Lexpera’da Geçen Hafta (1-7 Ağustos 2026)

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 243. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

Yeliz Yücel, İş ve Sosyal Güvenlik Hukukunda Göçmen İşçiler

Kitapta, göçün iş ve sosyal güvenlik hukuku alanında doğurduğu sorunlar ortaya konulmuş ve bu sorunlara yönelik çözüm önerileri sunulmuş, söz konusu sorunların çözümü için bir model ortaya koyabilmek ve karşılaştırmalı bir bakış açısı sunabilmek için yoğun şekilde göç alan bir ülke olan Almanya kapsama dahil edilerek bu çerçevede Alman hukuku da incelenmiştir.

Özge Çelebi, Vesayet Altına Alınan Küçüğün Katılım Hakkı

Çalışmada, dar anlamda vesayet kavramı açıklanmış, vasi atanma süreci ve vasinin sahip olması gereken özellikler incelenmiş, katılım hakkı ve vesayet uygulaması arasında bağlantı kurularak vesayet altındaki küçüğün katılım hakkı, somut bazı örnekler üzerinden ele alınmıştır.

Zeynep Kurtoğlu Yenipınar, Antlaşmaların Yorumlanması Bağlamında Uluslararası Yatırım Hukuku ve Hukukun Parçalanması

Eserde, yatırım antlaşmalarının tarihsel gelişimi ve teorik temelinin yanı sıra yatırım tahkimi kararları da incelenerek yatırım hukukunun çevre, insan hakları ve sürdürülebilir kalkınma ile kesişim noktaları ortaya konulmuş; uluslararası yatırım hukukundaki reform tartışmalarına katkıda bulunularak alanın geleceğine ilişkin önemli sorulara ışık tutulmuştur.

Ezgi Korkmaz Delipınar, Anonim Şirket Pay Rehninde Alacaklının Korunması

Kitapta, pay rehninin kuruluşu, kapsamı, hüküm ve sonuçlarının yanı sıra sermaye artırımı ve azaltımı, birleşme, bölünme, tür değişikliği ve proje finansmanı gibi süreçlerin rehne etkisi, doktrin görüşleri ve yargı kararları ışığında irdelenmiş; özellikle taşınmaz rehni için öngörülen koruyucu hükümlerin pay rehnine kıyasen uygulanabilirliği üzerinde durulmuştur.

Furkan Çirkin, Aristoteles ve Carl Schmitt’in Kuramlarında Siyasal Anayasa

Çalışmanın birinci bölümünde Antik Yunan’da ve Aristoteles felsefesinde anayasa ve siyasal kavramlarının kökenlerine değinilmiş, ikinci bölümünde Carl Schmitt felsefesinde siyasal kavramı hakkında bilgi verilmiş, üçüncü ve son bölümünde ise siyasal kavramı perspektifinden Carl Schmitt’in anayasa teorisine yer verilmiştir.

Gözde Engin Günay, Türk Borçlar Kanunu’nda Alım veya Satım Komisyonculuğu Sözleşmesi

Eserde, komisyon sözleşmesinin tanımı, hukuki niteliği, unsurları ve benzer sözleşmelerle olan karşılaştırması yapılmış; taraflar arasında doğan hak ve borçlar açısından bir cari hesap sözleşmesinin yapılıp yapılamayacağı, komisyoncuya ödenecek olan ücretin Bitcoin ile yapılmasının mümkün olup olamayacağı konuları irdelenmiş; irade sakatlığı halleri söz konusu olduğunda, komisyon sözleşmesinin ne şekilde sona erebileceği hususu da tartışılmıştır.

Berk Cem Tatar, Karşılaştırmalı Anayasa Hukukunda ve Türk Hukukunda Milletlerarası Antlaşmaların Normlar Hiyerarşisindeki Yeri

Kitapta, 1876 tarihli Kanuni Esasi, 1921, 1924, 1961 ve 1982 Anayasaları ve 60’tan fazla devletin anayasası ile onlarca devletin yüksek mahkemesi tarafından verilmiş kararlar incelenmiş; hiyerarşide eşit konumda olmalarına rağmen konu veya hükmü ihdas eden kurum nedeniyle diğerlerinden öncelikli olarak esas alınan hükümler konusu da “durumsal üstünlük” adı verilen teori ile aydınlatılmaya çalışılmıştır.

Alperen Barut, Anonim Şirketlerde Eş Zamanlı Sermaye Azaltımı ve Artırımı Yapılması

Çalışmada, eş zamanlı sermaye azaltımı ve artırımı işleminin uygulama alanları ve bu uygulama alanları kapsamında gerekli olan şartlar tespit edilmiş; anonim şirketin, eş zamanlı sermaye azaltımı ve artırımı işlemini hangi alanlarda uygulayabileceği ve uygulama alanları kapsamında gerekli olan şartların neler olduğu değerlendirilmiş; eş zamanlı sermaye azaltımı ve artırımı yapmak isteyen bir anonim şirketin hangi aşamaları takip edeceğine değinilmiştir.

