk suçluluğuna verilecek tepki bakımından daha yerinde olacağı ortaya konulmuş ve çocuk ceza adaleti sistemimizde onarıcı adalet çerçevesinde yapılabilecek düzenlemelere ilişkin önerilere yer verilmiştir.

Büşra Öpöz, Caydırıcılık Teorisi Bağlamında 6284 Sayılı Kanun Uygulamaları

Eserde, kadına yönelik şiddetin caydırıcılık teorisi kapsamında incelenmesi ve kadına yönelik şiddette caydırıcılığa etki eden faktörlerin teorik olarak belirlenmesi hedeflenmiş; caydırıcılığa etki eden faktörler saha araştırmasıyla tespit ve teyit edilmiş; böylece, Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun’un yeterliliği ile uygulamada karşılaşılan problemler ortaya konularak çözüm önerileri sunulmuştur.

Kaan Can Yıldırım, Taşınmaz Mülkiyetine Gerçekleşen Müdahaleler ve Elatmanın Önlenmesi Davası

Kitabın birinci bölümünde taşınmaz mülkiyetinin korunması bağlamında elatmanın önlenmesi davasının amacı, niteliği, yasal dayanağı ve benzer diğer hukuki imkânlar ele alınmış; ikinci bölümünde bu davanın şartları incelenerek, özellikle taşınmaz mülkiyetinden ne anlaşılması gerektiği, taşınmaz mülkiyetinin sınırları ve bu sınırlar içerisinde bir müdahale olup olmadığının nasıl anlaşılacağı değerlendirilmiş, üçüncü bölümünde çok karşılaşılan bazı müdahale tipleri irdelenmiş; dördüncü ve son bölümünde ise davaya ilişkin yargılama süreci üzerinde durulmuştur.

Dila Alpay, Kamu Alacağının Takibinde Rüçhan Hakkı

Çalışmada, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un “amme alacaklarında rüçhan hakkı” kenar başlıklı 21. maddesi incelenmiş; kanunda yer almayan muhtemel sorunlara çözüm önerisi sunmak amacıyla rüçhan hakkının hukuki niteliği tespit edilmiş; rüçhan hakkının hangi alacaklara tanınması gerekliliği, idare açısından idari bir yetkinin kullanımı olma özelliği ve hak ve yetki kavramları kapsamında rüçhan hakkı uygulaması değerlendirilmiştir.

Safa Murat Tekin, Ulusal ve Uluslararası Taşımacılıkta Karayolu Taşıma Senedi

Eserin birinci bölümünde taşıma senedinin tanımı, şekli, düzenlendiği temel kaynaklar ve hukuki niteliği incelenmiş; ikinci bölümünde taşıma senedinin içeriği hakkında bilgi verilmiş; üçüncü bölümünde taşıma senedinin ispat gücü ortaya konulmuş; dördüncü ve son bölümünde ise taşıma senediyle bağlantılı sorumluluklar mercek altına alınmıştır.

Rahman İri, Roma Hukukunda Auctoritas Sorumluluğu

Kitapta, günümüzde satış sözleşmesindeki ve diğer alanlardaki zapttan sorumluluk hükümlerinin, Roma hukukundaki auctoritas sorumluluğu ve actio auctoritatis kavramlarına paralel olarak şekillendiğine değinilmiş; auctoritashakkındaki kaynaklar derlenip analiz edilerek bu antik sorumluluk figürünün ön koşullarının ve özelliklerinin izi sürülmüştür.

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Yargıtay Ceza Genel Kurulu’na ait karar özellikle dikkati çekmektedir:

Yargıtay CGK., E. 2024/407 K. 2024/413 T. 18.12.2024

(...) Ağır Ceza Mahkemesi; sanığın, olası kastla öldürme suçundan Türk Ceza Kanunu’nun 81/1, 21/2, 62, 53 ve 63. maddeleri uyarınca 16 yıl 8 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar vermiştir.

Hükmün, sanık müdafii, katılan vekili ve Cumhuriyet savcısı tarafından istinaf edilmesi üzerine (...) Bölge Adliye Mahkemesi, istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiştir.

Bu hükmün de sanık müdafii tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay Dairesi tarafından karar onanmıştır.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, sanığın maktule yönelik eyleminin olası kastla değil, bilinçli taksirle ölüme neden olma suçunu oluşturduğu görüşüyle itiraz yoluna başvurmuş; incelemeyi yapan Özel Daire tarafından itiraz nedenleri yerinde görülmemiştir.

