Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 249. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

Gülsevil Alpagut, Kübra Doğan Yenisey (Ed.), Cumhuriyet’in İkinci Yüzyılı ve İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Derneği’nin (Milli Komite) Ellinci Yılında Türk İş Hukuku

İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Derneği’nin ellinci kuruluş yıl dönümü münasebetiyle 3-4 Mayıs 2024 tarihlerinde İstanbul’da gerçekleştirilen etkinlikte sunulan tebliğlere yer verilen kitapta, İş Kanunu’nun yirmi yıllık uygulaması mercek altına alınarak sosyal tarafların görüşleri eşliğinde geleceğin iş hukukuna ışık tutulmuştur.

İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Derneği, Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemeleri’nin İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Kararlarının Değerlendirilmesi Semineri 2023

Çalışmada, iş ilişkisinin kurulması hükümleri ile bu hükümlerin düzenlenmesi, Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemelerinin iş ilişkisinin sona ermesi, kıdem tazminatı ve toplu iş hukukuna ilişkin 2023 yılı kararlarının değerlendirilmesi ve Yargıtay’ın sosyal sigorta hukukuna ilişkin 2023 karar tarihli kararlarının değerlendirilmesine yer verilmiştir.

Mesut Serdar Çekin, M. Furkan Akıncı, Hukuki Açıdan Veri Lisans Sözleşmeleri

Eserde, uygulamada veri lisansı olarak adlandırılan çeşitli sözleşme türleri irdelenmiş; verinin hukuki niteliği, veri lisansı sözleşmelerinin tipik unsurları, ayıba karşı tekeffül borcu, veriye erişim modaliteleri, sözleşmenin sona ermesi halleri ve türetilmiş verinin akıbeti gibi güncel meselelere değinilmiş; Avrupa Birliği Veri Yasası çerçevesinde getirilen düzenlemeler ile Avrupa Birliği Adalet Divanı’nın güncel kararları ele alınmıştır.

Özge Ulukaya, Marka Hukukunda Karıştırılma İhtimali (SMK m.6/I)

Kitapta, karıştırılma ihtimali kavramı, benzer kavramlar ve karıştırılma ihtimalinin sınıflandırılması ortaya konulmuş; karıştırılma ihtimaliyle bağlantılı ilkeler ve karıştırılma ihtimalinin menfaat grupları üzerindeki etkisi analiz edilmiş; karıştırılma ihtimali analizinde hâkim olan ilke ve etkenler ile konuyla ilgili yargı kararları ele alınmıştır.

Eda Atamer Coşkunsu, Forfaiting Sözleşmesi

Çalışmada, forfaiting işleminin tanımı, genel işleyişi, sözleşmenin hukuki niteliği, benzer hukuki işlemler ile -özellikle faktoring sözleşmesi ile- ilişkisi, tarafları, konusu, tarafların yükümlülükleri ve sözleşmenin sona ermesi üzerinde durulmuş; milletlerarası özel hukuk kapsamında forfaiting sözleşmelerine uygulanacak hukuk incelenerek Türk hukuk uygulaması açısından çözüm önerileri sunulmuştur.

Ferit Geylani, Algoritmik Vergi Denetimi: Risk Analizleri ve Hukuki Sınırlar

Eserde, elektronik denetimin teknik tarafı, mükellef hakları, veri gizliliği ve hukuki güvenlik gibi temel konular hakkında bilgi verilmiş; algoritmik vergi denetiminin Türkiye’deki mevcut durumu irdelenmiş; Estonya örneğiyle bir kıyaslama yapılarak “kara kutu” algoritmaların riskleri tartışılmış ve somut çözümler getirilmiştir.

Mustafa Furkan Yavuz, Türk ve ABD Hukuklarında Maddi Değer Kazanan Kişilik Haklarının Mirasla Geçebilirliği

Kitapta, ünlülerin isimleri, sesleri ve görüntüleri gibi değerlerin ölümle birlikte kamunun serbest kullanımına açılıp açılamayacağı, bu varlıklar üzerindeki kişilik hakkının mirasla geçip geçemeyeceği, ölenin yakınlarını bu değerlerin kullanımı üzerinde söz sahibi kılabilecek hukuki temellendirmeler bulunup bulunmadığı gibi sorulara Türk ve ABD hukuku kapsamında yanıt aranmıştır.

Fahrettin Kıdıl, Taksirli Suçlarda İştirak ve Müşterek Faillik

Çalışmada, Türk ceza hukuku öğretisinde büyük ölçüde kabul gören ve yargı uygulamasını yönlendiren “taksirli suçlarda iştirak olmayacağı” tezi eleştirel açıdan incelenmiş; bu düşüncenin dayanağı olan geniş faillik yorumunun, özellikle mağdurun ya da üçüncü kişilerin kasten neden olduğu zarar ve tehlikeler bakımından, bunlara öngelen özensiz davranışların taksir tipikliğine dahil edilmesinde bariz tutarsızlıklar ürettiği vurgulanmıştır.

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

Mevzuat

Sivil Havacılık Emniyet Olayları Yönetmeliği

Havacılık emniyetinin artırılmasını teminen sivil havacılık emniyet olaylarının raporlanması, toplanması, depolanması, korunması, analizi, incelenmesi ve bilgi alışverişinde bulunulmasına ilişkin usul ve esasların yeniden belirlendiği yönetmelik, 18.03.2027 tarihinde yürürlüğe girecek. Aynı tarihte, Hava Trafik Hizmetleri ile Bağlantılı Emniyet Olaylarının Rapor Edilmesi ve Değerlendirilmesine Dair Yönetmelik yürürlükten kalkacak.

Basın İlân Kurumu Yönetmeliği

Gazete, dergi ve internet haber sitesi sahipleri ile ilân prodüktörleri arasında yapılan seçimler, Genel Kurula üye olmak için yapılan seçimler ve ilân prodüktörleri temsilcisi seçimine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Resmî İlân ve Reklam Yönetmeliği

Gazete ve internet haber sitelerinin kadrolarında yer alabilecek fikir işçilerinin nitelik ve şartlarına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliği

İnsan sağlığını ve tüketici menfaatlerini korumak, gıda ticaretinde adil uygulamaları sağlamak ve çevreyi gözetmek suretiyle, gıdalarda kullanılan aroma vericilerin, aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenlerinin ve bunların üretiminde kullanılan kaynak materyallerin kullanım koşulları ve etiketleme esasları yeniden belirlendi. 29.12.2011 tarihli ve 28157 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı.

Hava Kalitesinin Korunması Amacıyla Katı Yakıtların Kontrolü Yönetmeliği

Hava kalitesinin korunması için ithal ve yerli katı yakıtların kontrolüne ilişkin usul ve esaslar düzenlendi.

Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği

İthal taş ve linyit kömürü, yerli kömürler, toz kömürden elde edilen briket kömürü, biyokütle, torbalama, il ve ilçelerin kirlilik derecelendirilmesine ilişkin hükümler yürürlükten kaldırıldı. Yönetmelik eklerinde değişikliğe gidildi. Yönetmelik hükümleri katı yakıtlar için uygulanmayacak.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türk Optisyen-Gözlükçüler Birliği Yönetmeliği

Optisyenlik Hakkında Kanun’un ek 1. maddesine göre kurulan optisyen-gözlükçüler odaları ile Türk Optisyen-Gözlükçüler Birliği’nin faaliyetleri, organları, görevleri, toplantıları, karar alışları, gelirleri, giderleri, organları için seçim, seçilme yeterliliği, seçimlerin yapılışı, meslekî sicil, meslekî disiplin, hizmet bedelleri ile odalar ve Birlik ile ilgili diğer iş ve işlemler hakkındaki usul ve esaslar yeniden düzenlendi. 10.12.2025 tarihli ve 33103 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Optisyen-Gözlükçüler Birliği Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı.

Yurt İçinde Canlı Hayvan ve Hayvansal Ürünlerin Nakilleri Hakkında Yönetmelik

Hayvan nakil araçları, kesimhane veya hayvan satış yerine getirilen tanımlanmamış hayvanlarla ilgili işlemler ve nakil sırasında yakalanan tanımlanmamış hayvanlar ile ilgili işlemlere ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türk Gıda Kodeksi Et, Hazırlanmış Et Karışımları ve Et Ürünleri Tebliği (No: 2026/15)

Çiğ et, kıyma, kanatlı kıyma, hazırlanmış et karışımları, mekanik ayrılmış kanatlı eti ve et ürünlerinin tekniğine uygun olarak üretilmesi, ambalajlanması ve piyasaya arzına ilişkin hususlar yeniden belirlendi. Türk Gıda Kodeksi Et, Hazırlanmış Et Karışımları ve Et Ürünleri Tebliği (No: 2018/52) yürürlükten kaldırıldı.

Yaprak Sigara Kağıdının Teknik Düzenlemelere Uygunluğunun Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ

İç piyasaya arz edilen yaprak sigara kağıdının teknik düzenlemelere uygunluğunun belirlenmesine ilişkin usul ve esaslar düzenlendi.

Kamu Hizmeti Yükümlülüğü Kapsamında Yolcu Taşımacılığı Hizmeti Verilecek Demiryolu Hatlarının Belirlenmesine İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı

Türkiye Demiryolu Ulaştırmasının Serbestleştirilmesi Hakkında Kanun’un 8. maddesi uyarınca, kamu hizmeti yükümlülüğü kapsamında yolcu taşımacılığı hizmeti verilecek hatlar yeniden tespit edildi. 31.01.2025 tarihli Kamu Hizmeti Yükümlülüğü Kapsamında Yolcu Taşımacılığı Hizmeti Verilecek Demiryolu Hatlarının Belirlenmesine İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı yürürlükten kaldırıldı.

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 248. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

M. Ozan Erözden, Doğukan Bingöl, M. Ece Uyanık, Baran Kızılırmak (Ed.), KHAS Hukuk Bülteni: 2022-2024 Akademik Yılları Derlemesi

Güncel hukuki sorunların ve mevzuat değişikliklerinin değerlendirilmesi ile mahkeme kararlarının incelenmesini konu alan çalışmaların elektronik ortamda paylaşılması amacıyla oluşturulan Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi Bülteni’nde 2022-2024 akademik yılları süresince yayımlanan çalışmalar derlenmiştir.

Osman Korkut Kanadoğlu, Ahmet Mert Duygun, Erdi Yetkin (Ed.), Genç Hukukçuların Perspektifinden İnsan Hakları Hukuku

Çalışmada, İstanbul Gedik Üniversitesi Hukuk Fakültesi ve İstanbul Gedik Üniversitesi İnsan Hakları Merkezi tarafından, 10 Aralık 2024 tarihinde İnsan Hakları Gününü anmak amacıyla düzenlenen sempozyumda genç akademisyenler tarafından sunulan bildirilerin tam metinlerine yer verilmiştir.

Muharrem Kılıç, Nadire Özdemir (Ed.), Hukuk ve Kültür: Kesişim ve Etkileşim Hatları

Kitapta, hukuk ve kültür arasındaki epistemolojik, sembolik ve politik sınır hatlarına odaklanılmış; söz konusu iki alanın kesişim, etkileşim ve zaman zaman ortaya çıkan çatışma noktaları ele alınmış; sadece kuramsal çerçeve sunmak değil, lisans ve lisansüstü düzeyde hukuk, kültür çalışmaları, siyaset bilimi ve benzeri alanlarda yürütülen derslere kaynak oluşturmak hedeflenmiştir.

Hilal Albal Ulaş, İdarenin Sorumluluğu Açısından Nedensellik Bağı

Eserde, idarenin sorumluluğu rejiminin merkezinde yer alan nedensellik bağı, sadece teknik bir unsur olarak değil, sorumluluğun kapsamını belirleyen, genişleten veya sınırlayan kurucu bir hukuki kategori olarak irdelenmiş; hukuki nedenselliğin kendine özgü yapısı, sınırları ve işlevi sistematik bir bütünlük içinde ortaya konulmuştur.

Şerife Petek, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararlarının İcrası ve Etkililiği

Çalışmada, AİHM kararlarının icrası, yaptırım sorunu, ikincillik prensibi ve kararların taraf devletlerin iç hukukları açısından etkili olup olmadığı tartışılmış; insan haklarının korunması ve geliştirilmesi idealinin önündeki zorluklar ve bunların aşılabilmesi için Avrupa Konseyi bünyesinde atılan adımlar ile doktrinde yapılan tartışmalar üzerinde durulmuştur.

Caner Gazi, Uluslararası Hukukta Ön Alıcı Meşru Savunma

Kitabın birinci bölümünde uluslararası hukukta kuvvet kullanma ve meşru savunma hakkında bilgi verilerek Birleşmiş Milletler öncesi dönem ve Birleşmiş Milletler dönemine odaklanılmış; ikinci bölümünde önleyici meşru savunma ve ön alıcı meşru savunma farkı ortaya konulmuş ve bu bağlamda Caroline Olayı, sınır ötesi operasyonlar ve Bush Doktrini’ne değinilmiştir.

F. Pelin Tokcan, Anonim Şirketlerde Tek Borç İlkesi

Eserde, tek borç ilkesinin amacı, hukuki niteliği ve kapsamı ortaya konulmuş; farklı hukuki kavramlar kapsamında tek borç (sermaye borcu) incelenmiş; tek borç ilkesinin istisnaları aktarılmış ve tek borç ilkesi ile ilişkilendirilen müesseseler hakkında değerlendirmelerde bulunulmuştur.

Muhammed Afif Kaya, Türk, Alman ve İsviçre Borçlar Hukukunda Üçüncü Kişi Tarafından Borcun İfası

Çalışmada, borçlar hukuku doktrininde üçüncü kişinin ifasına ilişkin tartışmalar ele alınmış ve kararlar incelenmiş; bu doğrultuda ifa hukuku, sorumluluk hukuku ve rücu ilişkileri içerisinde kurumun yeri kapsamlı biçimde analiz edilmiş; üçüncü kişinin ifası halinde menfaatler dengesi mercek altına alınarak teorik temellendirmeler yapılmıştır.

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na ait karar özellikle dikkati çekmektedir:

Yargıtay HGK., E. 2026/172 K. 2026/401 T. 24.06.2026

Taraflar arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti ve terkin davasından dolayı yapılan yargılama sonucunda ilk derece mahkemesi tarafından davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, (...) Bölge Adliye Mahkemesi tarafından istinaf başvurusu esastan reddedilmiştir.

(...) Bölge Adliye Mahkemesi kararının davacı idare vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, ilgili Yargıtay Dairesi tarafından yapılan inceleme sonunda karar bozulmuş; ilk derece mahkemesi tarafından Özel Daire bozma kararına uyularak davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu; işin esasının incelenmesinden önce, Özel Daire gönderme kararında, eylemli direnme kararı olarak nitelendirilen ilk derece mahkemesi kararının usulüne uygun bir direnme kararı olarak kabul edilip edilemeyeceği, buradan varılacak sonuca göre temyiz incelemesinin Hukuk Genel Kurulu tarafından mı, yoksa Özel Daire tarafından mı yapılması gerektiği hususunu ön sorun olarak tartışıp değerlendirmiştir.

Yapılan değerlendirme sonucunda, ilk derece mahkemesi tarafından, usul ve yasaya uygun olduğu belirtilmek suretiyle açık bir biçimde bozma ilâmına uyulmasına karar verildiği ve bozma ilâmı doğrultusunda bilirkişi kurulundan ek rapor alınmak suretiyle karar verildiği, uyma hususunun gerekçeli kararda da vurgulandığı, dolayısıyla direnme kararının varlığından söz edilemeyeceği gerekçesiyle hükmün temyiz incelemesini yapma görevinin Hukuk Genel Kurulu’na değil, Özel Daire’ye ait olduğuna oybirliği ile karar verilmiştir.

Mevzuat

Orman Yangınlarıyla Mücadele Çalışmaları Hakkında Yönetmelik

Orman yangınlarının önlenmesi, risklerin azaltılması, yangınlara hazırlık, yangınların söndürülmesi, yangın sonrası rehabilitasyon ve iyileştirme süreçlerine yönelik çalışma esasları belirlendi. Orman Yangınlarının Önlenmesi ve Söndürülmesinde Görevlilerin Görecekleri İşler Hakkında Yönetmeliğin Yürürlüğe Konulması Hakkında Kararname yürürlükten kaldırıldı.