Ozan Ali Yıldız, Burak Sak, Zeynep Özen (Ed.), Öğrencilerinden Prof. Dr. Burak Özen’e Saygı Armağanı

Eserde yer alan makalelerden bazıları, Taşınmazlara İlişkin Sözleşmesel Önalım Hakkının Devri ve Mirasçıya Geçmesi, Kişilik Hakkı Çerçevesinde Unutulma Hakkı, Sosyal Medya Etkileyicileri ve Reklam, Kiracı Aleyhine Düzenleme Yasağı, Kişisel Verilerin Hukuka Aykırı Olarak İşlenmesinden Doğan Hukuki Sorumluluk, Özerklik Perspektifinden Hasta Direktiflerinin Bağlayıcılığı Üzerine Düşünceler başlıklarını taşımaktadır.

Sercan Reçber, İklim Değişikliği ve Uluslararası Hukuk

Kitapta, iklim değişikliği ile mücadele edilmesinde insan hakları hukuku ve mülteci hukukunu da kapsayacak şekilde uluslararası hukukun işlevi hakkında bilgi verilmiş; iklim değişikliği ile mücadele edilmesi hususunda uluslararası hukukun ne gibi etkileri olabileceği üzerine hukuki değerlendirmelerde bulunulmuştur.

Şükrü Yıldız, Hukuki Mütalaalar-6

Çalışmada, 9 adet hukuki mütalaaya yer verilmiş olup bunlardan 3’ü, Örtülü Kazanç Aktarımı-Sermaye Piyasası Kurulunun Dava Açma Yetkisi-Kanunların Zaman Bakımından Uygulanması, Haksız Rekabet-Sözleşmeyi İhlale veya Sona Erdirmeye Yönlendirme-Dürüst Davranma Kuralı-İfa Yardımcısının Fiilinden Doğan Sorumluluk, Marka Hakkına Tecavüz-Gerçek Hak Sahipliği-Kötüniyetli Tescil-Markasal Kullanım-Tanınmış Marka-Hükümsüzlük Davası şeklindedir.

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’na ait karar özellikle dikkati çekmektedir:

Danıştay VDDK., E. 2024/212 K. 2025/953 T. 12.11.2025

Davacı adına, hakkında düzenlenen vergi inceleme raporu uyarınca, gerçek bir emtia teslimi veya hizmet ifasına dayanmaksızın komisyon karşılığında fatura düzenlediğinden bahisle re’sen tarh edilen 2017 yılının Ocak ila Aralık dönemlerine ait katma değer vergileri, vergilerin 3 katı tutarında kesilen vergi ziyaı cezaları ile ihracat istisnası kapsamında haksız olarak katma değer vergisi iadesi aldığından bahisle söz konusu verginin geri alınması amacıyla re’sen tarh edilen 2017 yılının Ocak dönemine ait katma değer vergisi ve verginin 3 katı tutarında kesilen vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemiyle dava açılmıştır.

(...) Vergi Mahkemesi; davacı şirketin faal bir firma olduğu, defter ve belgelerini incelemeye ibraz ettiği, beyannamelerini verdiği, uyuşmazlık konusu dönemde mükellefin faaliyette olmadığına ilişkin bir tespitin bulunmadığı, faturaları komisyon karşılığında düzenlediğine ilişkin yeterli saptamanın olmadığı, sadece alım ve satım yaptığı bazı firmalar hakkında olumsuz tespitler bulunduğundan hareketle davacının düzenlediği tüm faturaların sahte olduğunu kabul etme olanağının bulunmadığı gerekçesiyle cezalı tarhiyatları kaldırmıştır.

Davalının istinaf istemini inceleyen (...) Bölge İdare Mahkemesi, istinaf istemine konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu, kaldırılmasını gerektiren bir nedenin bulunmadığı gerekçesiyle istinaf istemini reddetmiştir.

Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Dairesi; davacı şirketin ihraç teslimlerine konu faturalara ilişkin alım yaptığı şirketler arasındaki bağlantılar ve yetkilileri arasındaki ilişkiler dikkate alındığında, davacı şirketin gerçek anlamda ticari faaliyette bulunmayıp komisyon karşılığında sahte fatura düzenlediği, davacı adına gerçek bir emtia teslimi veya hizmet ifasına dayanmaksızın komisyon karşılığında fatura düzenlediğinden bahisle re’sen tarh edilen 2017 yılının Ocak ila Aralık dönemlerine ait katma değer vergileri ile vergilerin 3 katı tutarında kesilen vergi ziyaı cezalarında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle kararı bozmuştur.

