Lexpera’da Geçen Hafta (31 Ocak-6 Şubat 2026)

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 218. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

Sevtap Metin, Rıdvan Binici, Caner Birdal (Ed.), Hukuku Sinemada Görmek II

İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi bünyesindeki Hukuku Sinema ile Yorumlamak yüksek lisans dersi kapsamında hazırlanan kitaptaki makalelerden bazıları, İçimizdeki Siborglar: Blade Runner Evreni ve Transhümanizm, Etkin Soruşturma Yalnızca Filmlerde Mi Olur?: Doğu Ekspresinde Cinayet, Hukukun Çıkmaz Sokağı: The Children Act, Rose Adası’nın İnanılmaz Hikayesiyle Devlet ve Hukuk yaratmak başlıklarını taşımaktadır.

İ. Hamit Hancı, Özge Hancı (Ed.), Çocuk İstismarı ve İhmaline Çok Bilimli Bakış

Çalışmada, hukuk, adli tıp, psikoloji, psikiyatri, çocuk gelişimi, sosyal hizmet ve iletişim gibi farklı disiplinlerin bakış açısıyla, çocuk istismarı ve ihmalinin taşıdığı anlam ve bu konudaki uluslararası ve ulusal hukuk düzenlemeleri ele alınmış; çocuklara karşı işlenen cinsel suçlar, çocuk yaşta, erken ve zorla evlilikler, bağımlılık yapıcı maddeler, okulda istismar, siber zorbalık ve dijital oyunlar, çocuk suçluluğu gibi çocuk istismarı ve ihmalinin farklı boyutları incelenmiştir.

Hande Bingöl, Milletlerarası Ticari Tahkimde Grup Şirketler Doktrini Çerçevesinde Tahkim Anlaşmasının Üçüncü Kişilere Teşmili

Eserde, grup şirketler doktrininin, tahkim anlaşmasının bu anlaşmaya şeklen taraf olmayan kişilere teşmilinde kullanılan teorilerden biri olduğu ve 1982’de verilen Dow Chemical kararı ile asıl tanınırlığını kazandığına değinilmiş; doktrinin uygulanabilmesi için ileri sürülen şartlar eleştirel bir bakış açısıyla irdelenmiştir.

Özge Özmen Korkut, Uluslararası Vergilendirmede Karşılıklı Anlaşma Usulü, Hollanda ve Almanya Örnekleriyle

Uluslararası vergilendirme alanında karşılaşılan çifte vergilendirme sorunlarına çözüm getiren karşılıklı anlaşma usulü, kitapta Hollanda ve Almanya örnekleri üzerinden incelenmiş; karşılıklı anlaşma usulünün hukuki çerçevesi, uygulama süreçleri ve etkinliği analiz edilirken, Türkiye’nin bu iki önemli ticaret ortağıyla olan vergi anlaşmalarına özel bir vurgu yapılmıştır.

Kıvanç Şentürk, Çocuk Ceza Adaletinde Onarıcı Adalet

Çalışmada, onarıcı adaletin çocuk ceza adaleti sisteminde uygulanabilirliği konusu ele alınmış, mevcut ceza adaleti yerine onarıcı adalet uygulamalarının çocuk suçluluğuna verilecek tepki bakımından daha yerinde olacağı ortaya konulmuş ve çocuk ceza adaleti sistemimizde onarıcı adalet çerçevesinde yapılabilecek düzenlemelere ilişkin önerilere yer verilmiştir.

Büşra Öpöz, Caydırıcılık Teorisi Bağlamında 6284 Sayılı Kanun Uygulamaları

Eserde, kadına yönelik şiddetin caydırıcılık teorisi kapsamında incelenmesi ve kadına yönelik şiddette caydırıcılığa etki eden faktörlerin teorik olarak belirlenmesi hedeflenmiş; caydırıcılığa etki eden faktörler saha araştırmasıyla tespit ve teyit edilmiş; böylece, Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun’un yeterliliği ile uygulamada karşılaşılan problemler ortaya konularak çözüm önerileri sunulmuştur.

Kaan Can Yıldırım, Taşınmaz Mülkiyetine Gerçekleşen Müdahaleler ve Elatmanın Önlenmesi Davası

Kitabın birinci bölümünde taşınmaz mülkiyetinin korunması bağlamında elatmanın önlenmesi davasının amacı, niteliği, yasal dayanağı ve benzer diğer hukuki imkânlar ele alınmış; ikinci bölümünde bu davanın şartları incelenerek, özellikle taşınmaz mülkiyetinden ne anlaşılması gerektiği, taşınmaz mülkiyetinin sınırları ve bu sınırlar içerisinde bir müdahale olup olmadığının nasıl anlaşılacağı değerlendirilmiş, üçüncü bölümünde çok karşılaşılan bazı müdahale tipleri irdelenmiş; dördüncü ve son bölümünde ise davaya ilişkin yargılama süreci üzerinde durulmuştur.