Borsa İstanbul A.Ş. Borsacılık Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Yönetmeliği

Emirlerin ve işlemlerin borsa tarafından iptaline ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği

Yönetmelikte geçen tanımlar, su alımı, suni sulak alanların ve su çukurlarının kullanımı, sulak alanların belirlenmesi, koruma bölgelerinin tespiti, hassas koruma bölgesinde uygulama esasları, sürdürülebilir kullanım bölgesi uygulama esasları, kontrollü kullanım bölgesi uygulama esasları, yönetim planlarının hazırlanması ve uygulanması, mahalli komisyonun görevleri, denetim ve idari yaptırımlara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Milli sulak alan stratejisi ve mevcut tesislerde çevresel akışa ilişkin hükümler düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 538)

Yasal düzenlemeler, sürekli bilgi verme zorunluluğu getirilenler, bildirilecek bilgiler, sorumluluk ve ceza uygulamasına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

İhracat, Transit Ticaret, İhracat Sayılan Satış ve Teslimler ile Döviz Kazandırıcı Hizmet ve Faaliyetlerde Vergi, Resim ve Harç İstisnası Hakkında Tebliğ

Vergi, resim ve harç istisnasının kapsamına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi/Finansmanı Uygulama Talimatı

Öncelikli finansman belgesi tanımlandı. Kredi/finansman limitlerine ilişkin hükümler ile talimat ekinde değişikliğe gidildi. Öncelikli finansman belgesi kapsamında kullandırılan yatırım taahhütlü avans kredileri/finansmanlarına ilişkin ek madde hükümleri ihdas edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Elektrik ve Doğal Gaz Dağıtım Şirketlerinin Araştırma, Geliştirme ve Yenilik Faaliyetlerinin Desteklenmesine İlişkin Usul ve Esaslar

Usul ve esaslarda geçen tanımlar, Ar-Ge bütçesi ve kullanımı, Ar-Ge proje başvuru süreci, Ar-Ge proje başvurusunun değerlendirilmesi, Ar-Ge projesinin ve Ür-Ge faaliyetlerinin sonuçları, diğer Ar-Ge uygulamaları, bildirim, raporlama, Ar-Ge faaliyetlerinin duyurulması ve bilgi ve belgelerin gizliliğine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Bazı değişiklikler, 01.01.2027 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 247. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

Gizem Nur Özkaya, Vergi İdaresinin Gerçek Mahiyeti ve Emsali Esas Alan Uygulamaları

Çalışmada, Vergi Usul Kanunu’nun 3/B maddesinde yer alan “gerçek mahiyet” ilkesinin uygulanışı ile emsal kira bedeli, transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı ve emsal ücreti açıklanmış; idareye tanınan müdahale sınırları, ispat hukuku bakımından ortaya çıkan sonuçlar ve mükellef haklar üzerindeki etkiler ele alınmıştır.

Mert Namlı, MTK ve HMK Çerçevesinde Hakem Kararlarına Karşı İptal Davasında Yargılama Usulü

Kitapta, Türk hukukunda hakem kararlarına karşı başvurulacak hukuki çare olarak düzenlenen iptal davasında yargılama usulüne yer verilmiş; tahkimin 21. yüzyılın modern uyuşmazlık çözüm yolu olduğu düşüncesinden yola çıkılarak karşılaştırmalı hukuk yönteminden geniş şekilde yararlanılmıştır.

Akasya Kansu Karadağ, Güçler Ayrılığı ve Hegemonya: Kuramsal Bir Tartışma

Eserde, liberal demokratik anayasacılığın kendi yöntemleriyle ortaya koyduğu güçler ayrılığı fikri, Antonio Gramsci’nin hegemonya kavramı üzerinden tartışılmış; güçlü hegemonyalarda hükümet sistemleri ve yargı hakkında bilgi verilmiş; zayıf hegemonyalarda ve organik krizlerde hükümet sistemlerine de değinilmiştir.

Özge Demir Odabaşı, Suçsuzluk Karinesi Açısından Tutuklama Tedbiri

Çalışmada, suçsuzluk karinesinin niteliği, ceza hukukuna yansımaları ve sonuçları incelenmiş; suçsuzluk karinesinin esas alındığı bir hukuk düzeninde tutuklama tedbirinin son çare olarak uygulanacağına vurgu yapılarak, tutuklamanın koşulları ve tutuklama kararının uygulanmasının suçsuzluk karinesi ile uyumu mercek altına alınmıştır.

Emine Yılmaz Bolat, Suça Sürüklenen Çocukların Üstün Yararı Perspektifinden Çocuk Hakları

Eserin birinci bölümünde çocuk hakları kavramı, çocuğun üstün yararı ve suça sürüklenen çocuklar ile ilgili bilgilere yer verilmiş; ikinci bölümünde KKTC ve Türkiye’de çocuk hakları hakkında açıklamalarda bulunulmuş; üçüncü ve son bölümünde ise suça sürüklenme dönemindeki çocukların ve yargıçların çocuk haklarına ilişkin görüşleri irdelenmiştir.

Berk Kenan Koyuncu, Sözleşmeden Doğan Alacak Hakkının Muacceliyeti

Kitapta, muacceliyet kavramı, sözleşmeden doğan alacak hakkı bağlamında tüm yönleriyle ele alınmış; karşılaştırmalı hukuktan yararlanılarak konunun teorik temelleri ortaya konulmuş; borç ilişkilerine dair birçok uyuşmazlığın çözümünün öncelikle muacceliyete ilişkin bir inceleme gerektirdiği öne sürülerek ilgili hukuki sorunlara yönelik çözüm önerileri getirilmiştir.

Mehmet Mülazımoğlu, Pay Satış Sözleşmesi

Çalışmada, pay satışı kavramı yerine pay devri kavramı kullanılmak suretiyle borçlandırıcı işlem ile tasarruf işlemi arasındaki ayrımın göz ardı edildiği hususu vurgulanmış; pay satış sözleşmelerinin uygulamada yerleşik olarak kullanılan hükümlerinin yanı sıra hazırlık aşamaları olan gizlilik sözleşmesi, niyet mektubu ve due diligence kavramlarına yer verilmiştir.

İlyas Gölcüklü, Settlement Of Climate Change-Related Disputes in International Commercial Arbitration With Special Emphasis on Environmental, Social and Governance (ESG) Disputes

Eserde, iklim değişikliği ile ilgili ihtilaflar ve bunların uluslararası ticari tahkim yoluyla çözümü incelenmiş, mevcut hukuki çerçeve değerlendirilerek bu tür ihtilaflar için etkili bir çözüm yolu olarak uluslararası ticari tahkim üzerinde durulmuş, karşılaştırmalı hukukta iklim değişikliği ile ilgili ihtilafların etkili bir şekilde çözümü için uygulanabilir çözümler sunulmuştur.

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Yargıtay Ceza Genel Kurulu’na ait karar özellikle dikkati çekmektedir:

Yargıtay CGK., E. 2026/280 K. 2026/336 T. 03.06.2026

(...) Ağır Ceza Mahkemesi; sanığın, resmî belgede sahtecilik ve nitelikli dolandırıcılık suçlarından Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 223/2-a maddesi gereğince beraatine, silahlı terör örgütüne üye olma suçundan Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 314/2, 53, 58/9 ve 63. maddeleri ve Terörle Mücadele Kanunu’nun (TMK) 5/1. maddelerine göre 7 yıl 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar vermiştir.

Hükümlerin, sanık müdafii ile katılanlar ÖSYM ve Maliye Hazinesi vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine (...) Bölge Adliye Mahkemesi; hüküm gerekçesi ile temel cezanın belirlendiği 2. fıkrada tertip edilen cezanın teşdiden belirlendiğinin yazılmasına rağmen hüküm yerinde alt sınırdan ceza verilmek suretiyle hükmün karıştırılması isabetsizliğinden CMK’nın 280/1-b maddesi uyarınca diğer yönleri incelenmeksizin kararı bozmuştur.

İlk derece mahkemesi; sanığın, resmî belgede sahtecilik suçundan CMK’nın 223/2-a ve nitelikli dolandırıcılık suçundan aynı kanunun 223/2-e maddeleri uyarınca beraatine; silahlı terör örgütüne üye olma suçundan ise TCK’nın 314/2, TMK’nın 5/1, TCK’nın 221/4-son-5, 62, 53, 58/9 ve 63. maddelerine göre 2 yıl 1 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar vermiştir.

Hükümlerin, sanık müdafii ile katılanlar ÖSYM ve Maliye Hazinesi vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine (...) Bölge Adliye Mahkemesi; Maliye Hazinesi vekilinin resmî belgede sahtecilik suçundan verilen beraat ve ÖSYM vekilinin tüm suçlara yönelik istinaf istemlerinin CMK’nın 279/1-b maddesi uyarınca ayrı ayrı reddine, katılan vekilinin kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık suçundan verilen beraat, sanık müdafiin ise silahlı terör örgütüne üye olma suçundan verilen mahkûmiyet hükmüne yönelik istinaf istemlerinin ise temyiz yolu açık olmak üzere ayrı ayrı esastan reddine karar vermiştir.

Kararın temyiz edilmesi üzerine ilgili Yargıtay Dairesi; kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık suçuna ilişkin kararın temyizi mümkün olmadığından istemin CMK’nın 298. maddesi uyarınca reddine ve silahlı terör örgütüne üye olma suçunu işlediği kabul edilen sanığın mahkûmiyet hükmüne esas alınan tüm delillerin hukuka uygun olarak elde edildiğinin belirlendiği, öne sürülen iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde eksiksiz olarak sergilendiği, vicdani kanının kesin, tutarlı ve çelişmeyen verilere dayandırıldığı ve kanunda öngörülen suç tipine uyduğu gerekçesiyle temyiz isteminin reddine ancak sanığın, duruşmaya kendiliğinden gelerek etkin pişmanlık kapsamında örgüt ve mensupları hakkında örgütte kaldığı süre, örgüt içindeki konum ve faaliyetine uygun bilgiler verdiğinin anlaşılması karşısında, sanık hakkında TCK’nın 221/4. maddesinin 1. cümlesi uyarınca ceza verilmesine yer olmadığına, silahlı terör örgütüne üye olma suçu temadi eden suçlardan olduğu ve soruşturma aşamasında yakalanıp ifadesi alınmayan sanık yönünden iddianame tarihi ile temadi kesileceği için hükmün bozulmasına oyçokluğu ile karar vermiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın itiraz yoluna başvurması üzerine dosyanın tevdi edildiği Yargıtay Ceza Genel Kurulu; Bölge Adliye Mahkemelerinin hükmün bozulmasına karar verebileceği hallerin CMK’nın 280. maddesinin 1. fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde tahdidi olarak sayıldığı, aleyhe istinaf talebi de bulunmayan ve asgari hadden uygulama yapılan dosyada (...) Bölge Adliye Mahkemesi’nin ilk derece mahkemesi tarafından verilen hükmün bozulmasında gösterdiği gerekçenin CMK’nın 280. maddesinde düzenlenen sebeplerden olmadığı ve ilk derece mahkemesi hükmünün bozulmasına karar veremeyeceği, dolayısıyla (...) Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen bozma kararı ile işbu bozma kararına istinaden tesis edilen ilk derece mahkemesi kararının görevsiz mahkemeler tarafından verilmiş olmaları nedeniyle hukuka açık ve ağır aykırılıkla malul olduğu gerekçesiyle hükümsüz sayılmalarına oybirliği ile karar vermiştir.

Mevzuat

Doğal Afet Sigortaları Kurumu Çalışma Esasları Yönetmeliği

Kurumun işlerinin yürütülmesi, kurum fonunun yatırıma yönlendirilmesi, satın alma esas ve usulleri ve istisnai durumlara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Daha önce yatırıma yönlendirilen fona ilişkin geçiş hükümleri düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Özel Hastaneler Yönetmeliği̇

Özel hastanelerin temel özellikleri, özel hastanelerin hizmet birimleri ve nitelikleri, kadrolu tabip çalıştırma, kadro dışı geçici tabip çalıştırma, muayenehane tabiplerinin özel hastanede hasta tedavisi ve muayenehanesini kapatan tabiplerin durumuna ilişkin hükümler ile yönetmelik eklerinde değişikliğe gidildi. Fiziki şartlardan muafiyete ilişkin geçiş hükümleri düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Turizm Tesislerinin Niteliklerine İlişkin Yönetmelik

01.06.2019 tarihinden önce imar planında sadece ticari kullanıma ayrılan alanda bulunan kısmî turizm işletmesi/turizm işletmesi belgeli olan tesislere ilişkin hüküm ihdas edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik

Çerçeve sözleşmenin kurulması bakımından uzaktan iletişim aracı ile müşterinin doğrulanmasına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşlarının Bilgi Sistemleri ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcılarının Ödeme Hizmetleri Alanındaki Veri Paylaşım Servislerine İlişkin Tebliğ

Kimlik belgesi tanımlandı. Kimlik doğrulama ve uzaktan iletişim aracı ile yürütülecek süreçlere ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Aracı Kurumlar, Portföy Yönetim Şirketleri ve Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılar Tarafından Kullanılacak Uzaktan Kimlik Tespiti Yöntemlerine ve Elektronik Ortamda Sözleşme İlişkisinin Kurulmasına İlişkin Tebliğ

Tebliğde geçen tanımlarda değişikliğe gidildi. Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin uzaktan kimlik tespiti, tüzel kişinin uzaktan kimlik tespiti ve temsil yetkisinin doğrulanmasına ilişkin hükümler ihdas edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Yatırım Projelerinin Stratejik Öncelik ve Teknik Değerlendirmesine Dair Tebliğ

Öncelikli finansman belgesi tanımlandı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’na başvuru yapılması ve değerlendirmeye ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Beşeri Tıbbi Ürünlerin Fiyatlandırılması Hakkında Tebliğ

Beşeri Tıbbi Ürünlerin Fiyatlandırılmasına Dair Cumhurbaşkanı Kararı’nın uygulama esasları belirlendi. 29.09.2017 tarihli ve 30195 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Beşeri Tıbbi Ürünlerin Fiyatlandırılması Hakkında Tebliğ yürürlükten kaldırıldı.

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 246. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

O. Gökhan Antalya (Ed.), Marmara Hukuk Yorumu-Cilt IV/2,1: Türk Medeni Kanunu, Eşya Hukuku, Mülkiyet, Genel Hükümler, TMK m. 683-703

Eserde, Türk Medenî Kanunu’nun 683. ilâ 703. maddeleri arasında düzenlenen “Mülkiyet, Genel Hükümleri” kısmı, özgün, bilimsel ve güncel olarak mukayeseli hukuk ile doktrindeki gelişmeler ve görüşler ışığında, yargı kararları da dikkate alınarak yeniden incelenmiş ve yorumlanmıştır.

Şeyma Akkaşoğlu, İş Hukukunda Engelli İstihdamı

Kitapta, engelliler açısından etkin bir istihdamın nasıl sağlanabileceği sorusuna yanıt aranmış; bu bağlamda engelli istihdam yöntemleri incelenmiş ve bu yöntemlerin ayrımcılık yasağı ile etkileşimi ele alınmış; uluslararası gelişmeler ve güncel tartışmalar ışığında farklı disiplinlerden elde edilen veriler de gözetilerek bütüncül bir analiz sunulmaya çalışılmıştır.

Alparslan Saraç, Milletlerarası Tahkimde İptal Davası Açma Hakkından Feragat

Çalışmada, iptal davasının konusu ve sebepleri başta olmak üzere niteliği üzerinde belirlemeler yapılmış; iptal davası açma hakkından feragat açıklaması, Milletlerarası Tahkim Kanunu’nun ilgili düzenlemeleri ve karşılaştırmalı hukuk örnekleriyle birlikte değerlendirilmiş; taraf iradesinin sınırları, kamu düzeni ve tahkime elverişlilik ilkeleri bağlamında analiz edilmiştir.