Bunun üzerine Yargıtay Ceza Genel Kurulu; ilgili mevzuat hükümleri ve doktrin görüşlerini inceleyerek yaptığı hukuki değerlendirme sonucunda, sanığın yöneticisi olduğu maden şirketinin madendeki heyelan riski yönünden resmi kurumlarca birçok kez uyarılması, olay tarihinden önce de basamak yüksekliğinin fazla olmasının yarattığı heyelan ihtimali ve iş güvenliği riski nedeniyle üretim faaliyetlerinin durdurulması, olay günü daimi nezaretçi olan inceleme dışı sanığın ocakta heyelan tehlikesi olduğunu, basamaklardaki toprağın aşağıya ineceğini belirtmesine rağmen sanığın teknik uzmanlığı dışındaki bir konuda maktulün de içinde bulunduğu işçilerin gölete inmeleri talimatını vermek suretiyle gerçekleşmesi muhtemel neticeyi öngördüğünün kabul edilmesi gerektiği, bununla birlikte su seviyesinin azalmasına bağlı olarak motorların bir basamak aşağıya taşınmasının ocakta devamlı yapılan bir işlem olması nedeniyle heyelanın gerçekleşmeyeceği ümidi ve beklentisi içinde olup muhtemel neticenin meydana gelmesine yönelik bir istek/irade taşıdığından söz edilemeyeceği, nitekim, maktulün heyelan sebebiyle aniden yükselen suya düştüğünü görmesi üzerine kendisini de tehlikeye sokarak suya atlaması ve maktulü kurtarmaya çalışması, kabul etmediği sonucun meydana gelmemesi için çaba göstermesi hususları birlikte değerlendirildiğinde, sanığın, istemediği ancak öngördüğü ölüm neticesinin meydana gelmesine yol açan eyleminin, bilinçli taksirle ölüme neden olma suçunu oluşturduğuna karar vererek, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının kabul edilip Özel Daire onama kararının kaldırılmasına, buna bağlı olarak sanığın cezasının infazına başlanılmış ise infazının durdurulmasına, başka bir suçtan tutuklu veya hükümlü değilse derhal serbest bırakılmasına oyçokluğu ile hükmetmiştir.

Mevzuat

Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’un Uygulama Yönetmeliği

Riskli yapıların yıktırılması, riskli yapıların bulunduğu parsellerde, riskli alanlarda ve rezerv yapı alanlarında yapılacak uygulamalar, açık artırma usulü ile satış, kira yardımı ve diğer yardımlara ilişkin hükümler ile bazı yönetmelik eklerinde değişikliğe gidildi. 01.01.2024 tarihinden itibaren düzenlenen yapı ruhsatları kapsamında verilen teminatlara ilişkin geçiş hükümleri ihdas edildi. Yönetmelik hükümlerini Kentsel Dönüşüm Başkanı yürütecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Tacir ve Sanayiciler Tarafından Üretilen Mal ve Hizmetlerin Azami Fiyat Tarifelerinin Düzenlenmesi Hakkında Yönetmelik

Yönetmeliğin dayanağı, tarife tespit esasları, tarifelerin hazırlanması, uzlaşma komisyonu ve tarifelere itiraza ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Serbest Bölgeler Uygulama Yönetmeliği

İşletici veya bölge kurucu ve işleticisinin mali, idari ve hizmet yükümlülükleri, işletme veya kuruluş ve işletme sözleşmelerinde süre uzatımına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Geçiş hükümleri düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Yükseköğretimde Uygulamalı Eğitimler Çerçeve Yönetmeliği

Yönetmelikte geçen tanımlar, Yükseköğretim Kurulu’nun görev ve yetkisi, dekan ve müdürün görev ve yetkisi, uygulamalı eğitimler komisyonunun görev ve yetkisi, öğrencinin sorumlulukları ve işletmede mesleki eğitime ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmelik

Lif, tohum ve sap üretimi ile tıbbi ürünler, sağlık ürünleri, uyuşturucu etkisi olmayacak oranda kişisel bakım ürünleri ve destek ürünleri elde etmeye yönelik çiçek ve yaprak üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliğinin ekim/dikimden hasada kadar olan süreci ve bu dönemde amacı dışında kullanımını engelleyecek her türlü tedbirin alınması ile gerekli kontrollere ilişkin görev ve sorumluluklar düzenlendi. Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolü Hakkında Yönetmelik ile İlaç Etkin Maddesi Üretimi Amaçlı Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmelik yürürlükten kaldırıldı.

Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair Yönetmelik

Kenevirden elde edilen tıbbi ürünler, sağlık ürünleri, uyuşturucu etkisi olmayacak oranda kişisel bakım ürünleri ve destek ürünlerinin işlenmesi, ihzarı, ihracatı, ruhsatlandırılması, takip sistemlerine kayıt işlemleri ile izin ve satışla ilgili iş ve işlemlerde uygulanacak usul ve esaslar düzenlendi.

Tüketici Hakem Heyeti Raportörlüğü Yönetmeliği

Tüketici hakem heyeti raportörlerinin atanmaları, görevlendirilmeleri, nitelikleri, eğitimleri ve yetiştirilmeleri, görevleri, yetkileri ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esasları yeniden tespit edildi. 27.11.2014 tarihli ve 29188 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tüketici Hakem Heyeti Raportörlüğü Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı.

Kur’an Kursları Yönetmeliği

Kur’an kursları ve bu kurslarda eğitim alan öğrencilere yönelik olan yurt ve pansiyonların, açılış ve çalışma usulleri ile buralarda yürütülecek eğitim ve öğretim hizmetleri ile bunların yönetim ve denetim esaslarının belirlendiği yönetmelik yürürlüğe girdi. Diyanet İşleri Başkanlığı Kur’an Eğitim ve Öğretimine Yönelik Kurslar ile Öğrenci Yurt ve Pansiyonları Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı.

Rüzgâr Gücü İzleme ve Tahmin Merkezine Bağlantı Yönetmeliği

Rüzgâr enerjisi santrallerinin Rüzgâr Gücü İzleme ve Tahmin Merkezine bağlanmalarına ve bağlantı şartlarına ilişkin usul ve esaslar yeniden düzenlendi. 11.02.2024 tarihli ve 32457 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Rüzgâr Gücü İzleme ve Tahmin Merkezine Bağlantı Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı.

Kredi Kartı İşlemlerinde Uygulanacak Azami Faiz Oranları Hakkında Tebliğ

Kredi kartı borçlarının yapılandırılmasında uygulanacak azami faiz oranlarına ilişkin geçici madde hükümlerinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Bankalarca Ticari Müşterilerden Alınabilecek Ücretlere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ

Kredi tahsis ve kredi kullandırıma ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Bankalarca Risk Yönetimine İlişkin Kamuya Yapılacak Açıklamalar Hakkında Tebliğ

Bankacılık hesaplarından kaynaklanan faiz oranı riskine ilişkin kamuya açıklanacak hususlarda değişikliğe gidildi. Geçiş hükümleri düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Zorunlu Karşılıklar Hakkında Tebliğ

Kredili mevduat hesabı limit büyümesine dayalı geçici uygulama hükümleri ihdas edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Gümrük Genel Tebliği (Gümrük İşlemleri) (Seri No: 16)

Tam beyanlı yaygın basitleştirilmiş usule tabi tutulacak eşyaya ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Tebliğ, 08.03.2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 217. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

H. Kübra Ganbari, Konut ve Çatılı İşyeri Kiralarında Yeniden Kiralama Yasağı (TBK m. 355)

Türk Borçlar Kanunu’nun 355. maddesi ile Türk hukukuna giren yeniden kiralama yasağının ele alındığı eserde, yüksek enflasyon dönemlerinde kira bedellerinin fahiş artışı nedeniyle kiracıları tahliye ederek daha yüksek bir kira bedeliyle yeni kira sözleşmesi akdetme çabasına değinilmiş; bu bağlamda yeniden kiralama yasağının, konut ve çatılı işyeri kiralarında hem kiracı hem de kiraya veren açısından doğurduğu sonuçlar tartışılmıştır.

Güneş Ünüvar, Uluslararası Yatırım Hukuku Anlaşmaları ve Tahkim Uygulamalarının Evrimi: Dolaylı Kamulaştırma ile Adil ve Hakkaniyetli Muamele

Kitapta, maddi koruma ilkelerinden olan adil ve hakkaniyetli muamele ile dolaylı kamulaştırmanın tahkim uygulamaları yoluyla ne şekilde somutlaştığı incelenmiş; uluslararası yatırım tahkimi kararları çerçevesinde içeriği somutlaşan ve netleşen bu ilkelere atfedilen anlamlar ışığında, yeni nesil uluslararası yatırım anlaşmalarında yer verilen maddi koruma ilkelerinin evrimi, Avrupa Birliği ve Kuzey Amerika çok taraflı Serbest Ticaret Anlaşmaları (STA) ve Yatırım Koruma Anlaşmaları (YKA) irdelenmiştir.