Dila Alpay, Kamu Alacağının Takibinde Rüçhan Hakkı

Çalışmada, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un “amme alacaklarında rüçhan hakkı” kenar başlıklı 21. maddesi incelenmiş; kanunda yer almayan muhtemel sorunlara çözüm önerisi sunmak amacıyla rüçhan hakkının hukuki niteliği tespit edilmiş; rüçhan hakkının hangi alacaklara tanınması gerekliliği, idare açısından idari bir yetkinin kullanımı olma özelliği ve hak ve yetki kavramları kapsamında rüçhan hakkı uygulaması değerlendirilmiştir.

Safa Murat Tekin, Ulusal ve Uluslararası Taşımacılıkta Karayolu Taşıma Senedi

Eserin birinci bölümünde taşıma senedinin tanımı, şekli, düzenlendiği temel kaynaklar ve hukuki niteliği incelenmiş; ikinci bölümünde taşıma senedinin içeriği hakkında bilgi verilmiş; üçüncü bölümünde taşıma senedinin ispat gücü ortaya konulmuş; dördüncü ve son bölümünde ise taşıma senediyle bağlantılı sorumluluklar mercek altına alınmıştır.

Rahman İri, Roma Hukukunda Auctoritas Sorumluluğu

Kitapta, günümüzde satış sözleşmesindeki ve diğer alanlardaki zapttan sorumluluk hükümlerinin, Roma hukukundaki auctoritas sorumluluğu ve actio auctoritatis kavramlarına paralel olarak şekillendiğine değinilmiş; auctoritashakkındaki kaynaklar derlenip analiz edilerek bu antik sorumluluk figürünün ön koşullarının ve özelliklerinin izi sürülmüştür.

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Yargıtay Ceza Genel Kurulu’na ait karar özellikle dikkati çekmektedir:

Yargıtay CGK., E. 2024/407 K. 2024/413 T. 18.12.2024

(...) Ağır Ceza Mahkemesi; sanığın, olası kastla öldürme suçundan Türk Ceza Kanunu’nun 81/1, 21/2, 62, 53 ve 63. maddeleri uyarınca 16 yıl 8 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar vermiştir.

Hükmün, sanık müdafii, katılan vekili ve Cumhuriyet savcısı tarafından istinaf edilmesi üzerine (...) Bölge Adliye Mahkemesi, istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiştir.

Bu hükmün de sanık müdafii tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay Dairesi tarafından karar onanmıştır.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, sanığın maktule yönelik eyleminin olası kastla değil, bilinçli taksirle ölüme neden olma suçunu oluşturduğu görüşüyle itiraz yoluna başvurmuş; incelemeyi yapan Özel Daire tarafından itiraz nedenleri yerinde görülmemiştir.

Bunun üzerine Yargıtay Ceza Genel Kurulu; ilgili mevzuat hükümleri ve doktrin görüşlerini inceleyerek yaptığı hukuki değerlendirme sonucunda, sanığın yöneticisi olduğu maden şirketinin madendeki heyelan riski yönünden resmi kurumlarca birçok kez uyarılması, olay tarihinden önce de basamak yüksekliğinin fazla olmasının yarattığı heyelan ihtimali ve iş güvenliği riski nedeniyle üretim faaliyetlerinin durdurulması, olay günü daimi nezaretçi olan inceleme dışı sanığın ocakta heyelan tehlikesi olduğunu, basamaklardaki toprağın aşağıya ineceğini belirtmesine rağmen sanığın teknik uzmanlığı dışındaki bir konuda maktulün de içinde bulunduğu işçilerin gölete inmeleri talimatını vermek suretiyle gerçekleşmesi muhtemel neticeyi öngördüğünün kabul edilmesi gerektiği, bununla birlikte su seviyesinin azalmasına bağlı olarak motorların bir basamak aşağıya taşınmasının ocakta devamlı yapılan bir işlem olması nedeniyle heyelanın gerçekleşmeyeceği ümidi ve beklentisi içinde olup muhtemel neticenin meydana gelmesine yönelik bir istek/irade taşıdığından söz edilemeyeceği, nitekim, maktulün heyelan sebebiyle aniden yükselen suya düştüğünü görmesi üzerine kendisini de tehlikeye sokarak suya atlaması ve maktulü kurtarmaya çalışması, kabul etmediği sonucun meydana gelmemesi için çaba göstermesi hususları birlikte değerlendirildiğinde, sanığın, istemediği ancak öngördüğü ölüm neticesinin meydana gelmesine yol açan eyleminin, bilinçli taksirle ölüme neden olma suçunu oluşturduğuna karar vererek, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının kabul edilip Özel Daire onama kararının kaldırılmasına, buna bağlı olarak sanığın cezasının infazına başlanılmış ise infazının durdurulmasına, başka bir suçtan tutuklu veya hükümlü değilse derhal serbest bırakılmasına oyçokluğu ile hükmetmiştir.