Orhan Gürgen, Kefalet Sigortası Sözleşmesi

Kefalet sigortası sözleşmesinin hukuki niteliğinin ne olduğuna ilişkin uluslararası literatürde ve özellikle Alman hukuk literatüründe uzun yıllardan beri devam eden ancak bir fikir birliği sağlanamayan sorunlara değinilen kitapta, sözleşmenin kurulmasından sona ermesine kadar tüm aşamalar incelenmiş ve muhtemel uygulama örnekleri sunulmuştur.

Sema Aydın, Tüketici Hukukunda Bağlı Kredi Sözleşmeleri

Eserde, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 30. maddesinde düzenlenen bağlı tüketici kredileri konu edilmiş; ilgili düzenlemeye kaynaklık eden Avrupa Birliği’nin 2008/48/EC sayılı Direktifi, Avrupa Adalet Divanı Kararları ve karşılaştırmalı hukukta yer alan düzenlemeler dikkate alınarak değerlendirmelerde bulunulmuştur.

Berke Demircioğlu, Limited Şirket Genel Kurulunda Yeter Sayılar

Çalışmada, limited şirket, genel kurul ve yeter sayı kavramları açıklanmış; limited şirket özelindeki yeter sayı kuralları, öğreti ve uygulamadaki tartışmalı olan kısımlarla birlikte irdelenmiş; bu yeter sayılara ulaşılıp ulaşılmadığının tespitinde dikkate alınması gereken hususlara yer verilmiş; toplantı ve karar yeter sayılarına uyulmamasının müeyyidesi üzerinde durulmuştur.

Abdulkadir Altındal, Leibniz Düşüncesinde Hukuk Bilimi ve Adalet

Kitapta, Leibniz’in bir yandan hukuk ve ahlak bilimlerinin sağlam bir metafizik düşünceye dayanması gerektiğini düşünürken diğer yandan bu bilimlerin pratiğe nasıl tatbik edileceğinin yollarını aradığına değinilmiş; düşünürün, Tanrı’nın bilgeliği ile mümkün en mükemmel evreni bildiği, sevgisi ile bu evreni yaratmayı seçtiği yönündeki görüşüne yer verilmiştir.

Kerime F. Güntürk, Milletlerarası Özel Hukukta Medikal Turizm

Eserde, aracı kuruluşlar, sağlık hizmeti sunucuları ve medikal turistler arasındaki sözleşme ve haksız fiil ilişkileri önce Türk maddi hukuku bakımından incelenmiş; ardından uyuşmazlıklara uygulanacak hukukun ve yetkili mahkemelerin belirlenmesi, milletlerarası özel hukuk kuralları doğrultusunda kapsamlı ve sistematik biçimde analiz edilmiştir.

Sena Kontoğlu Taştan, The Principle Of Digital Exhaustion An Analysis Based on EU, US & Turkish Laws

Çalışmada, mahkemelerin yazılım, e-kitap ve diğer dijital eserlerle nasıl başa çıktığı hususu incelenmiş; Avrupa Birliği Adalet Divanı’nın önemli kararlarında yer alan tutarsızlıklar ortaya konulmuş; yargının yorumlama sınırına ulaştığı ve sorumluluğun artık yasa koyuculara düştüğü görüşü vurgulanmıştır.

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

Mevzuat

Ücretsiz Seyahat Kapsamında Yapılacak Gelir Desteği Ödemesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik

Başvuru, ödeme ve denetime ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Yönetmelik hükümlerini Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ile Hazine ve Maliye Bakanı birlikte yürütecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Motorlu Araçlar ve Römorkları ile Bunların Aksam, Sistem ve Ayrı Teknik Ünitelerinin Tip Onayı ve Piyasa Gözetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik

Uygunluk belgesi tarihlerine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Basit Konaklama Tesisleri ile Plaj İşletmelerinin Belgelendirilmesine İlişkin Yönetmelik

Başvuru ve belge düzenlenmesi, denetim ve yaptırımlara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Basit konaklama tesislerinin asgari niteliklerine ilişkin hükümler ihdas edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

İstihdamı Koruma Destek Programı Uygulama Yönetmeliği

Desteğe ilişkin hususlar, başvuruların alınması ve değerlendirilmesi, destek ödemeleri, kaynak ve bütçe aktarımına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği

Sera gazı emisyonlarının izlenmesi, raporlanması ve doğrulanması ile Türkiye Emisyon Ticaret Sisteminin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar düzenlendi.

Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik

Yönetmelikte geçen tanımlar, doğal hayatın devamı için bırakılacak su ve üzerindeki projeler, kot artırma ve kot kaydırma taleplerine ilişkin hükümler ile yönetmelik eklerinde değişikliğe gidildi. Yap işlet devret modeli kapsamındaki projelere ilişkin geçiş hükümleri düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Altın Cinsinden Fiziki Varlıkların Finansal Sisteme Kazandırılması Hakkında Tebliğ

Yurt içi yerleşik gerçek kişilerin yetkili kuyumcular ve rafineriler aracılığıyla ya da doğrudan banka şubelerine gelerek bankalardaki altın hesaplarına yatırdıkları fiziki altın varlıklarının Türk lirası cinsinden mevduat ve katılma hesaplarına dönüştürülmesine imkân tanınmasına ve hesap sahiplerine sağlanacak desteğe ilişkin usul ve esasların düzenlendiği tebliğ yürürlükten kaldırıldı.

Konkordato Gider Avansı Tarifesi

İcra ve İflâs Kanunu gereğince konkordato talep edilirken mahkeme veznesine yatırılacak olan avansın miktarı ile ödenmesine ilişkin usul ve esaslar yeniden belirlendi. 16.08.2025 tarihli ve 32988 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Konkordato Gider Avansı Tarifesi yürürlükten kaldırıldı.

Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketince Esnaf ve Sanatkârlara Hazine Faiz Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı

Borç yapılandırma/taksitlendirme ve kredi kullandırılmasına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 245. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

Muhammet Özekes, Nilüfer Boran Güneysu, Deliller ve Hüküm Eksikliği Yönünden İstinaf İncelemesi ve Kararı (HMK m. 353/1-a-6)

Çalışmada, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesinin 1. fıkrasının a bendinin 6. alt bendinde değiştirilen hükmün ne şekilde anlaşılması ve yorumlanması gerektiğine ilişkin temel kriterler ortaya konulmuş ve diğer hukuk sistemlerinden de yararlanarak hükmün doğru bir şekilde uygulanmasına yardımcı olmak amaçlanmıştır.

Abdülmecit Güldağı, Tele Çalışmada İzleme ve Gözetleme Araçlarının Kişisel Verilerin Korunması Bağlamında Değerlendirilmesi

Kitapta, tele çalışmada kullanılan izleme ve gözetleme araçları, iş hukuku ve kişisel verilerin korunması hukuku ekseninde mukayeseli bir bakış açısıyla irdelenmiş; işverenin yönetim hakkı ile çalışanın temel hak ve özgürlükleri arasındaki hassas dengeyi kurmak için yalnızca yasal çerçeve çizilmekle kalınmayıp teknik ve idari tedbirleri de içeren çözüm önerileri sunulmuştur.

İlker Doğan, Türk Hukukunda Dijital Bankaların Kuruluşu ve İşleyişi

Eserin birinci bölümünde dijital banka, dijital bankacılık ve elektronik bankacılık hizmetleri dağıtım kanalları açıklanmış; ikinci bölümünde dijital bankalarda kuruluş ve faaliyet izni hakkında bilgi verilmiş; üçüncü ve son bölümünde ise dijital bankaların faaliyetleri ve hukuki sorumluluğu üzerinde durulmuştur.

Pınar Altınok Ormancı, Boşanma Sonrası Ortak Velayet

Çalışmada, çocuğun üstün yararı ilkesinin velayet hakkına yansımaları, boşanma sonrası ortak velayete karar verilebilmesinin koşulları ve ortak velayetin devamına karar verilmesi halinde bunun nasıl yürütüleceği ele alınmış; ebeveynlerin çocuğa yönelik kararları alma süreçleri, çocuğun yasal temsili, himayesi/bakımı ve nafaka yükümlülükleri ayrı ayrı incelenmiştir.

Hatice Kübra Kılıç, Milletlerarası Özel Hukukta Cezalandırıcı Tazminat

Kitapta, cezalandırıcı tazminat kavramının maddi hukuk incelemesi yapılmış, Türk hukuku ve karşılaştırmalı hukukta bu hukuki müessesenin nasıl konumlandırıldığı izah edilmiş, cezalandırıcı tazminat sorumluluğunda kanunlar ihtilafı hukuku meselelerine değinilmiş ve yabancı mahkeme kararlarının tenfizinde cezalandırıcı tazminat yönünden önem arz eden konulara temas edilmiştir.

Sezen Dilege Kayı, Şirketler Topluluğunda Topluluk Menfaati Kavramı ve Hâkimiyetin Kullanılmasına Olan Etkisi

Eserde, şirketler topluluğunun oluşumu ve yapısal özellikleri incelenmiş, topluluk menfaatinin kavramsal tanımına, kavramın tarihsel gelişimine ve Avrupa Birliği bünyesinde yapılan düzenlemelerde nasıl dikkate alındığına yer verilmiş, Türk Ticaret Kanunu’nda hâkimiyetin görünüm şekilleri ele alınmış, topluluk menfaati kavramının hâkimiyetin kullanılmasında nasıl bir ölçüt oluşturacağına yönelik Alman hukukuyla mukayeseli bir değerlendirme yapılmıştır.

Aslı Topukcu, Anayasa Mahkemeleri Arası Etkileşim ve Yargısal Diyalog

Çalışmada, anayasa mahkemelerinin yalnızca kendi ulusal sınırları içinde değil, giderek artan biçimde birbirleriyle etkileşim içinde karar verdiği ve bu etkileşimin, yargısal diyalog olarak adlandırılan yeni bir hukuki olguyu ortaya çıkardığına değinilmiş; anayasal ödünç alma kavramı çerçevesinde, mahkemeler arası etkileşimin hukuki meşruluğu, sınırları ve yöntemleri tartışılmıştır.

Mehmet Mücahit Arvas, Modern Teminatlı İşlemler Hukuku

Kitapta, modern teminatlı işlemler hukukunun çıkış noktası, tarihsel gelişimi, dijital varlıkların eşya hukuku açısından niteliği, üçüncü tür eşya olarak kabul edilmesi ve teminata konu edilebilmesi, modern teminatlı işlemler hukukunda yer alan fonksiyonel yaklaşım, teminat hakkının kurulması, aleniyeti, öncelik sırası gibi hususlar incelenerek Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu ile karşılaştırma yapılmıştır.

Ertuğrul Doğan Erzengin, Kiralananın Sözleşmenin Sona Ermesinden Önce İadesi (TBK m. 325)

Eserde, mehaz İsviçre Borçlar Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 325 hükmü ayrıntılı biçimde incelenmiş; TBK m. 325 hükmünün tarihsel gelişimi, hükmün genel özellikleri, niteliği ve uygulama alanı ortaya konulmuş; hükmün uygulanabilmesi için gereken şartlar ve kiralananın sözleşmenin sona ermesinden önce geri verilmesinin hüküm ve sonuçları mercek altına alınmıştır.

Nagehan Çakır, Nükleer Santral İşletenin Hukuki Sorumluluğu

Kitapta, Nükleer Düzenleme Kanunu ile 1960 tarihli Paris Sözleşmesi ışığında işletenin hukuki sorumluluğu ele alınmış; nükleer hadise sonrası meydana gelen hangi zararlar bakımından sorumluluğu doğuran olgu, sorumluluğun şartları, zarardan kimin sorumlu olduğu, kimlerin ne zamana kadar tazminat talebinde bulunabileceği, tazminat talebinin yöneltilmesi gibi birçok hukuki mesele masaya yatırılmıştır.

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na ait karar özellikle dikkati çekmektedir:

Yargıtay HGK., E. 2025/629 K. 2026/385 T. 18.06.2026

Asıl dosyada borçlular vekili; alacaklı vekili tarafından (...) 6. İcra Müdürlüğü’nün ilgili dosyasında müvekkilleri aleyhine başlatılan kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte borçlu şirkete ödeme emrinin usulsüz tebliğ edildiğini, ödeme emrinin borçlu şirkete ilk olarak ticaret sicilinde kayıtlı olan adrese tebliğe çıkarıldığını ancak muhatap tanınmadığından bila tebliğ iade edildiğini, bunun üzerine yine aynı adrese Tebligat Kanunu’nun (TK) 35. maddesi gereğince çıkartılan tebligatın tebliğ edildiğini, TK’nın 35/4. maddesine göre tebligat yapılabilmesi için borçlunun ticaret sicil adresine usulüne uygun bila tebliğ işleminin yapılması gerektiğini, iade edilen tebligatta muhatabın adreste kime sorulduğuna ve kim tarafından tanınmadığının beyan edildiğine ilişkin herhangi bir ibarenin bulunmadığını, bu hususun Tebligat Kanunu’nun Uygulanmasına Dair Yönetmelik’in (Yönetmelik) 30. ve 31. maddelerine aykırı olduğunu, takip konusu senedin asıl borçluya tebliğ edilmeyip sadece adresinde faal olmayan ve senette kefil olan borçlu şirkete tebliğ edildiğini, bu durumun alacaklının kötüniyetini açıkça ortaya koyduğunu ileri sürerek usulsüz tebliğ şikâyetinin kabulü ile hacizlerin kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen dosyada ise borçlular vekili; alacaklı vekili tarafından (...) 6. İcra Müdürlüğü’nün ilgili dosyasında müvekkilleri aleyhine başlatılan kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takibe dayanak senetteki imzanın müvekkili şirket yetkilisine ait olmadığını, borca ve faize de itiraz ettiklerini ileri sürerek takibin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Alacaklı vekili; borçlu şirkete tebliğ edilen ödeme emrinin usulüne uygun olduğunu, bu nedenle imzaya itirazın süreden reddi gerektiğini belirterek istemlerin reddini savunmuştur.

İlk derece mahkemesi; asıl dosya yönünden, borçlu şirketin ticaret sicilinde kayıtlı adresine TK’nın 35. maddesi gereğince tebligat yapılabilmesi için bu adrese gönderilen tebligatın adresin kapalı olması ya da muhatabın adresten taşınmış olması şerhiyle tebliğ edilemeden iade edilmesinin zorunlu olduğu, ilk tebligatın tanınmadığından bahisle iade edilmesi halinde TK’nın 35. maddesine göre tebligat yapılamayacağı, dolayısıyla borçlu şirkete ödeme emrinin usulsüz tebliğ edildiği; birleşen dosya yönünden ise, takibe konu senetteki imzanın borçlunun eli ürünü olmadığının tespit edildiği gerekçesiyle asıl dosyada şikâyetin kısmen kabulüne, borçlular vekilinin tazminat ve para cezası talebinin şartları oluşmadığından reddine, borca itiraza ilişkin karar verilmesine yer olmadığına karar vermiştir.

Alacaklı vekilinin istinaf başvurusu üzerine (...) Bölge Adliye Mahkemesi; asıl dosya yönünden, borçlu şirketin ticaret sicilinde kayıtlı adresine gönderilen ilk ödeme emri tebligatının iade edilmesi üzerine aynı adrese TK’nın 35/4. maddesine göre tebligat yapıldığı, tebligat mazbatasında kapıya ihbar kağıdı yapıştırıldığı şerhinin de bulunduğu, borçlu şirket vekili tarafından müvekkilinin bu adreste halen faal olduğu, bu adresi kullandığı hususunun da ileri sürülmediği, bu durumda borçluya yapılan ödeme emri tebligatı usulüne uygun olduğundan borçlu şirket yönünden usulsüz tebliğ şikâyetinin reddine; birleşen dosya yönünden ise borçlu şirkete ödeme emri usulüne uygun tebliğ edildiğinden imzaya itirazın süreden reddi gerektiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan kabulüne karar vermiştir.