Emek Karakoç, Açık Bankacılık Uygulamalarının Hukuki İncelemesi

Çalışmanın birinci bölümünde açık bankacılık kavramı, iş modelleri ve açık bankacılığın etkileri üzerinde durulmuş; ikinci bölümünde açık bankacılığa ilişkin hukuki düzenlemeler ve yaklaşımlar hakkında bilgi verilmiş; üçüncü ve son bölümünde ise açık bankacılıkta taraflar arasındaki hukuki ilişkiler, sorumluluklar ve uyuşmazlıkların çözümüne değinilmiştir.

Cemre Çise Kadıoğlu Kumtepe, Çevrimiçi Uyuşmazlık Çözümü ve Türkiye’deki Uygulamaları

Eserde, çevrimiçi uyuşmazlık çözümü (online dispute resolution) kavramı ve Türkiye’deki uygulama alanları ele alınmış, çevrimiçi uyuşmazlık çözümünün Türkiye’deki potansiyeli analiz edilerek dijital dönüşüm sürecinde etkili uyuşmazlık çözümlerine ilişkin değerlendirmelerde bulunulmuştur.

Gülden Deniz Tokmak, The Emergence of Hyper-Presidentialism: A Study on Political Opposition in Turkey’s New Presidential System

Çalışmada, Türkiye’deki 2017 anayasa değişiklikleri kapsamlı olarak incelenmiş; ortaya çıkan başkanlık sistemi, Latin Amerika ve Amerika Birleşik Devletleri’ndeki başkanlık sistemleriyle karşılaştırılmış; siyasal muhalefetin karşılaştığı zorluklar tartışılarak başkanlık gücünün yoğunlaşmasının yürütmeyi denetleme çabalarını zorlaştırıp zorlaştırmadığı konusu analiz edilmiştir.

Alican Çalışkan, Gıda Üreticisinin Hukuki Sorumluluğu

Kitapta, bir ürün olarak gıda kavramı, gıdaların insanlar üzerindeki etkileri, gıda üreticisinin hukuki sorumluluğunun tarihsel gelişimi, sorumluluğun hukuki niteliği, gıdalardaki uygunsuzluk halleri ve bunun sonucunda ortaya çıkan zararlar, uygunsuzluk ile zarar arasındaki nedensellik bağı, sorumluluğun tarafları, sorumluluktan kurtulma halleri ve sorumluluğu sınırlayan durumlar hakkında bilgi verilmiş; yeri geldikçe Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu ile ilgili AB mevzuatına da atıf yapılmıştır.

Alper Çohaz, A Critical Approach to the Regulation of a Public Corporation’s Purchase of its Own Shares on the Open Market: Lessons from the Transatlantic Comparison

Çalışmada, ABD ve AB’deki ekonomik ve kurumsal ortamlar ve özellikle Atlantik’in her iki yakasındaki serbest piyasa geri alımları (open market repurchases) ile ilgili kural ve uygulamalar ortaya konulmuş; ABD, AB ve Türkiye de dahil olmak üzere AB müktesebatını takip eden ülkelerdeki serbest piyasa geri alımlarının sayısının azalmasından ve kötüye kullanımından kaynaklanan potansiyel dezavantajları ortadan kaldırmaya yönelik öneriler getirilmiştir.

Mine Akkan, Bir İşin Yapılması veya Yapılmamasına İlişkin İlamların İcrası (İİK m. 30, m. 343)

Eserde, alacaklının, aynen ifayı talep edebildiği ve mahkemece bir işin yapılması veya yapılmaması konusunda aynen ifaya karar verildiği durumlarda uygulama alanı bulan İcra ve İflâs Kanunu’nun 30. ve 343. maddelerinin yeterli olmadığı iddia edilmiş; tespit edilen soru ve sorunlar kapsamında hangi kanuni düzenlemelerin yapılması gerektiği tartışılmış; ağırlıklı olarak icra hukuku ve ilgili olduğu ölçüde birden fazla hukuk alanı bir arada ele alınmıştır.