Mevzuat

Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’un Uygulama Yönetmeliği

Riskli yapıların yıktırılması, riskli yapıların bulunduğu parsellerde, riskli alanlarda ve rezerv yapı alanlarında yapılacak uygulamalar, açık artırma usulü ile satış, kira yardımı ve diğer yardımlara ilişkin hükümler ile bazı yönetmelik eklerinde değişikliğe gidildi. 01.01.2024 tarihinden itibaren düzenlenen yapı ruhsatları kapsamında verilen teminatlara ilişkin geçiş hükümleri ihdas edildi. Yönetmelik hükümlerini Kentsel Dönüşüm Başkanı yürütecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Tacir ve Sanayiciler Tarafından Üretilen Mal ve Hizmetlerin Azami Fiyat Tarifelerinin Düzenlenmesi Hakkında Yönetmelik

Yönetmeliğin dayanağı, tarife tespit esasları, tarifelerin hazırlanması, uzlaşma komisyonu ve tarifelere itiraza ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Serbest Bölgeler Uygulama Yönetmeliği

İşletici veya bölge kurucu ve işleticisinin mali, idari ve hizmet yükümlülükleri, işletme veya kuruluş ve işletme sözleşmelerinde süre uzatımına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Geçiş hükümleri düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Yükseköğretimde Uygulamalı Eğitimler Çerçeve Yönetmeliği

Yönetmelikte geçen tanımlar, Yükseköğretim Kurulu’nun görev ve yetkisi, dekan ve müdürün görev ve yetkisi, uygulamalı eğitimler komisyonunun görev ve yetkisi, öğrencinin sorumlulukları ve işletmede mesleki eğitime ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmelik

Lif, tohum ve sap üretimi ile tıbbi ürünler, sağlık ürünleri, uyuşturucu etkisi olmayacak oranda kişisel bakım ürünleri ve destek ürünleri elde etmeye yönelik çiçek ve yaprak üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliğinin ekim/dikimden hasada kadar olan süreci ve bu dönemde amacı dışında kullanımını engelleyecek her türlü tedbirin alınması ile gerekli kontrollere ilişkin görev ve sorumluluklar düzenlendi. Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolü Hakkında Yönetmelik ile İlaç Etkin Maddesi Üretimi Amaçlı Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmelik yürürlükten kaldırıldı.

Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair Yönetmelik

Kenevirden elde edilen tıbbi ürünler, sağlık ürünleri, uyuşturucu etkisi olmayacak oranda kişisel bakım ürünleri ve destek ürünlerinin işlenmesi, ihzarı, ihracatı, ruhsatlandırılması, takip sistemlerine kayıt işlemleri ile izin ve satışla ilgili iş ve işlemlerde uygulanacak usul ve esaslar düzenlendi.

Tüketici Hakem Heyeti Raportörlüğü Yönetmeliği

Tüketici hakem heyeti raportörlerinin atanmaları, görevlendirilmeleri, nitelikleri, eğitimleri ve yetiştirilmeleri, görevleri, yetkileri ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esasları yeniden tespit edildi. 27.11.2014 tarihli ve 29188 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tüketici Hakem Heyeti Raportörlüğü Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı.

Kur’an Kursları Yönetmeliği

Kur’an kursları ve bu kurslarda eğitim alan öğrencilere yönelik olan yurt ve pansiyonların, açılış ve çalışma usulleri ile buralarda yürütülecek eğitim ve öğretim hizmetleri ile bunların yönetim ve denetim esaslarının belirlendiği yönetmelik yürürlüğe girdi. Diyanet İşleri Başkanlığı Kur’an Eğitim ve Öğretimine Yönelik Kurslar ile Öğrenci Yurt ve Pansiyonları Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı.

Rüzgâr Gücü İzleme ve Tahmin Merkezine Bağlantı Yönetmeliği

Rüzgâr enerjisi santrallerinin Rüzgâr Gücü İzleme ve Tahmin Merkezine bağlanmalarına ve bağlantı şartlarına ilişkin usul ve esaslar yeniden düzenlendi. 11.02.2024 tarihli ve 32457 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Rüzgâr Gücü İzleme ve Tahmin Merkezine Bağlantı Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı.

Kredi Kartı İşlemlerinde Uygulanacak Azami Faiz Oranları Hakkında Tebliğ

Kredi kartı borçlarının yapılandırılmasında uygulanacak azami faiz oranlarına ilişkin geçici madde hükümlerinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Bankalarca Ticari Müşterilerden Alınabilecek Ücretlere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ

Kredi tahsis ve kredi kullandırıma ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Bankalarca Risk Yönetimine İlişkin Kamuya Yapılacak Açıklamalar Hakkında Tebliğ

Bankacılık hesaplarından kaynaklanan faiz oranı riskine ilişkin kamuya açıklanacak hususlarda değişikliğe gidildi. Geçiş hükümleri düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Zorunlu Karşılıklar Hakkında Tebliğ

Kredili mevduat hesabı limit büyümesine dayalı geçici uygulama hükümleri ihdas edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Gümrük Genel Tebliği (Gümrük İşlemleri) (Seri No: 16)

Tam beyanlı yaygın basitleştirilmiş usule tabi tutulacak eşyaya ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Tebliğ, 08.03.2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.