Borçlu şirket vekili ile alacaklı vekilinin temyiz isteminde bulunması üzerine ilgili Yargıtay Dairesi; borçlu şirket adına çıkarılan ve “tanınmıyor” şerhiyle bila tebliğ iade edilen tebligat üzerine TK’nın 35. maddesi gereğince yapılan ödeme emri tebliğ işleminin usulsüz olduğunun kabulü ile TK’nın 32. maddesi gereğince tespit edilecek öğrenme tarihine göre imza itirazının süresinde olup olmadığı hususunun (...) Bölge Adliye Mahkemesince değerlendirilmemesi nedeniyle kararı bozmuştur.

(...) Bölge Adliye Mahkemesi; önceki karar gerekçesinin yanında, TK’nın 35/4. maddesinin uygulanabilmesi için tebligatın adresin kapalı olması veya muhatabın bu adresten taşınmış olması nedeniyle tebliğ edilemeden iade edilmiş olması yönünde bir düzenlemenin bulunmadığı, ilk tebligatın “tanınmıyor” şerhi ile iade edilmesinin TK’nın 35. maddesine göre yapılan tebligatın usulsüzlüğüne sebebiyet vermesi nedeniyle değil, çıkarılan ilk tebligattaki adres ile TK’nın 35. maddesine göre çıkarılan tebligattaki adresin farklı olması sebebiyle tebligatın usulsüz olduğu sonucuna varıldığı, borçlu vekilinin şikâyet, istinaf ve temyiz dilekçelerinde tebligat yapılan ve aynı zamanda ticaret sicili adresi olan bu adreste faal olmadıklarının açıkça beyan ve kabul edildiği gerekçesiyle direnme kararı vermiştir.

Bu karara karşı da taraf vekillerinin temyiz isteminde bulunması üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu; tüzel kişilerin adreslerinin, bir sicil veya resmî kayıtta belirli olması sebebiyle meçhul olmasının düşünülemeyeceği, muhatap ticaret şirketinin ticaret sicilindeki adresini değiştirmesine rağmen yeni adresini ticaret siciline bildirmemişse ticaret sicilinde kayıtlı olan mevcut adresi nedeniyle adresinin meçhul sayılamayacağı, TK’nın 35/4. ve Yönetmelik’in 57/4. maddelerinin “daha önce kendilerine tebligat yapılmamış olsa bile” hükmünü içerdiği ve ticaret sicilinde kayıtlı adrese çıkarılan tebligatın hangi sebeple bila tebliğ iade edilmesi gerektiğine ilişkin bir hüküm bulunmadığı, muhatap ticaret şirketinin ticaret sicilindeki adresine TK’nın 35/4. uyarınca tebligat yapılabilmesi için bu adrese daha önce çıkartılan tebliğin yapılamayıp iade edilmiş (bila tebliğ dönmüş) olmasının yeterli olduğu, aksinin kabulü halinde muhatap ticaret şirketine TK’nın 35. maddesine göre tebliğ yapılmasının imkânsız hale geleceği gerekçesiyle ödeme emri tebliğinin usulüne uygun olduğuna ve direnme kararının onanmasına oyçokluğu ile hükmetmiştir.

Mevzuat

Türk Ceza Kanunu

Ceza sorumluluğunu kaldıran veya azaltan nedenlerden biri olan yaş küçüklüğü ve aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlaline ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Ceza Muhakemesi Kanunu

İddianamenin iadesi hükümlerinde değişikliğe gidildi. Uzlaştırma hükümlerinde yer alan “suça sürüklenen çocuk” ifadesi “adli süreçteki çocuk” olarak değiştirildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun

Çocuk kapalı ceza infaz kurumları, çocuk eğitimevleri ve koşullu salıverilme hükümlerinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun

PKK/KCK terör örgütünün ve bununla bağlantılı her türlü oluşumun fiilî varlığına son verdiğinin ve kontrolü altında bulunan her türlü silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespiti ve bu tespitin teyidine dair Millî Güvenlik Kurulu kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasını müteakip, yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar ile verilen mahkûmiyet hükümlerinin infazının ertelenmesi işlemleri ve bu hususta yapılacak diğer işlemler belirlendi.

Terörle Mücadele Kanunu

Kamu görevlilerinden yurtiçinde ve yurtdışında görevlerini ifa ederlerken veya sıfatları kalkmış olsa bile bu görevlerini yapmalarından dolayı terör eylemlerine muhatap olanlara aylık bağlanmasına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Çocuk Koruma Kanunu

Kanunun ilgili hükümlerinde yer alan “suça sürüklenen çocuk” ifadesi “adli süreçteki çocuk” olarak değiştirildi. Acil koruma kararı alınması, hükmün açıklanmasının geri bırakılması, sosyal inceleme, kurumlar ve yönlendirme tedbirlerine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun

Ateşli silahın dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza edilmesi suretiyle çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan kişiler hakkında cezai hüküm düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Kabahatler Kanunu

Amaç dışı bıçak taşımaya ilişkin hükümler düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun

Gazilik ünvanı verilenlere ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu

Kanun kapsamında olan er ve erbaşlar, 55 yaşını doldurdukları tarihe kadar yeniden muayene edilmelerini Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan isteyebilecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Sosyal Hizmetler Kanunu

Kanunda yer alan Çocuk Koruma İlk Müdahale ve Değerlendirme Merkezi’nin tanımındaki “suça sürüklenen çocuk” ifadesi “adli süreçteki çocuk” olarak değiştirildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik

Motorlu kara taşıtlarının kiralanması faaliyetlerine ilişkin usul ve esasların düzenlendiği yönetmelik, 01.01.2027 tarihinde yürürlüğe girecek.

Genel Nüfus Sayımı Sayım Komiteleri ve Bürolarının Kuruluş, Görev ve Çalışma Esaslarına Dair Yönetmelik

Yönetmelik yürürlükten kaldırıldı.

Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartları

Menfaat sahibinin değişmesine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Değişiklikler, 04.09.2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Yeminli Mali Müşavirlik Tasdik Raporlarına Eklenen Karşıt İnceleme Tutanaklarının Elektronik Ortamda Gönderilmesi Hakkında Tebliğ

Yeminli mali müşavirler tarafından karşıt inceleme tutanakları, 01.01.2027 tarihinden itibaren zorunlu olarak dijital vergi dairesi üzerinden sadece elektronik ortamda oluşturulacak.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 244. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

Prof. Dr. O. Gökhan Antalya’ya Meslekte 50. Yıl Armağanı (4 Cilt)

Prof. Dr. O. Gökhan Antalya’nın Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ndeki görevinden emekli olması nedeniyle hazırlanan armağan kitapta yer verilen yaklaşık 140 makale, Antalya’nın ilgi duyduğu alanları içermekte olup birlikte çalıştığı akademisyenlerin ve öğrencilerinin kaleminden çıkmıştır.

Türkan Sinem Uçar, Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü ve Kişisel Verilerin Korunması Kanunu Kapsamında İlgili Kişinin Erişim Hakkı

Çalışmanın birinci bölümünde erişim hakkının hukuki tanımı, amacı ve yasal arka planı başka haklarla ilişkili olarak incelenmiş; ikinci bölümünde erişim hakkının genel yapısı, öznesi ve yükümlüsü, genel ilkeleri ve kapsamı hakkında bilgi verilmiş; üçüncü ve son bölümünde ise erişim talebinin değerlendirilmesi, erişim hakkının sağlanması, sınırları ve başvurulabilecek hukuki yollar üzerinde durulmuştur.

Emre Ali Deliktaş, Kolektif Yatırım Kuruluşlarının Pay Sahibi Oldukları Halka Açık Anonim Ortaklıkların Yönetimine Katılmaları

Eserde, kolektif yatırım kuruluşlarının pay sahibi oldukları halka açık anonim ortaklıklarda uzun vadeli yatırım yapmaları ve ortaklıkların kurumsal yönetimlerini güçlendirmelerine değinilmiş; kolektif yatırım kuruluşlarının kısa vadeli yatırım davranışlarının yarattığı sorunlardan kamuyu aydınlatma düzenlemelerine, katılımcı pay sahipliği kavramından Türk hukukunda uygulanan Sorumlu Yönetim İlkeleri’ne kadar geniş bir perspektif sunulmuştur.

Öznur Atış, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Bağlamında Uluslararası Çocuk Kaçırma

Kitapta, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin uluslararası çocuk kaçırma içtihadını oluştururken yararlandığı uluslararası belgeler, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin uluslararası çocuk kaçırma vakalarına ilişkin içtihadı ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihadı ışığında Türk hukukunda uluslararası çocuk kaçırma konuları ele alınmıştır.

Burcu Osmanoğlu Bağ, ICSID Tahkiminde Hakem Kararlarının İptali

Çalışmada, ICSID tahkiminin daha adil, etkin ve öngörülebilir bir şekilde işlemesini sağlamak için iptal sebepleri ve genel olarak iptal prosedüründe ICSID tahkiminin geleceğine fayda sağlayacak değişikliklerin yapılmasının mümkün olup olmadığı hususu tartışılmış; iptal sebebi üzerinde yapılan tartışmalara, ilgili düzenlemelere ve iptal davalarında ad hoc komitelerin yorumuna yer verilmiştir.

Ecem Çoban Bilici, Salamanca Okulu: Erken Modern Dönem’de Hukuk ve Adalet Düşüncesi

Eserde, Salamanca Okulu’nun yenilenen teoloji anlayışı, Thomas Aquinas’ın bıraktığı mirasla kurduğu yaratıcı diyaloğu, doğal hukuk ve bireysel haklar kuramına getirdiği özgün katkıları ve uluslararası hukukun doğuşuna uzanan etkileri irdelenmiş; Okul’un, modern insan hakları düşüncesi, uluslararası hukuk kavrayışı ve doğal hukuk tartışmalarının arka planına ışık tuttuğuna değinilmiştir.

Tuan Işık, Yüksek İdare Mahkemesi Kararları Işığında Menfaat Koşulu

Kitabın birinci bölümünde KKTC hukukunda ehliyet kavramı açıklanmış, ikinci bölümünde dava yetkisine ilişkin teorik meseleler üzerinde durulmuş, üçüncü ve son bölümünde ise Yüksek İdare Mahkemesi uygulamasında kabul edilebilirlik koşulu olarak menfaatin tespiti sorunu incelenerek alternatif çareler ortaya konulmuştur.

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Ankara Bölge İdare Mahkemesi’ne ait karar özellikle dikkati çekmektedir:

Ankara BİM, 7. İDD, E. 2026/841 K. 2026/1988 T. 14.05.2026

Dava konusu; (...) İlçe Sağlık Müdürlüğü’nde “ayniyat saymanı” kadrosunda görev yapan davacı tarafından, özel hizmet tazminatının 20 puan eklenerek 155 puan üzerinden ödenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin (...) İl Sağlık Müdürlüğü işleminin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının geriye dönük olarak ödenmesi istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesi; ilgili mevzuat hükümleri uyarınca “sayman” ibaresinin kapsamının genişletildiği, böylece “ayniyat saymanı” ile “sayman” ünvanının eşdeğer statüde ve aynı grupta kabul edildiği, hukuk sisteminin bütünlüğü ve “eşit işe eşit ücret/hak” ilkesi gereğince davacının ek gösterge yönünden farklı bir statüde tutularak daha düşük bir göstergeden yararlandırılmasının hakkaniyete ve hukuki belirlilik ilkesine aykırı olduğu gerekçesiyle işlemin iptaline, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar vermiştir.

Davalı idare; idarenin uygulamada takdir hakkının olmadığı, sayman ile ayniyat saymanın görevlerinin farklı olduğu, dava konusu özel hizmet tazminatı oranlarının hangi çalışana, hangi oranda ödeneceğinin tahdidi olarak sayıldığı, sayma usulü ile belirlenen meslek grubunun yorum yolu ile genişletilmesinin mümkün olmadığı, zam ve tazminatların ödenebilmesi için fiilen görev yapılan kadroda bulunma koşulunun bulunması gerektiği gerekçesiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

Bunun üzerine dosyanın tevdi edildiği Ankara Bölge İdare Mahkemesi tarafından yapılan hukuki değerlendirme sonucunda, ilgili düzenlemelerde sayman ve ayniyat saymanının birbirinden ayrı kadro ünvanları olarak sayıldığı, ayniyat saymanı kadrosunda görev yapan dolayısıyla sayman kadrosunda bulunmayan davacının, sayman kadrosunda bulunanlar için öngörülen 20 puanlık artıştan yararlanmasına olanak bulunmadığı gerekçesiyle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine oybirliği ile hükmetmiştir.

Mevzuat

Yükseköğretim Kanunu

Yükseköğretim Denetleme Kurulu, emeklilik yaş haddi, yurt içinde ve yurt dışında görevlendirme, diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, disiplin soruşturmasında ifade ve savunmaya ilişkin hükümler başta olmak üzere birçok hükümde değişikliğe gidildi. Vakıf yükseköğretim kurumlarına uygulanacak yaptırımlar, öğrenci kontenjanının kısıtlanması veya öğrenci alımının durdurulması, faaliyet izninin kaldırılması, başkalarına yazdırılan çalışmalarla diploma derecesi ya da akademik ünvan alan kişilere ilişkin ek madde hükümleri düzenlendi. Bir programdan ilişiği kesilenler ile bir programı kazanarak kayıt yapma hakkı elde ettikleri halde kayıt yaptırmayanlardan kanunda düzenlenen ilgili şartları karşılayanlar, 4 ay içinde başvuruda bulunmaları halinde yeniden öğrenimlerine başlayabilecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik

Yönetmeliğin kapsamı, yönetmelikte geçen tanımlar, yıkımın genel ilkeleri, yıkım planı, yıkım ruhsatı, yıkım şantiyesinin kurulumu, yıkıma ilişkin tedbirler, yanan ve yıkılan yapılar formu, gürültü ve titreşim yönetimine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Yüksek yapıların yıkımına ilişkin özel kurallar, yüksek yapıların patlayıcı ile yıkımında yeterlilik ve uygulama esasları ve ihale sürecindeki kamu yapılarına ilişkin hükümler düzenlendi. Bazı değişiklikler, 12.08.2027 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik

Kıyı ve sahil şeritlerinde yapılacak düzenlemelere ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Sporcu Sağlık Raporları Yönetmeliği

Spor faaliyetlerine katılacak sporcular ile sosyal aktivite amaçlı spor faaliyetlerine katılacak olan kişilerin sağlık durumlarının spor yapmaya elverişli olup olmadığına ilişkin düzenlenen sporcu sağlık raporu ve sağlık durum belgesine ilişkin usul ve esaslar belirlendi.

Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği

Yönetmeliğin dayanağı, yönetmelikte geçen tanımlar, genel ilkeler, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve bağlı il müdürlüklerinin görev ve yetkileri, belediyelerce alınacak tedbirler, geri kazanım tesisi işletenler, yetkili taşıyıcılar ve geçici depo işletenlerin yükümlülükleri, ömrünü tamamlamış lastiklerin taşınması, kota uygulaması, sorumluluklar, geçici depolama izni ve iznin iptali, çevre lisansı alınması ve dahilde işleme rejimine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Geçici İthal Edilen Kara Taşıtlarına İlişkin Gümrük Genel Tebliği

Emeklilik belgesi yeniden tanımlandı. Hak sahibi dışında taşıt kullanımına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Lisanslı Depo İşletmelerine Kuruluş İzni Verilmesi Hakkında Tebliğ

İzin başvurularının değerlendirilmesi ve izin verilmeyecek hususlara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Kuruluş izni kapasitelerinin değerlendirilmesine ilişkin geçiş hükümleri düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Hububat, Baklagiller ve Yağlı Tohumlar Lisanslı Depo Tebliği

Depolarda bulunması gereken asgari nitelikler ve sermayeye ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Sermayeleri asgari sermaye tutarının altında olan lisanslı depo işletmelerine ilişkin geçiş hükümleri düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Bazı Mallara Uygulanan Özel Tüketim Vergisi Tutarlarının Yeniden Belirlenmesi Hakkında Karar

Motorin türü malların özel tüketim vergisi tutarlarına ilişkin hükümler düzenlendi.