Abdullah Altıntaş, Borçlanma Aracı Sahiplerinin Hukuken Korunması

Kitapta, borçlanma aracı sahiplerinin kolektif karar almasına ve temsiline hizmet eden borçlanma aracı sahipleri kurulu ve borçlanma aracı sahipleri temsilcisi irdelenmiş; borçlanma araçlarından doğan yükümlülüklerin tam ve zamanında yerine getirilmesini temin etmek amacıyla öngörülen özgün teminat sisteminin yanı sıra, borçlanma aracı sahiplerinin karşılaştığı risklerin farklılaştırılmasına ve kurumsal yönetime katılmasına olanak sağlayan taahhütler ve diğer sözleşmesel nitelikteki koruma mekanizmalarına değinilmiştir.

Oğuz Bandır, Görünüşte İçtima

Çalışmada, görünüşte içtimaın içtima öğretisi içerisinde yeri, suç tipleri arasındaki görünüşte içtima ilişkisini oluşturan sebepler, görünüşte içtimaın türleri ve görünüşte içtimaın hukuki sonuçları gibi konular incelenmiş; görünüşte içtima ilişkisi, içtima öğretisinin inceleme alanlarından biri olduğu için fikri içtima, zincirleme suç ve fiil tekliği gibi konulara da görünüşte içtimaı ilgilendirdiği ölçüde yer verilmiştir.

Abulfaz Sadıkhzada, Kesin Hükmün Olumlu Etkisi

Eserin birinci bölümünde kesin hükmün olumlu etkisi kavramı açıklanmış, ikinci bölümünde kesin hükmün olumlu etkisinin objektif kapsamı hakkında bilgi verilmiş, üçüncü ve son bölümünde ise kesin hükmün olumlu etkisinin sübjektif kapsamı üzerinde durulmuştur.

Geçen hafta Blog’a yüklenen makaleye aşağıda yer verilmiştir:

Muhammet Özekes, Yeni İcra ve İflâs Kanunu (Cebrî İcra Kanunu) Taslağı Hakkında Görüş ve Değerlendirmeler-4

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Yargıtay Ceza Genel Kurulu’na ait karar özellikle dikkati çekmektedir:

Yargıtay CGK., E. 2023/339 K. 2025/402 T. 15.10.2025

(...) Ağır Ceza Mahkemesi; sanığın, uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 188/3, 62, 52/2-4, 53, 54, 58. maddeleri uyarınca 8 yıl 4 ay hapis ve 16.660,00 TL adli para cezasıyla cezalandırılmasına, taksitlendirmeye, hak yoksunluğuna, mahsuba, müsadereye ve cezasının mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine; esrar elde etmek amacıyla kenevir ekme suçundan ise Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun’un 23/5-1. cümlesi ile TCK’nın 62. maddeleri gereğince 3 yıl 9 ay hapis ve 9.160,00 TL adli para cezasıyla cezalandırılmasına ve taksitlendirmeye hükmetmiştir.

Hükümlerin Cumhuriyet savcısı ve sanık müdafii tarafından istinaf edilmesi üzerine (...) Bölge Adliye Mahkemesi; uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan kurulan mahkûmiyet hükmüne yönelik istinaf başvurusunun düzeltilerek esastan reddine; esrar elde etmek amacıyla kenevir ekme suçundan kurulan mahkûmiyet hükmünün ise Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 280/2. maddesi uyarınca kaldırılarak sanığın, Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun’un 23/5-1. cümle, TCK’nın 43, 62, 52/2-4, 53, 54. maddeleri gereğince 4 yıl 8 ay 7 gün hapis ve 11.440,00 TL adli para cezasıyla cezalandırılmasına, taksitlendirmeye, hak yoksunluğuna, müsadereye ve cezasının mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine karar vermiştir.

Bu hükümlerin de sanık ve müdafii tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay Dairesi, temyiz istemlerinin reddine ve hükümlerin onanmasına karar vermiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı; sanığın ve sanık müdafiin temyiz dilekçelerinde yer verdikleri temyiz nedenlerinin bir sebep ihtiva etmediği, sanık ve müdafiin süresi içerisinde temyiz nedenlerini içerir dilekçe ibraz etmedikleri ve bu nedenle temyiz istemlerinin reddine karar verilmesi gerektiği görüşüyle itiraz yoluna başvurmuştur.

İnceleme yapan Yargıtay Dairesi, itiraz nedenlerini yerinde görmemiştir.