(...) Bölge İdare Mahkemesi, aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle ilk kararında ısrar etmiştir.

Bunun üzerine Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu; davacı adına, ihracat istisnası kapsamında haksız olarak katma değer vergisi iadesi aldığından bahisle söz konusu verginin geri alınması amacıyla re’sen tarh edilen 2017 yılının Ocak dönemine ait katma değer vergisi ile verginin 3 katı tutarında kesilen vergi ziyaı cezası hakkında herhangi bir değerlendirme yapılmaksızın ve gerekçeye yer verilmeksizin davanın sonuçlandırılmasında yargılama usulü kurallarına uygunluk bulunmadığı, belirtilen cezalı tarhiyat hakkında değerlendirme yapılarak karar verilmek üzere temyize konu kararın bozulmasına oyçokluğu ile hükmetmiştir.

Mevzuat

Kamulaştırma Kanunu

Anayasa Mahkemesi’nin E. 2026/24, K. 2026/106 sayılı ve 13.05.2026 tarihli kararı uyarınca, icra takiplerinde idarenin, İcra ve İflâs Kanunu’nun 36. maddesi uyarınca icranın geri bırakılmasını talep etmesi halinde idarenin teminat gösterme zorunluluğu olmadığına ilişkin ek madde hükümleri, kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davaları yönünden iptal edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Yerel İklim Değişikliği Eylem Planları ile İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulları Hakkında Yönetmelik

Türkiye’nin net sıfır emisyon hedefi, ulusal katkı beyanı ve ilgili planlama araçları dikkate alınarak, iklim değişikliğine uyum sağlanması ve sera gazı emisyonlarının azaltımı amacıyla il ölçeğinde hazırlanacak yerel iklim değişikliği eylem planlarına ilişkin ilkeler, idari ve teknik usul ve esaslar ile İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurullarının çalışma usul ve esaslarının belirlendiği yönetmelik yürürlüğe girdi.

Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Dijital Olarak Hazırlanması Hakkında Yönetmelik

İmar Kanunu’na tabi olarak yapı ruhsatı almak için ilgili idarelere yapılacak müracaatlarda teslim edilmesi gereken mimari proje, statik proje, elektrik ve tesisat projeleri, resim ve hesaplarının dijital ortamda hazırlanmasına ilişkin usul ve esasların düzenlendiği yönetmelik, 01.09.2027 tarihinde yürürlüğe girecek.

Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Elektronik Ortamda Teslimi ve Yönetilmesi Hakkında Yönetmelik

İmar Kanunu kapsamında düzenlenecek mimarlık ve mühendislik proje ve hesaplarının teslim, inceleme, onay ve saklama işlemlerinin kısmen veya tamamen Elektronik Proje Yönetim Sistemi üzerinden yürütülmesine ilişkin usul ve esasların düzenlendiği yönetmelik, 01.09.2028 tarihinde yürürlüğe girecek.

Yükseköğrenim Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği

Kamu tüzel kişilerince açılmış ve kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın öğrenci barınma hizmeti veren yerlere ilişkin geçiş hükümlerinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

İçme-Kullanma Suyu Havzalarının Korunmasına Dair Yönetmelik

Yönetmelikte geçen tanımlar, ilkeler, planlama, yerüstü suların kalitesinin korunması, su yüzeyi, mutlak koruma alanı, kısa, orta ve uzun mesafeli koruma alanları, dere, çay ve nehirler için genel esaslar ve koruma alanı, havza koruma planları, yeraltı suları için genel koruma esasları, denetim ve idarî yaptırıma ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik

Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önceki başvuruların değerlendirilmesine ilişkin geçiş hükümleri düzenlendi. Yönetmelik eklerinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türkiye İlaç ve Tıbbî Cihaz Kurumu Ulusal Kontrol Laboratuvarının Görev, Yetki ve Sorumlulukları ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik

Genel gereklilikler ve kılavuzlara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ

Tebliğde geçen tanımlar, yurt dışı kaynaklı dövizlerin Merkez Bankası’na satılmasında döviz dönüşüm desteği sağlanması ve döviz alımı yapmama taahhüdünün yerine getirilmemesine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Gerçeğe aykırı beyan ve usulsüz kullanım, destek ödemesi işlemleri ile ilgili inceleme yapılması ve uygulamaya ilişkin usul ve esaslar hakkında hükümler düzenlendi. Bazı değişiklikler, 01.10.2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 90)

Emlak Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca, emlak vergisine esas olmak üzere 2027 yılında uygulanacak olan bina metrekare normal inşaat maliyet bedelleri tespit edildi.