Yatırımlara Proje Bazlı Devlet Yardımı Verilmesine İlişkin Karar

Kararda geçen tanımlar, müracaat süreci ve müracaatta aranacak belgeler, değerlendirme, yaptırım, yetki, denetim ve izlemeye ilişkin hükümler ile kararın ekinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Katılım Esaslı Sigortacılık ve Bireysel Emeklilik Faaliyetlerine İlişkin Genelge

Danışma komitesi toplantıları ve kararlarına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 243. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

Yeliz Yücel, İş ve Sosyal Güvenlik Hukukunda Göçmen İşçiler

Kitapta, göçün iş ve sosyal güvenlik hukuku alanında doğurduğu sorunlar ortaya konulmuş ve bu sorunlara yönelik çözüm önerileri sunulmuş, söz konusu sorunların çözümü için bir model ortaya koyabilmek ve karşılaştırmalı bir bakış açısı sunabilmek için yoğun şekilde göç alan bir ülke olan Almanya kapsama dahil edilerek bu çerçevede Alman hukuku da incelenmiştir.

Özge Çelebi, Vesayet Altına Alınan Küçüğün Katılım Hakkı

Çalışmada, dar anlamda vesayet kavramı açıklanmış, vasi atanma süreci ve vasinin sahip olması gereken özellikler incelenmiş, katılım hakkı ve vesayet uygulaması arasında bağlantı kurularak vesayet altındaki küçüğün katılım hakkı, somut bazı örnekler üzerinden ele alınmıştır.

Zeynep Kurtoğlu Yenipınar, Antlaşmaların Yorumlanması Bağlamında Uluslararası Yatırım Hukuku ve Hukukun Parçalanması

Eserde, yatırım antlaşmalarının tarihsel gelişimi ve teorik temelinin yanı sıra yatırım tahkimi kararları da incelenerek yatırım hukukunun çevre, insan hakları ve sürdürülebilir kalkınma ile kesişim noktaları ortaya konulmuş; uluslararası yatırım hukukundaki reform tartışmalarına katkıda bulunularak alanın geleceğine ilişkin önemli sorulara ışık tutulmuştur.

Ezgi Korkmaz Delipınar, Anonim Şirket Pay Rehninde Alacaklının Korunması

Kitapta, pay rehninin kuruluşu, kapsamı, hüküm ve sonuçlarının yanı sıra sermaye artırımı ve azaltımı, birleşme, bölünme, tür değişikliği ve proje finansmanı gibi süreçlerin rehne etkisi, doktrin görüşleri ve yargı kararları ışığında irdelenmiş; özellikle taşınmaz rehni için öngörülen koruyucu hükümlerin pay rehnine kıyasen uygulanabilirliği üzerinde durulmuştur.

Furkan Çirkin, Aristoteles ve Carl Schmitt’in Kuramlarında Siyasal Anayasa

Çalışmanın birinci bölümünde Antik Yunan’da ve Aristoteles felsefesinde anayasa ve siyasal kavramlarının kökenlerine değinilmiş, ikinci bölümünde Carl Schmitt felsefesinde siyasal kavramı hakkında bilgi verilmiş, üçüncü ve son bölümünde ise siyasal kavramı perspektifinden Carl Schmitt’in anayasa teorisine yer verilmiştir.

Gözde Engin Günay, Türk Borçlar Kanunu’nda Alım veya Satım Komisyonculuğu Sözleşmesi

Eserde, komisyon sözleşmesinin tanımı, hukuki niteliği, unsurları ve benzer sözleşmelerle olan karşılaştırması yapılmış; taraflar arasında doğan hak ve borçlar açısından bir cari hesap sözleşmesinin yapılıp yapılamayacağı, komisyoncuya ödenecek olan ücretin Bitcoin ile yapılmasının mümkün olup olamayacağı konuları irdelenmiş; irade sakatlığı halleri söz konusu olduğunda, komisyon sözleşmesinin ne şekilde sona erebileceği hususu da tartışılmıştır.

Berk Cem Tatar, Karşılaştırmalı Anayasa Hukukunda ve Türk Hukukunda Milletlerarası Antlaşmaların Normlar Hiyerarşisindeki Yeri

Kitapta, 1876 tarihli Kanuni Esasi, 1921, 1924, 1961 ve 1982 Anayasaları ve 60’tan fazla devletin anayasası ile onlarca devletin yüksek mahkemesi tarafından verilmiş kararlar incelenmiş; hiyerarşide eşit konumda olmalarına rağmen konu veya hükmü ihdas eden kurum nedeniyle diğerlerinden öncelikli olarak esas alınan hükümler konusu da “durumsal üstünlük” adı verilen teori ile aydınlatılmaya çalışılmıştır.

Alperen Barut, Anonim Şirketlerde Eş Zamanlı Sermaye Azaltımı ve Artırımı Yapılması

Çalışmada, eş zamanlı sermaye azaltımı ve artırımı işleminin uygulama alanları ve bu uygulama alanları kapsamında gerekli olan şartlar tespit edilmiş; anonim şirketin, eş zamanlı sermaye azaltımı ve artırımı işlemini hangi alanlarda uygulayabileceği ve uygulama alanları kapsamında gerekli olan şartların neler olduğu değerlendirilmiş; eş zamanlı sermaye azaltımı ve artırımı yapmak isteyen bir anonim şirketin hangi aşamaları takip edeceğine değinilmiştir.

Ozan Ali Yıldız, Burak Sak, Zeynep Özen (Ed.), Öğrencilerinden Prof. Dr. Burak Özen’e Saygı Armağanı

Eserde yer alan makalelerden bazıları, Taşınmazlara İlişkin Sözleşmesel Önalım Hakkının Devri ve Mirasçıya Geçmesi, Kişilik Hakkı Çerçevesinde Unutulma Hakkı, Sosyal Medya Etkileyicileri ve Reklam, Kiracı Aleyhine Düzenleme Yasağı, Kişisel Verilerin Hukuka Aykırı Olarak İşlenmesinden Doğan Hukuki Sorumluluk, Özerklik Perspektifinden Hasta Direktiflerinin Bağlayıcılığı Üzerine Düşünceler başlıklarını taşımaktadır.

Sercan Reçber, İklim Değişikliği ve Uluslararası Hukuk

Kitapta, iklim değişikliği ile mücadele edilmesinde insan hakları hukuku ve mülteci hukukunu da kapsayacak şekilde uluslararası hukukun işlevi hakkında bilgi verilmiş; iklim değişikliği ile mücadele edilmesi hususunda uluslararası hukukun ne gibi etkileri olabileceği üzerine hukuki değerlendirmelerde bulunulmuştur.

Şükrü Yıldız, Hukuki Mütalaalar-6

Çalışmada, 9 adet hukuki mütalaaya yer verilmiş olup bunlardan 3’ü, Örtülü Kazanç Aktarımı-Sermaye Piyasası Kurulunun Dava Açma Yetkisi-Kanunların Zaman Bakımından Uygulanması, Haksız Rekabet-Sözleşmeyi İhlale veya Sona Erdirmeye Yönlendirme-Dürüst Davranma Kuralı-İfa Yardımcısının Fiilinden Doğan Sorumluluk, Marka Hakkına Tecavüz-Gerçek Hak Sahipliği-Kötüniyetli Tescil-Markasal Kullanım-Tanınmış Marka-Hükümsüzlük Davası şeklindedir.

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’na ait karar özellikle dikkati çekmektedir:

Danıştay VDDK., E. 2024/212 K. 2025/953 T. 12.11.2025

Davacı adına, hakkında düzenlenen vergi inceleme raporu uyarınca, gerçek bir emtia teslimi veya hizmet ifasına dayanmaksızın komisyon karşılığında fatura düzenlediğinden bahisle re’sen tarh edilen 2017 yılının Ocak ila Aralık dönemlerine ait katma değer vergileri, vergilerin 3 katı tutarında kesilen vergi ziyaı cezaları ile ihracat istisnası kapsamında haksız olarak katma değer vergisi iadesi aldığından bahisle söz konusu verginin geri alınması amacıyla re’sen tarh edilen 2017 yılının Ocak dönemine ait katma değer vergisi ve verginin 3 katı tutarında kesilen vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemiyle dava açılmıştır.

(...) Vergi Mahkemesi; davacı şirketin faal bir firma olduğu, defter ve belgelerini incelemeye ibraz ettiği, beyannamelerini verdiği, uyuşmazlık konusu dönemde mükellefin faaliyette olmadığına ilişkin bir tespitin bulunmadığı, faturaları komisyon karşılığında düzenlediğine ilişkin yeterli saptamanın olmadığı, sadece alım ve satım yaptığı bazı firmalar hakkında olumsuz tespitler bulunduğundan hareketle davacının düzenlediği tüm faturaların sahte olduğunu kabul etme olanağının bulunmadığı gerekçesiyle cezalı tarhiyatları kaldırmıştır.

Davalının istinaf istemini inceleyen (...) Bölge İdare Mahkemesi, istinaf istemine konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu, kaldırılmasını gerektiren bir nedenin bulunmadığı gerekçesiyle istinaf istemini reddetmiştir.

Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Dairesi; davacı şirketin ihraç teslimlerine konu faturalara ilişkin alım yaptığı şirketler arasındaki bağlantılar ve yetkilileri arasındaki ilişkiler dikkate alındığında, davacı şirketin gerçek anlamda ticari faaliyette bulunmayıp komisyon karşılığında sahte fatura düzenlediği, davacı adına gerçek bir emtia teslimi veya hizmet ifasına dayanmaksızın komisyon karşılığında fatura düzenlediğinden bahisle re’sen tarh edilen 2017 yılının Ocak ila Aralık dönemlerine ait katma değer vergileri ile vergilerin 3 katı tutarında kesilen vergi ziyaı cezalarında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle kararı bozmuştur.

(...) Bölge İdare Mahkemesi, aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle ilk kararında ısrar etmiştir.

Bunun üzerine Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu; davacı adına, ihracat istisnası kapsamında haksız olarak katma değer vergisi iadesi aldığından bahisle söz konusu verginin geri alınması amacıyla re’sen tarh edilen 2017 yılının Ocak dönemine ait katma değer vergisi ile verginin 3 katı tutarında kesilen vergi ziyaı cezası hakkında herhangi bir değerlendirme yapılmaksızın ve gerekçeye yer verilmeksizin davanın sonuçlandırılmasında yargılama usulü kurallarına uygunluk bulunmadığı, belirtilen cezalı tarhiyat hakkında değerlendirme yapılarak karar verilmek üzere temyize konu kararın bozulmasına oyçokluğu ile hükmetmiştir.

Mevzuat

Kamulaştırma Kanunu

Anayasa Mahkemesi’nin E. 2026/24, K. 2026/106 sayılı ve 13.05.2026 tarihli kararı uyarınca, icra takiplerinde idarenin, İcra ve İflâs Kanunu’nun 36. maddesi uyarınca icranın geri bırakılmasını talep etmesi halinde idarenin teminat gösterme zorunluluğu olmadığına ilişkin ek madde hükümleri, kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davaları yönünden iptal edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Yerel İklim Değişikliği Eylem Planları ile İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulları Hakkında Yönetmelik

Türkiye’nin net sıfır emisyon hedefi, ulusal katkı beyanı ve ilgili planlama araçları dikkate alınarak, iklim değişikliğine uyum sağlanması ve sera gazı emisyonlarının azaltımı amacıyla il ölçeğinde hazırlanacak yerel iklim değişikliği eylem planlarına ilişkin ilkeler, idari ve teknik usul ve esaslar ile İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurullarının çalışma usul ve esaslarının belirlendiği yönetmelik yürürlüğe girdi.

Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Dijital Olarak Hazırlanması Hakkında Yönetmelik

İmar Kanunu’na tabi olarak yapı ruhsatı almak için ilgili idarelere yapılacak müracaatlarda teslim edilmesi gereken mimari proje, statik proje, elektrik ve tesisat projeleri, resim ve hesaplarının dijital ortamda hazırlanmasına ilişkin usul ve esasların düzenlendiği yönetmelik, 01.09.2027 tarihinde yürürlüğe girecek.

Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Elektronik Ortamda Teslimi ve Yönetilmesi Hakkında Yönetmelik

İmar Kanunu kapsamında düzenlenecek mimarlık ve mühendislik proje ve hesaplarının teslim, inceleme, onay ve saklama işlemlerinin kısmen veya tamamen Elektronik Proje Yönetim Sistemi üzerinden yürütülmesine ilişkin usul ve esasların düzenlendiği yönetmelik, 01.09.2028 tarihinde yürürlüğe girecek.

Yükseköğrenim Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği

Kamu tüzel kişilerince açılmış ve kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın öğrenci barınma hizmeti veren yerlere ilişkin geçiş hükümlerinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

İçme-Kullanma Suyu Havzalarının Korunmasına Dair Yönetmelik

Yönetmelikte geçen tanımlar, ilkeler, planlama, yerüstü suların kalitesinin korunması, su yüzeyi, mutlak koruma alanı, kısa, orta ve uzun mesafeli koruma alanları, dere, çay ve nehirler için genel esaslar ve koruma alanı, havza koruma planları, yeraltı suları için genel koruma esasları, denetim ve idarî yaptırıma ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik

Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önceki başvuruların değerlendirilmesine ilişkin geçiş hükümleri düzenlendi. Yönetmelik eklerinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türkiye İlaç ve Tıbbî Cihaz Kurumu Ulusal Kontrol Laboratuvarının Görev, Yetki ve Sorumlulukları ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik

Genel gereklilikler ve kılavuzlara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ

Tebliğde geçen tanımlar, yurt dışı kaynaklı dövizlerin Merkez Bankası’na satılmasında döviz dönüşüm desteği sağlanması ve döviz alımı yapmama taahhüdünün yerine getirilmemesine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Gerçeğe aykırı beyan ve usulsüz kullanım, destek ödemesi işlemleri ile ilgili inceleme yapılması ve uygulamaya ilişkin usul ve esaslar hakkında hükümler düzenlendi. Bazı değişiklikler, 01.10.2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 90)

Emlak Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca, emlak vergisine esas olmak üzere 2027 yılında uygulanacak olan bina metrekare normal inşaat maliyet bedelleri tespit edildi.