Bunun üzerine Yargıtay Ceza Genel Kurulu; yaptığı hukuki inceleme sonucunda, temyiz nedenlerini gösterir dilekçelerin kanuni süre içinde verilmesine ilişkin tebligat evrakı ile gerekçeli kararın usule uygun olarak tebliğine rağmen sanık ve müdafii tarafından başka bir temyiz dilekçesi verilmediği, sanık ve müdafiin söz konusu temyiz dilekçelerinin kanunun aradığı anlamda bir temyiz nedeni içermediği, bu suretle temyiz incelemesi için yeterli olmadığı, sanık ve müdafiin temyiz istemlerinin CMK’nın 298. maddesi uyarınca sebep yokluğundan reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının kabulüne ve Yargıtay Dairesinin temyiz istemlerinin esastan reddi ile hükümlerin onanması kararının kaldırılmasına oyçokluğu ile hükmetmiştir.

Mevzuat

İş Kanunu

İlgili mevzuat uyarınca imzalanan ihale sözleşmeleri kapsamında alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilere kamu kurum ve kuruluşları tarafından yapılan kıdem tazminatı ödemeleri kapsamındaki rücu işlemlerine ilişkin geçiş hükümleri ihdas edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Devlet Memurları Kanunu

Adaylık devresi içinde göreve son verme ve disiplin cezalarında zamanaşımına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Adaylık süresi sonunda başarısızlığa ilişkin hükümler yürürlükten kaldırıldı.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Katma Değer Vergisi Kanunu

Dahilde işleme ve geçici kabul rejimi kapsamında ihraç edilecek malların üretiminde kullanılacak maddelerin teslim süresine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Karayolları Trafik Kanunu

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın kanun kapsamındaki görevleri arasına, paylaşımlı elektrikli skuter işletmeciliği faaliyetinde bulunanları denetlemek ve aykırı görülen hususlarla ilgili olarak sorumlular hakkında idari para cezası tutanağı düzenlemek de eklendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketinin Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun

Denetim, muafiyet ve istisnalara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun

Adli yaptırımlara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi

Anayasa Mahkemesi’nin E. 2024/214, K. 2025/197 sayılı ve 08.10.2025 tarihli kararı uyarınca, adli tıp ihtisas kurulu başkan ve üyelerinin görev süresinin dört yıl olduğu ve görev süresi sona eren ihtisas kurulu başkan ve üyelerinin, yerlerine yeni atama veya görevlendirme yapılıncaya kadar görevine devam edeceğine ilişkin fıkra hükümleri iptal edildi. Değişiklikler, 29.10.2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Fiyat Etiketi Yönetmeliği

Tarife ve fiyat listesine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik

Yönetmelikte geçen tanımlarda ve sahil şeridinin belirlenmesine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği

Lisanssız üretim tesisleri, bağlantı başvurusu ve başvuru sistemi, bağlantı görüşü, bağlantı hattı, başka bir dağıtım bölgesine yapılan bağlantı başvurusu, bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları, sisteme bağlantı yapılması, anlaşma gücü, iletim ve dağıtım varlıkları ile kullanıcı bağlantısının veya enerjisinin kesilmesine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Bazı hususlarda geçiş hükümleri düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Yapı Müteahhitlerinin Sınıflandırılması ve Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmelik

Yetki belgesi grubunun tespiti, yetki belgesi numarasının iptali ve tek iş uygulamasına ilişkin hükümler ile bazı geçiş hükümlerinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği

Mesleki yeterlilik belgesi türleri, muafiyet, eğitime başvuru esasları ve yetki belgesi iptaline ilişkin hükümler başta olmak üzere birçok hükümde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik

Kurulun ilk toplantısı, işleme konulmayacak başvurular, ön incelemenin yapılması, incelenmekte olan başvuru hakkında dava açılması, incelenemezlik kararı ve karar verilmesine yer olmadığına dair karara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 590)

Borsada rayici olmayan yabancı paraların, Vergi Usul Kanunu gereğince 2025 yılı için yapılacak değerlemelerine esas oluşturacak kurların tespit edilmesine yönelik tebliğ düzenlendi.

Milli Emlak Genel Tebliği (Sıra No: 421)

Devir işlemlerine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Çek Defterlerinin Baskı Şekline ve Bankaların Hamile Ödemekle Yükümlü Olduğu Miktarın Belirlenmesine İlişkin Tebliğ

Muhatap bankanın, ibraz eden düzenleyici dışındaki hamile, süresinde ibraz edilen her çek yaprağı için ve daha önce yayımlanan tebliğlere göre bastırılan çekler için sorumlu olduğu miktarlar yeniden belirlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Zorunlu Karşılıklar Hakkında Tebliğ

Türk lirası yükümlülükler için zorunlu karşılık oranları yeniden tespit edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.