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 242. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na ait karar özellikle dikkati çekmektedir:

Yargıtay HGK., E. 2025/428 K. 2026/199 T. 01.04.2026

Davacı alacaklı vekili dava dilekçesinde; borçlu şirketin kuruluştaki ticaret sicilinde kayıtlı olan ve ticari faaliyetini sürdürdüğü adreste haciz işlemi yapıldığını, haciz mahallinde davalı üçüncü kişi (...) Ltd. Şti. yetkilisi (...)’in istihkak iddiasında bulunduğunu, İcra ve İflâs Kanunu’nun 99. maddesi uyarınca istihkak davası açmak üzere taraflarına 7 günlük süre verildiğini, borçlu şirket ile istihkak iddiasında bulunan davalı şirket arasında organik ve fiili bağ bulunduğunu, (...) Ltd. Şti. aleyhine başlatılan takipte bu şirkette yapılan hacizde borçlu şirkete ait evrak tespit edildiğini, aynı istihkak iddiasına ilişkin olarak takibin devamına karar verildiğini, dava konusu icra takibine dayanak senedin düzenlendiğini, borcun doğumundan sonra borçlu şirketin kurucusu ve ortağı tarafından muvazaalı olarak hisse devri işlemlerinin yapıldığını, borçlu şirketin kuruluştaki resmi ticaret sicil adresinde davalı üçüncü şirket ile aynı iş kolunda, aynı ortaklar üzerinden muvazaalı olarak faaliyetini sürdürdüğünü, imza sirküleri ve vekâletnameden (...)’in borçlu şirketin eski çalışanı olduğunun anlaşıldığını, taraflara ait SGK kayıtlarından borçlu şirketin birçok çalışanının davalı üçüncü kişi şirkette çalışmaya devam ettiğinin anlaşıldığını, borcun doğumundan sonra borçlu şirket adına kayıtlı araçların önce (...)’ye devredildiğini ve sonra da davalı üçüncü kişi şirket adına tescil edildiğini ileri sürerek davalı üçüncü kişi şirketin istihkak iddiasının reddine ve istihkak iddiasına konu taşınırlar yönünden takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı üçüncü kişi vekili cevap dilekçesinde; takip konusu senedin müvekkili şirketin adresinde haciz yapmak amacıyla muvazaalı olarak düzenlendiğini, senette yazılı olan ve borçlu şirkete ödeme emri tebliğ edilen adreste haciz yapılmadığını, haciz yapılan adresin müvekkili şirketin ticaret sicilinde kayıtlı ve faaliyetini sürdürdüğü adresi olup borçluyla ilgisinin bulunmadığını, haczedilen malların müvekkili şirket adına faturalı olduğunu ve bedellerinin banka aracılığıyla ödendiğini, müvekkili şirket ile borçlu şirket arasında herhangi bir bağ bulunmadığını, (...)’ın borçlu şirketteki pay devrinin muvazaalı olmadığını, yapılan haciz sırasında bulunan borçlu şirketin belgelerinin güncel olmadığını, bu belgelerin müvekkili şirketle birlikte hareket ettiğini göstermeyeceğini, borçlu şirketin (...) A.Ş.’den kredi karşılığında rehinli olarak aldığı araçların bedelini ödeyemeyince bu araçların geri alınarak (...) firması aracılığıyla satışa çıkarıldığını, müvekkili şirketin bu araçların bir kısmını satın aldığını ve bedelini banka aracılığıyla ödediğini belirterek davanın reddini savunmuş ve davacı alacaklının öncelikle dosya borcunun %15’inden az olmamak üzere, aksi kanaatte ise hacizli malların değerinin %15’inden az olmamak üzere müvekkili şirkete tazminat ödemesine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesi; ilgili bilirkişi raporu ve ek raporda, haciz tutanağında yazılı ticari malların davalı üçüncü kişi şirkete ait olduğunun belirtildiği, tüm dosya kapsamı ve dinlenen tanık beyanlarıyla da bu durumun sabit olduğu gerekçesiyle davanın reddine ve haciz esnasında istihkak iddiasında bulunan üçüncü kişi şirketin istihkak iddiasının kabulü ile hacizli mallar üzerindeki hacizlerin kaldırılmasına, tazminat talebinin reddine karar vermiştir.

Davacı alacaklı vekilinin istinaf başvurusunda bulunması üzerine (...) Bölge Adliye Mahkemesi; haciz işleminin üçüncü kişinin ticaret sicil adresinde ve şirket yetkilisi huzurunda yapıldığı, haciz sırasında borçluya ve adına düzenlenmiş evraka rastlanmadığı, buna göre mülkiyet karinesinin davalı üçüncü kişi lehine olduğu, ticari defter, kayıt ve faturalar üzerinde yapılan inceleme sonucunda düzenlenen bilirkişi raporlarının da bu karineyi desteklediği, davacı alacaklının mülkiyet karinesinin aksini ispat edemediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiştir.

Davacı alacaklı vekilinin temyiz isteminde bulunması üzerine ilgili Yargıtay Dairesi; borçlu ile üçüncü kişinin birlikte hareket ettiği ve muvazaalı işlemler yaptığı gerekçesiyle kararı bozmuştur.

İlk derece mahkemesi; bilirkişi raporlarına göre bozma kararında yazılı hususların iki şirket arasında muvazaalı işlemlerin yapıldığına ve iki şirketin birlikte hareket ettiğine ilişkin yeterli olmadığı gerekçesiyle direnme kararı vermiştir.

Direnme kararına karşı da davacı alacaklı vekilinin temyiz isteminde bulunması üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu; davada ön sorunun bulunmadığına oyçokluğu ile karar vererek işin esasının incelenmesine geçmiş, yaptığı hukuki değerlendirme sonucunda dava konusu haczin ödeme emri tebliğ edilen adreste yapılmayıp davalı üçüncü kişi şirketin ticaret sicilinde kayıtlı adresinde yapılmış olması, üçüncü kişi şirketin borçlu şirketten ve borcun doğumundan önce kurulmuş olması, pay devirlerinin kötüniyetli olduğunun davacı alacaklı tarafından ispatlanamaması, borçlu şirketin bir kısım çalışanının benzer veya aynı konuda faaliyet yürüten davacı üçüncü kişi şirkette çalışmasının da ticari hayatın akışına uygun olması, bilirkişi raporunda haczedilen malların üçüncü kişi şirkete ait olduğunun belirtilmesi, haczedilen akaryakıt pompa yazar kasalarının üçüncü kişi şirketin kuruluşundan beri bulunması karşısında alacaklı tarafından mal kaçırma amacı ve şirketler arasındaki özdeşliğin ispatlanamadığı, davalı şirketler arasında organik bağ bulunmadığı, buna bağlı olarak mülkiyet karinesinin aksi davacı alacaklı tarafından ispatlanmadığı gerekçesiyle direnme kararının onanmasına oyçokluğu ile hükmetmiştir.

Mevzuat

Türk Medenî Kanunu

Vasinin görevleri kapsamında taşınırların ve taşınmazların satılmasına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Değişiklikler, 31.10.2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türk Borçlar Kanunu

Ölüm ve bedensel zararın belirlenmesine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu

“Belirsiz alacak davası” başlıklı 107. madde hükümleri yürürlükten kaldırıldı. Kısmi dava, tarafların duruşmaya daveti, ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla veya başka yerde duruşma icrası, davaların birleştirilmesi, kanun yolları ve temyiz edilemeyen kararlara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

İcra ve İflâs Kanunu

Taşınır satışında arttırma hazırlık tedbirlerine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türk Ceza Kanunu

Nitelikli dolandırıcılık suçuna ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Ceza Muhakemesi Kanunu

Hükmün açıklanması ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kaçağın tanımı ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın itiraz yetkisine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

İdari Yargılama Usulü Kanunu

İstinaf ve temyize ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun

Tek hâkimle çözümlenecek davalara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Kanunî Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun

Kanunî faizin belirlenmesine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Sayıştay Kanunu

Başsavcı ve savcıların nitelikleri ve atanmalarına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Noterlik Kanunu

Evrak ve defterlerin gizliliğine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Hâkimler ve Savcılar Kanunu

Hâkim ve savcı yardımcılığı süresi ve eğitimi, hâkim ve savcı yardımcısının görev ve yetkileri ile uyarma cezasına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Devlet Memurları Kanunu

Derece yükselmesinin usul ve şartlarında değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Karayolları Trafik Kanunu

Aday sürücülüğe ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türk Sivil Havacılık Kanunu

Kurtarma, yardım, önleme talimatlarına uyma, inme mecburiyeti ve kabahat oluşturan davranışlara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Elektronik Haberleşme Kanunu

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın görev ve yetkileri, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun görev, yetki ve idarî yaptırımları, işletmecilerin hak ve yükümlülükleri, internet alan adları ve tebligata ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Siber Güvenlik Başkanlığı’nın yetkisi ve idarî yaptırımlarına ilişkin hükümler düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Elektrik Piyasası Kanunu

Genel aydınlatmaya ilişkin geçici madde hükümlerinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Siber Güvenlik Kanunu

Siber Güvenlik Başkanlığı’nın yetkileri, cezalar ve idari para cezalarına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Geçiş hükümleri ihdas edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Adli Tıp Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun

Atama ve görev süresine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Posta Hizmetleri Kanunu

İdari hizmet sözleşmesi ile personel istihdamına ilişkin ek madde hükümleri ve geçiş hükümleri düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği

Ders yılı süresi ve haftalık ders programı, rehberlik hizmetleri, sosyal etkinlikler ve okul-çevre ilişkileri, kayıt zamanı, kayıt yaşı, nakil, devamsızlığın izlenmesi, ölçme ve değerlendirme, öğretmenler kurulu, öğretmenlerin mesleki çalışmaları, okul müdürünün görev, yetki ve sorumluluğu, öğrencilerden beklenen davranışlar, öğrencilere uygulanacak yaptırımlar, öğrenci sağlığı ve okul güvenliği, derslik donatımı, eğitim araç ve gerecine ilişkin hükümler başta olmak üzere birçok hükümde kapsamlı değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Ücretli Karayollarında Yabancı Plakalı Araçlara Ait Geçiş Ücretleri ve İdari Para Cezaları ile Cezaların Tahsiline İlişkin Yönetmelik

Ücretli karayollarında yabancı plakalı araçlara ait geçiş ücretleri ve idari para cezaları ile cezaların tahsiline ilişkin usul ve esaslar yeniden düzenlendi. Ücretli Karayollarında Yabancı Plakalı Araçlara Ait Geçiş Ücretleri ve İdari Para Cezalarının Tahsiline İlişkin Yönetmelik yürürlükten kaldırıldı.

Maden Yönetmeliği

Madenlerin gruplandırılması ve rödövans işlemlerine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik

Belediye ve bağlı kuruluşları ile mahalli idare birlikleri tasnif cetvelleri, Müfettiş ve mali hizmetler uzmanına ilişkin hükümler ile yönetmelik eklerinde değişikliğe gidildi. Norm fazlası müdür kadrolarına ilişkin ek madde hükümleri düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Emniyet Teşkilâtı Disiplin Kurulların Çalışma Esas ve Yöntemlerine İlişkin Yönetmelik

Emniyet Teşkilâtında disiplin ve soruşturma işlerinde kanunlarla verilen görevleri yapmak üzere oluşturulan disiplin kurullarının toplanma, görüşme ve karar verme esas ve yöntemleri ile yetkili disiplin kurullarının oluşturulamaması durumunda uygulanacak kurallar ve bu konulara ilişkin diğer hususların düzenlendiği yönetmelik yürürlükten kaldırıldı.

Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 531)

Petrol Piyasası Kanunu ile Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun kapsamında lisansa tabi faaliyetlerde bulunanlara ilişkin teminat uygulamasına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Kıymetli Maden Standartları ve Rafinerileri Hakkında Tebliğ

Borsada işlem görecek kıymetli madenlere ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Kıymetli maden takip sistemine ilişkin geçiş hükümleri ihdas edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

İştiraklerdeki ve İş Ortaklıklarındaki Yatırımlara İlişkin Türkiye Muhasebe Standardı (TMS 28) Hakkında Tebliğ

Özkaynak yönteminin uygulanmasına ilişkin istisna hükümlerinde değişikliğe gidildi. Değişiklikler, 01.01.2027 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nda istihdam edilmek üzere alınacak aile sosyal destek personeli ünvanlı sözleşmeli personele ilişkin sınav şartlarında değişikliğe gidildi. Geçiş hükümleri düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 241. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

Ziya Akıncı, Nevzat Birişik (Ed.), Tarım, Gıda Uyuşmazlıkları ve Tahkim

Kitapta, tarım ve gıda sektörünün dinamikleri ve bu çerçevedeki hukuki düzenlemeler ele alınmış; sektördeki ulusal ve uluslararası ihtilaf çözüm yolları ile İstanbul Tahkim Merkezi’nin (ISTAC) bu sektörde doğan uyuşmazlıkların çözümünde sunduğu avantajlar kapsamlı bir şekilde değerlendirilmiştir.

Sibel Özel, Hatice Selin Pürselim (Ed.), Milletlerarası Miras Hukuku: Uygulamada En Çok Karşılaşılan Sorunlar ve Çözüm Önerileri

Çalışmada yer alan makalelerden bazıları, Mirasa Uygulanacak Hukukun Tayininde İradenin Rolü, Yabancı Gerçek Kişilerin Türkiye’de Miras Yoluyla Taşınmaz Edinimi ve Suriye Vatandaşlarına İlişkin Durum, Mirasın Reddi: Uygulanacak Hukuk, Münhasır Yetki ve Tanıma Davası Tartışmaları, Evlat Edinme İlişkisinin Mirasa Dair Sonuçlarına Uygulanacak Hukuk başlıklarını taşımaktadır.

Mehmet Emin Büyük, Uluslararası Adalet Divanı Kararlarının Uluslararası Hukukun Gelişimine Etkisi

Eserde, Uluslararası Adalet Divanı ve selefinin uluslararası hukukun gelişimine olan etkileri, uluslararası hukukun kaynaklarını esas alan bir yöntemle incelenmiş; teorik ve normatif zeminde teamül hukuku kuralları, hukukun genel ilkeleri ve kurallar arasındaki hiyerarşi meselesi tespit edilmiş; Divan’ın uluslararası hukuka etkisinin görünümleri üzerinde de durulmuştur.

Hüseyin Furkan Orakçı, Türk Ceza Hukukunda Takdiri İndirim Nedenleri

Çalışmada, Türk ceza hukukunda takdiri indirim nedenlerine ilişkin teorik çerçeve ortaya konulmuş, cezanın amacına ulaşılmasındaki işlevi değerlendirilmiş, müessesenin tarihsel gelişimi incelenmiş, Türk Ceza Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun kapsamında yapılan değişikliklerin etkisi tartışılmış, doktrin ve mahkeme kararları ışığında müessesenin tatbikinin denetimi gibi hususlar irdelenmiştir.

Tuğçe Akdemir, Türk Vergi Hukukunda Vergi Ziyaı ve Yaptırımları

Kitapta, vergi ziyaının oluşum koşulları, kabahatin hukuki niteliği, idari yaptırımların dayanakları ve uygulanma süreçleri ile birlikte ceza sorumluluğunu etkileyen özel durumlar ayrıntılı biçimde incelenmiş; ayrıca farklı vergi türleri çerçevesinde vergi ziyaının nasıl ortaya çıktığı ve buna karşılık hangi yaptırımların uygulandığı sistematik bir yaklaşımla analiz edilmiştir.

Hamide Bağçeci, Devlet ve Hükümet Sistemleri

Eserde, anayasa hukukunun temel kavramlarından biri olan devlet ve hükümet ayrımı, kuramsal yaklaşımlar, tarihsel arka plan ve anayasal çerçeve içinde ele alınmış; üniter, federal ve bölgesel devlet gibi anayasal düzenleniş biçimleri ile siyasal düşünce sistemleri temelinde şekillenen yaklaşımlar irdelenmiş; kuvvetler ayrılığı, hukukun üstünlüğü ve siyasal meşruiyet ilkeleri çerçevesinde yapılandırılan hükümet sistemlerine de yer verilmiştir.

Elif Akıncı, Ürün Sorumluluk Sigortasında Teminatın Kapsamı: Türk, Alman, İngiliz ve Amerikan Hukuk Sistemleri Karşılaştırmalı Olarak

Kitapta, ürün sorumluluk sigortası teminatının kapsamı, Türk hukuku ve uygulaması başta olmak üzere Alman, İngiliz ve Amerikan hukuk sistemleri çerçevesinde detaylı bir biçimde incelenmiş; 2024/2853 sayılı Yeni Avrupa Birliği Ürün Sorumluluk Direktifi ve Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu ışığında güncel bir değerlendirmede bulunulmuştur.

Bilge Utkan Mersin, Kambiyo Senetlerinin Zayi Olması ve İptali

Çalışmada, bir kıymetli evrak türü olan kambiyo senetlerinin zayi olması halinde iptal edilmesine ilişkin usul ve esaslar incelenmiş; bu sürecin sonucunda verilmesi olası ödeme yasağı, iptal ve iade kararlarının koşul, etki ve sonuçları Türk hukuku bağlamında tartışılmış; doktrin görüşü ve yargı kararları çerçevesinde kambiyo senetlerinin iptaline ilişkin hükümler, teori ve uygulamada ortaya çıkan sorunlar mercek altına alınmıştır.

Buğra Kesici, Anonim Ortaklık Genel Kurul Kararlarının Hükümsüzlüğü

Eserde, genel kurul kararlarının hükümsüzlüğü rejimi genel olarak açıklanmış, genel kurul kararlarının yokluğu hakkında bilgi verilmiş, genel kurul kararlarının butlanı ve iptaline değinilmiş, iptal davası ile ilgili esaslar, ortak hükümler ve mahkeme kararının etkisi üzerinde durulmuştur.

Ebru Demirci, Halka Açık Olmayan Anonim Şirketlerde Hamiline Yazılı Payın Devri

Kitapta, hamiline yazılı payların anonim şirketteki yeri incelenerek Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) bildirimleri ile meydana gelen yeni düzenin pay senedinin temel dinamiklerini ne yönde etkilediği ortaya konulmuş; iradi pay devri konusu açıklanarak hamiline yazılı pay senedinin devri bakımından MKK bildiriminin hukuki sonuçları ekseninde yeni düzenin muhtemel sorunları ele alınmış ve çözüm önerileri sunulmuştur.

Hilal Tuğba Al Fayyad, Taşıyanın Mutlak Sorumsuzluk Sebepleri

Çalışmada, Alman hukuku gerek 2013 deniz ticareti reformu öncesi gerek sonrasındaki dönem bakımından Türk hukukuyla karşılaştırmalı bir incelemeye tabi tutulmuş; taşıyanın mutlak sorumsuzluk sebeplerinin hakkaniyet ve güncelliği sorgulanmış ve de lege ferenda bakımından değerlendirmelerde bulunulmuştur.

Geçen hafta Blog’a yüklenen makaleye aşağıda yer verilmiştir:

Hakan Pekcanıtez, Hukuk Muhakemeleri Kanununun Erozyon Süreci III

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’na ait karar özellikle dikkati çekmektedir:

Danıştay İDDK., E. 2025/2275 K. 2026/20 T. 07.01.2026

Dava konusu; Çanakkale (...) Limanı işletmecisi olan davacı şirket tarafından, Çanakkale Boğazı’ndan transit geçen gemilere alkollü içki, tütün ve tütün mamulleri satışı yapabilmeleri için izin verilmesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı olan Gümrüksüz Satış Mağazaları Yönetmeliği’nin 4. maddesinin 4. fıkrası, 5. maddesinin 1. fıkrası, Gümrüksüz Satış Mağazaları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’le değişik 2. ve 4. fıkrası, 7. maddesi ve yine aynı yönetmelikle değişik 9. fıkrasının iptali istemine ilişkindir.

İlgili Danıştay Dairesi tarafından; Gümrüksüz Satış Mağazaları Yönetmeliği’nin 4. maddesinin 4. fıkrasında yer alan “gemilere satış mağazası açılmasına izin verilebilir.” ibaresinin ve 7. maddesinin, değişik 9. fıkrasının gemilere satış mağazası açılacak Türk boğazları ile limanların ilgili kısmı üzerinde hak sahibi olan özel hukuk tüzel kişileri yönünden eksik düzenleme içermeleri nedeniyle iptaline; davacı şirket tarafından Çanakkale Boğazı’ndan transit geçen gemilere alkollü içki, tütün ve tütün mamulleri satışı yapabilmeleri için izin verilmesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptaline; dava konusu yönetmeliğin 4. maddesinin 4. fıkrasında yer alan “gemilere satış mağazası açılmasına izin verilebilir.” ibaresi dışında kalan kısımları ile 5. maddesinin 1. fıkrasının, değişik 2. fıkrasının ve 4. fıkrasının iptali istemi yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı tarafından, Gümrük Kanunu ile Gümrük Kanunu’nun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında Karar’da mağaza sayısını kısıtlayıcı bir kural yer almadığı gibi idareye mağaza sayısını kısıtlama konusunda yetki verilmediği, tek işleticinin süresinin sınırsız olarak uzatılabileceği ve bu durumun hakkaniyete aykırı olduğu, kendilerinin liman işletmesi ihalesini aldıkları tarihte dava konusu yönetmelik düzenlemelerinin bulunmadığı, aleyhlerine düzenlemeler içeren yönetmelik maddelerinin tekelleşmenin önünü açtığı ileri sürülmüştür.

Davalı idare tarafından, davacının başvurusunun C tipi antrepo açma başvurusu olduğu ve uygulanacak yönetmeliğin Gümrük Yönetmeliği olduğu, antrepo açma başvurusu sonuçlandıktan sonra Gümrük Kanunu’nun 176. ve Gümrük Yönetmeliği’nin 476. maddeleri uyarınca işlemlerin yürütülmesi gerektiği ileri sürülmüş; Danıştay Dairesi tarafından verilen davanın kısmen reddi yolundaki kararın usul ve hukuka uygun olduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilmiştir.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu; ilgili mevzuat ışığında yaptığı kapsamlı hukuki değerlendirme sonucunda, davacının, imzaladığı yap-işlet-devret sözleşmesinde lehine bir hüküm olduğundan ve salt liman işletmecisi olduğundan bahisle hak sahibi olduğuna ilişkin ya da limanda bulunan mağaza yeri üzerinde işletici/ alt işletici/ kiracı/ alt kiracı sıfatlarını taşıdığı yolunda bir iddia ileri sürmediği ve dosyada buna ilişkin bir bilgi ve belgenin de mevcut olmadığı dikkate alındığında, davacının başvurusunun reddine ilişkin bireysel işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle Daire kararının redde ilişkin kısmının onanmasına ve iptale ilişkin kısmının bozulmasına oybirliği ile hükmetmiştir.

Mevzuat

Sigortacılık Destek Hizmetleri Hakkında Yönetmelik

Yönetmelikte geçen tanımlar, hizmet alımına ilişkin genel esaslar, destek hizmeti sağlayıcılarında aranan şartlar ve çalışma esaslarına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Hasar yönetim hizmeti ve asistans hizmeti sağlayıcılarına ilişkin çalışma usul ve esasları, hasar araştırmacılarına ilişkin çalışma usul ve esasları ile mevcut sağlayıcılar ve hasar araştırmacılarına ilişkin hükümler düzenlendi. Yönetmelik hükümlerini, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanı yürütecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

İşyerlerinde İşin Durdurulmasına Dair Yönetmelik

Yönetmelikte geçen tanımlar ile yönetmeliğin 1 numaralı ekinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği

Yönetmelikte geçen tanımlar ile yönetmeliğin 3 numaralı ekinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Rüzgâr ve Güneş Enerjisine Dayalı Elektrik Üretim Tesislerinin İmar ve Ruhsat İşlemlerine İlişkin Yönetmelik

Ön lisans veya üretim lisansı bulunan rüzgâr veya güneş enerji santrallerinin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından yürütülen imar planı onayı ve parselasyon planı onayı, yapı ruhsatı düzenlenmesi, yapı kullanma izin belgesi verilmesi, işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi işlemlerinde uygulanacak usul ve esasların belirlendiği yönetmelik yürürlüğe girdi.

Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği

Kesimhaneler için gerekliliklere ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Değişiklikler, 01.01.2027 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Hayvan Hastalıklarında Tazminat Yönetmeliği

Tazminat verilecek hastalıklara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Ana Yönetmeliği

Aday göstermeye ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Çevresel Etki Değerlendirmesi Yeterlik Belgesi Tebliği

ÇED yeterlik belgesi başvurusunda sunulacak belgeler ve önceki yeterlik belgeleri düzenlemelerine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Giriş

Türkiye Büyük Millet Meclisine sevk edilen ve 12. Yargı Paketi olarak bilinen, Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi ile Adalet Komisyonunda kabul edilen belirsiz alacak davasının kaldırılması, kısmi davaya ilişkin 147 nci maddeye dördüncü fıkra eklenmesi ve duruşma aralıklarının üç ayı geçmeyecek şekilde yapılan değişiklikleri daha önce değerlendirmiştik^[1]. Bu yazımızda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 149 ncu maddesine dördüncü fıkranın eklenmesi; 166 ncı maddenin birinci fıkrasının ikinci cümlesinin değiştirilmesi; 168 nci maddenin değiştirilmesi ve 362 nci maddeye bir fıkra eklenmesi ile 371 nci maddeye yine fıkra eklenmesi ne ilişkin değişiklikleri değerlendireceğiz. Son olarak bu yeni hükümlerin zaman itibariye uygulanmasının belirlemeye çalışacağız.

Bu yazının tamamlandığı sırada, incelediğimiz Kanun Teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülerek bir maddesi dışında kabul edilmişse de henüz Resmi Gazetede yayımlanmamış ve dolayısıyla yürürlüğe girmemiştir.

1. Ön İnceleme Duruşmasının Ses ve Görüntü Yoluyla Yapılabilmesi

Bilindiği gibi Hukuk Muhakemeleri Kanununun 149 ncu maddesinde 7251 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle, ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla tarafların bulundukları yerden duruşmaya katılmalarına ve usûl işlemleri yapılabilmesine, önceki düzenlemeden daha geniş biçimde izin verilmişti. Son yapılan değişikliğe göre, tarafların anlaşması olmasa da, hâkim taraflardan birisinin talebi üzerine duruşmaların ses ve görüntü aktarılması yolu ile gerçekleşmesine izin verebilmektedir (HMK m.149/1). Yine hâkim talep üzerine veya kendiliğinden, tanığın, bilirkişinin veya uzmanın ses ve görüntü nakli yoluyla bulunduğu yerden dinlenilmesine karar verebilir (HMK m.149/2). Hâkim tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işlerde de ses ve görüntü yoluyla dinlenmelerine resen karar verebilir (HMK m.149).

Son kanun teklifi ile bu maddeye eklenen dördüncü fıkraya göre;

“(4) Ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla bulundukları yerden duruşmaya katılmasına karar verilenler hakkında, 154 üncü maddenin üçüncü fıkrasının (ç) bendinde belirtilen ikrar, yeminin edası, davanın geri alınmasına muvafakat, davadan feragat, davayı kabul ile sulh olma hâlleri hariç olmak üzere, elle atılan imzaya ilişkin hükümler uygulanmaz.”

Bu düzenlemenin gerekçesine göre:

“ Düzenlemeyle, ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla bulundukları yerden duruşmaya katılmasına karar verilenler hakkında, ikrar, yeminin edası, davanın geri alınmasına muvafakat, davadan feragat, davayı kabul ile sulh olma hâlleri hariç olmak üzere, elle atılan imzaya ilişkin hükümlerin uygulanmayacağı belirtilmektedir. 6100 sayılı Kanunun 154 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında duruşma tutanağında mutlaka yer alması gereken hususlar düzenlenmiş olup, fıkranın (ç) bendinde ikrarın, yeminin edasının, davanın geri alınmasına muvafakatin, davadan feragatin, davayı kabule ilişkin beyanlar ile sulh müzakereleri ve sonucunun taraflarca imza edilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır. İmza alınmasını gerektiren söz konusu zorunluluklar hariç olmak üzere taraf vekillerinin ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla bulundukları yerden duruşmalara katılabilecekleri açıkça düzenlenmektedir. Böylelikle fiziksel engeller veya coğrafi uzaklık nedeniyle mahkemeye erişimde zorluk yaşayan kişilerin yargılamaya etkin katılımı sağlanarak, adil yargılanma hakkı kapsamında yer alan mahkemeye erişim hakkı güçlendirilmektedir”.

Bu maddenin asıl amacı, ön inceleme duruşmasının, tarafların bulunduğu yerden ses ve görüntü yoluyla katılabilmesi sağlanarak yapılabilmesidir. Hukuk Muhakemeleri Kanununun 140. maddesinin üçüncü fıkrası ile Adli Yargı Yönetmeliğinin 201 nci maddesine göre, tarafların ön inceleme tutanağını elle imzalamaları zorunluğunun, belli işlemler ayrık olmak üzere kaldırılarak, ön inceleme duruşmasının ses ve görüntü nakli yolu ile yapılması sağlanmak istenmiştir. Uygulamada ön inceleme tutanağının duruşmasında hazır bulunan taraflarca imzalaması aranmaktadır. Yeni getirilen düzenleme ile sulh, ikrar, yeminin edası, davanın geri alınmasına muvafakat, davadan feragat, davayı kabul ile sulh olma halleri için elle atılan imza zorunluğu kabul edilerek, bu haller dışında ön inceleme duruşmasının ses ve görüntü nakli yoluyla yapılabilmesi mümkün hale getirilmiştir.

Gerekçede de belirtildiğine göre, böylelikle fiziksel engeller ya da coğrafi nedenlerle mahkemeye erişimde zorluk yaşayan kişilerin yargılamaya katılması sağlanmak istenmiştir. Yine gerekçeye göre bu şekilde etkin katılımın sağlanması ve adil yargılanma hakkının korunması gerçekleştirilmek amaçlanmıştır.

Öncelikle belirtmeliyim ki bu yöndeki düzenleme, uygulamada ön inceleme duruşmasının amacına uygun yapılamamasının bir sonucudur. Bunun pek çok sebebi olmakla birlikte, dosya sayısının fazla oluşu, duruşmaların mümkün olduğu kadar kısa sürede bitirilmek istenmesi, tarafların ve hâkimin ön inceleme duruşmasına her zaman dosya hakkında bilgi sahibi olmadan çıkması, ön inceleme duruşmasını tamamlanması gereken bir formalite olmaktan öte götürmemiştir. Hatta Hukuk Muhakemeleri Kanununun yürürlüğe girdiği yıllarda ön inceleme yapılmadan tahkikatın yürütülmesi girişimleri içtihatlar yoluyla önlendikten sonra, genellikle önceden hazırlanmış olan ön inceleme tutanaklarının kopyalanıp yapıştırılarak, ön inceleme duruşması adeta geçiştirilmiştir. Ön inceleme aşamasında gerçekleştirilmesi gereken, tarafların sulha teşvik edilmesi lâf olsun diye bir soru ile geçiştirildikten sonra, yine tarafların anlaştıkları ya da anlaşamadıkları hususlar belirlenmeden, duruşma beş on dakika içinde tamamlanmaktadır. Elbette bu şekilde gerçekleştirilen ön inceleme duruşması tahkikatın bundan sonraki aşamasına hiçbir olumlu katkı sağlamamaktadır. Bu durum ise ön incelemenin gereksiz olduğu biçiminde anlaşılarak, tarafların bizzat duruşmaya katılmasına da gerek olmadığı sonucuna ulaşmaya neden olmuştur. Böyle olunca zaten bir yarar sağlamayan ön inceleme duruşmasına tarafların veya vekillerinin bizzat katılmasının gerekli olmadığı düşünülmüş olabilir. Halbuki ön inceleme duruşması, dava şartlarının ve varsa ilk itirazların incelenmesi bakımından da son derece önemlidir. Bu yapılmadığı için yıllar sonra görevsizlik veya yetkisizlik kararları verilebilmektedir. Yine dava takip yetkisi, vekâlet ehliyeti, dava ehliyeti gibi ön inceleme aşamasında incelenerek karar bağlanması gereken dava şartları incelenmeden tahkikata geçilebilmektedir. Hatta dava şartlarının hâkim tarafından her zaman incelenebileceği gerekçe gösterilerek, ön inceleme aşamasında inceleme yapılamamaktadır.

Ön inceleme aşamasında taraflar arasındaki uyuşmazlık konusunun belirlenmesi, sunulan deliller ile incelenmesi bakımından da son derece önemlidir. Bu konuda da bir belirleme yapılmadığından, uyuşmazlığın çözümü ile ilgisi olmayan deliller tahkikat aşamasında incelenebilmekte ve gereksiz tartışmalar yüzünde zaman kaybı yaşanmaktadır. Basit bir örnek vermek gerekirse, davalının dava takip yetkisinin olmadığı usule uygun biçimde ileri sürüldüğü halde, bunun daha sonra inceleneceğine karar verilebilmektedir. Hal böyle iken ön inceleme duruşmalarının ses ve görüntü nakli yolu ile gerçekleştirilmesi asıl sorunların çözümüne nasıl bir katkı sağlayabilecektir? Bu yeni getirilen düzenleme adeta ön inceleme duruşmasının uygulamada gereği gibi yapılamaması kabullenilerek, bu duruma çözüm bulunamamasının sonucudur. Böylelikle ön inceleme duruşmalarının amacına uygun olmayan biçimde geçiştirilmesine katkı sağlanmış olacaktır. Bu aşamanın, taraflar ve vekillerinin yüz yüze tartışarak değerlendirilmesi ile çözümü yerine, sadece tarafların söylediklerinin duruşma tutanağına geçirilerek tamamlanması ve şablon biçiminde hazır olan duruşma tutanağının yapıştırılması sonucunu doğuracaktır. Bu uygulama devam ettiği sürece, yani ön inceleme duruşması amacına uygun biçimde gerçekleştirilemezse, bunun sonucu olarak ön inceleme duruşmasının aslında gereksiz olduğu sonucuna varılarak kaldırılması gündeme gelebilecek ve muhtemelen gelecek bir yargı paketinde ya da paketlerinden birisinde kaldırılması yoluna gidilebilecektir.

Bu maddede yapılan değişiklikle ses ve görüntü nakli yoluyla gerçekleştirilen ön inceleme duruşmasında ikrar söz konusu olur, davadan feragat edilir, dava kabul edilir ya da taraflar sulh olursa, duruşma sonunda tutulan tutanağın taraf ya da taraflarca elle imzalanması gerekecektir. Peki ses ve görüntü nakli yolu ile yapılan ön inceleme duruşmasına karar veren hâkim, o duruşmada elle atılması gereken işlemlerin yapılacağını önceden bilecek midir? Hâkimin önceden bunu bilmesi mümkün olmadığı halde, ses ve görüntü nakli yolu ile duruşmanın yapılmasına karar vermesi mümkün olacaktır. Eğer taraflar sulh olursa, tutanağı elle imzalamaları gerekecek ve bunun için bir zaman kaybedilecektir. Ancak bu ihtimalin uygulamada çok az olduğu öngörülerek bu imzaların sonradan tamamlanmasının daha pratik olacağı söylenebilir. Çünkü tarafların sulh olmaları konusunda da uygulamada bir çaba sarf edilmemekte, sadece tutanağa geçirilmek için bu aşama, şeklen yerine getirilmiş gibi gösterilmektedir.

Bu maddenin gerekçesinde yer verilen, tarafların bulundukları yerden duruşmaya katılması gerçekten yargılamaya etkin katılımı ve adil yargılanma hakkının bir gereği midir? Eğer bu açıdan bakılırsa, mahkemelerin yetkisine ilişkin düzenlemelerin ve genel kurala göre davanın davalının bulunduğu yerde açılmasının bu düşünceyle nasıl bağdaştığının da sorgulanması gerekir. Yine tarafın bulunduğu yerden duruşmaya katılmak zorunda oluşu, adil yargılanma hakkı ile nasıl ilgilendirilebilmektedir?

Kanunlarımızda yer alan hükümlerin amacına uygun biçimde uygulanamaması üzerine, bu konudaki sorunların giderilerek doğru uygulamanın sağlanması yerine, bu maddelerin mevcut kanundan çıkarılarak yargının hızlanacağını ve yargıdaki gecikmelerin giderileceğini düşünülmek kabul edilebilir bir çözüm değildir. Bugüne kadar yapılan girişimler, bu tür çabalar hiç bir olumlu sonuç vermemiştir. Bu konuda o kadar başarısız girişimler olmasına rağmen halen bu yönde ısrar edilmesi anlaşılabilir değildir.

Zaman zaman kanunlarından, uygulamalarından yararlandığımız, hatta tercüme edilerek kanunlarımıza aldığımız, Almanya, İsviçre ve Avusturya hukukunda da ön inceleme karşılığı hazırlık duruşmaları mevcuttur (Bu konuda ayrıntılı bilgi için bkz. Dırenisa, E., Medenî Yargılamada Ön İnceleme Aşaması, İstanbul 2021, s. 65 vd.). Bu ülkelerde duruşmaların gereği gibi uygulanması sağlanırken, ses ve görüntü yolu ile yapılması ve bu şekilde etkin katılımın ve adil yargılamanın gerçekleşmesi gibi bir düşünce ortaya atılmamıştır. Yapılması gereken, mevcut kanun hükümlerinin amacına uygun biçimde uygulanmasını sağlamak ve bunun önündeki engelleri, bilgi eksikliğinin ortadan kaldırmaktır. Bunun yerine en kolay olanı, o maddeyi kaldırmak olabilecektir. Bu adeta acemi tamircinin söktüğü parçaları yeniden monte ederken, bazı parçaların yerlerini doğru tespit edememesi üzerine, bu parçaları gereksiz görerek monte etmekten kaçınmasına ve bu parçaların gereksiz olduğunu söylemesine benzemektedir.

2. Davaların Birleştirilmesine İlişkin Kararın Kesinleşmesinden Sonra Bağlayıcı Olması

MADDE 24- 6100 sayılı Kanunun 166 ncı maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“ İlk davanın açıldığı mahkeme birleştirme kararının kesinleşmesinden itibaren bununla bağlıdır.”

Bu değişikliğin Gerekçesine göre:

“Anayasa Mahkemesinin 17/6/2025 tarihli ve E: 2024/237, K: 2025/137 sayılı kararıyla, maddenin birinci fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan “ve bu karar, diğer mahkemeyi bağlar.” ibaresi iptal edilmiş ve iptal kararı 25/9/2025 tarihli ve 33028 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girmiştir.

Anayasa Mahkemesi; aynı yargı çevresinde yer alan aynı düzey ve sıfattaki mahkemeler arasında verilen birleştirme kararının ilk davanın açıldığı mahkemeyi bağlamasına ilişkin kuralı

kanuni hâkim ilkesine aykırı bularak iptal etmiştir.

Yapılan düzenlemeyle, Anayasa Mahkemesinin iptal kararının gerekçesini de karşılayacak bir biçimde ikinci davanın açıldığı mahkemece verilen birleştirme kararının ancak kesinleşmesiyle birlikte ilk davanın açıldığı mahkemeyi bağlayacağı hüküm altına alınmaktadır. Teklifle, Kanunun 168 inci maddesinde yapılması öngörülen değişiklikle bu maddede yapılan değişiklikle uyumlu olacak şekilde aynı yargı çevresinde bulunan aynı düzey ve sıfattaki mahkemeler arasında verilen birleştirme kararlarına karşı istinaf kanun yoluna başvurulabileceği açıkça düzenlenmektedir. Her iki değişiklik birlikte değerlendirildiğinde bu konuda verilen kararlara karşı esas hükümle birlikte istinaf kanun yoluna başvurulma zorunluluğu olmaksızın birleştirme kararına karşı müstakilen istinaf kanun yoluna başvurulabilecektir”.

Bilindiği gibi, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 166. maddesinde davaların birleştirilmesi düzenlenmiştir. 166. maddenin ilk fıkrasının son cümlesine göre;

“Birleştirme kararı, ikinci davanın açıldığı mahkemece verilir ve bu karar, diğer mahkemeyi bağlar” biçimindedir.

Bu hükme karşı Anayasa Mahkemesine başvurulmuş ve Anayasa Mahkemesi birleştirme kararının hâkimi bağlayıcı olmasını Anayasaya aykırı bulmuştur. Anayasa Mahkemesi birleştirme kararının bağlayıcı olmasının, bu konuda keyfi karar verilmesi halinde bir denetimin öngörülmemiş olması, hukuka aykırı biçimde birleştirme kararı verilebileceği, birleştirme kararı ile bağlı olan mahkemenin bu konuda davaların ayrılmasına karar verebilirse de bu mahkemenin kendisine birleştirilme kararı ile gönderilen davaya bakmak zorunda bırakılmasının kanuni hâkim güvencesine aykırı olduğu gerekçesi ile vermiştir. Maddede yapılan değişiklik, Anayasa Mahkemesinin kararı doğrultusunda olmuştur. Bu değişiklikten sonra birleştirme kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilecek ve bu karar kanun yolu denetiminden geçtikten sonra birleştirilen mahkemeyi bağlayacaktır.

Anayasa Mahkemesi kararların uymak hâkimler için bir zorunluluktur. Keza kanun koyucu da Anayasa Mahkemesinin anayasaya aykırı bularak iptal ettiği hükümlere uygun düzenleme yapmalıdır. Bu açıdan yapılan düzenlemenin yasama organı bakımından bir zorunluluk olduğu bir gerçektir.

Hukukumuzda davaların birleştirilmesi gibi usulî nitelikteki nihai kararlara karşı özel bir hukuki çare ya da kanun yolu öngörülmediğinden, birleştirme kararına karşı kanun yoluna başvurusu imkânı uygulamada davaların gecikmesine sebep olabilecektir. Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen hükümde hâkimin birleştirme kararı ile bağlı olacağının kabulü de bu düşüncenin sonucudur. Yeni düzenlemeden sonra başvurulacak istinaf incelemesinin yaklaşık bir yıl kadar sürmesi düşünürse, bu düzenlemenin anayasaya aykırılığı ortadan kaldırırken, başka bir soruna sebep olduğu açıktır. Bu konuda olması gereken, bu tür ara kararı ya da usulî nitelikteki nihai kararlara karşı daha kısa sürede çözümlenebilecek hukuki çarelerin tartışılarak kabul edilmesi olabilir.

3. Birleştirme Kararına Karşı sadece İstinaf Yoluna Başvurulabilir

MADDE 25- 6100 sayılı Kanunun 168 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“MADDE 168- (1) Aynı yargı çevresinde yer alan aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde görülmekte olan davalar yönünden verilen birleştirme kararına karşı sadece istinaf yoluna başvurulabilir.

(2) İlk derece mahkemelerince verilen ayırma kararlarına karşı istinaf yoluna; bölge adliye mahkemelerinin birleştirme ve ayırma kararları hakkında ise temyiz yoluna, ancak hükümle birlikte gidilebilir. Şu kadar ki, bu husus tek başına, bölge adliye mahkemesinde hükmün kaldırılarak esastan incelenme; Yargıtayda ise bozma sebebi teşkil etmez.”

Maddenin Gerekçesi şu şekildedir:

“ Maddeyle 6100 sayılı Kanunun 168 inci maddesinde değişiklik yapmak suretiyle Teklifle Kanunun 166 ncı maddesinde yapılması öngörülen değişikliğe uyum sağlanması amaçlanmaktadır.

Düzenlemeyle, aynı yargı çevresinde yer alan aynı düzey ve sıfattaki mahkemeler arasında verilen birleştirme kararına karşı esas hükmün verilmesi beklenmeksizin müstakilen istinaf kanun yoluna başvurulabileceği açıkça hüküm altına alınmaktadır. Yapılan bu değişiklikle birlikte, maddenin mevcut diğer hükümleri bakımından bir değişiklik öngörülmemektedir”.

Bu madde 166 ncı maddenin birinci fıkrasında yapılan değişikliğin tamamlayıcısı olarak kabul edilmiş ve böylelikle birleştirme kararlarına karşı kanun yoluna başvurulabileceği düzenlenmiştir. Mevcut hükümde birleştirme veya ayırma kararlarına karşı istinaf yoluna ancak esas hükümle birlikte başvurulabilmesi kabul edilmişken, maddede yapılan değişiklikle, esas hükme gerek olmaksızın birleştirme kararları hakkında istinaf yoluna başvurulabileceği kabul edilmiştir.

Maddenin ikinci fıkrasında, ilk derece mahkemelerinin ayırma kararına karşı istinaf yoluna; bölge adliye mahkemelerinin ayırma kararına karşı temyiz yoluna esas hükümle birlikte başvurulabileceği tekrarlanmış ve ayrıca bu kararların esastan incelenmesinde tek başına kararın kaldırılması ya da bozma sebebi teşkil etmediği tekrarlanmıştır.

Bu madde için de mahkemelerin ara kararları ile usuli nitelikteki nihai kararlarına karşı istinaf ya da temyiz yerine daha kısa sürede sonuçlanabilecek ve usul ekonomisine de daha uygun hukuki çarelerin düşünülmesi gerektiği görüşündeyim. Bu konuda Alman hukukundaki gibi istinaf aşamasında çok daha kısa sürede sonuçlanabilecek “acele istinaf” gibi bir hukuki çare düşünülebilir (Bu konuda görevsizlik kararı hakkında bu yönde öneri hakkında bkz. Özekes, Pekcanıtez Usul, III, s.2157; Aslan, A.Ç., Medenî Usûl Hukukunda Görev, 2022, İstanbul, s. 697 vd.).

168 nci maddeye eklenen ikinci fıkra ile ilk derece mahkemelerince verilen ayırma kararlarına karşı istinaf yoluna tek başına gidilemeyecektir. Benzer şekilde bölge adliye mahkemelerinin verdiği ayırma kararlarına karşı da ancak esas hükümle birlikte temyiz yoluna başvurulabilecektir. Ancak her iki halde de bu konudaki aykırılık tek başına istinaf aşamasında kararın kaldırılması ya da temyiz aşaması sonunda bozma kararı verilmesine sebep olmaz. Bu başvuru sonunda esas hakkında karar kaldırılır ya da bozulursa, bu durumda ayırma kararının aykırılığı dikkate alınarak bu sebeple de hüküm kaldırılır ya da bozulabilir.

Bu fıkra hükmü, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 168 nci maddesinde, davaların birleştirilmesi ve ayrılmasına ilişkin kararlar için ortak düzenlenmişti. Yeni düzenleme ile birleştirme kararlarına karşı bağımsız biçimde kanun yoluna başvurulabilirken, ayırma kararları için 168 nci maddedeki gibi, esas hükümle birlikte kanun yoluna başvuru kabul edilmiş ve bu hususun tek başına hükmün kaldırılması ya da bozulması sebebi sayılmayacağı belirtilmiştir. Bu nedenle ayırma kararları için mevcut durum önceki düzenlemeden farklı olmayıp, mevcut düzenleme korunmuştur.

4. İstinaf Mahkemesinin İlk Derece Mahkemesi Kararını Kaldırarak Yeniden Verdiği Karara Karşı Temyiz Sınırı

MADDE 26- 6100 sayılı Kanunun 362 nci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“(3) Bölge adliye mahkemesinin yaptığı inceleme sonucunda istinaf başvurusunun kısmen veya tamamen kabul edilerek yeniden esas hakkında verilen karar, miktar veya değeri itibarıyla 341 inci maddenin ikinci fıkrasında düzenlenen parasal sınırın üzerinde olması halinde temyiz edilebilir. Bu kararın, miktar veya değeri itibarıyla 341 inci maddenin ikinci fıkrasında düzenlenen parasal sınırı geçmemesi halinde temyiz yoluna başvurulamaz.”

Maddenin Gerekçesine göre:

“Anayasa Mahkemesinin 26/2/2026 tarihli ve E: 2026/49, K: 2026/48 sayılı kararıyla, maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin “istinaf başvurusunun kısmen veya tümden kabulü hali” yönünden iptaline karar verilmiştir. Karar, Resmî Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte yürürlüğe girmiştir.

Anayasa Mahkemesi söz konusu kuralı; istinaf başvurusu kabul edilerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması ve işin esası hakkında yeni bir karar verilmesi hâlinde istinaf mahkemesinin ilk elden verdiği bu karara karşı temyiz kanun yoluna başvurulamamasını hükmün denetlenmesini talep etme hakkına ölçüsüz bir sınırlama getirdiği gerekçesiyle hak arama hürriyetine aykırı bulmuştur.

Maddeye eklenen fıkrayla, istinaf başvurusunun kısmen veya tamamen kabul edilerek yeniden esas hakkında verilen kararların, miktar veya değeri itibarıyla 341 inci maddenin ikinci fıkrasındaki parasal sınırın üzerinde olması halinde bu kararlara karşı temyiz yoluna başvurulabileceği açıkça düzenlenmektedir. Söz konusu hükümle, istinaf mahkemelerince kaldırma kararı sonrası yeniden verilen kararlar bakımından taraflara hükmün denetlenmesini talep etme hakkı getirilmektedir. Ayrıca, söz konusu karar miktar veya değeri itibarıyla 341 inci maddenin ikinci fıkrasındaki parasal sınırı geçmemesi halinde temyiz yoluna başvurulamayacaktır. Böylelikle, bölge adliye mahkemelerinin istinaf başvurusunu kısmen veya tamamen kabul etmesi nedeniyle ilk derece mahkemesinin kararını kaldırarak yeniden esas hakkında verdiği kararlara karşı ilk derece mahkemeleri için geçerli olan kesinlik sınırı dikkate alınmak suretiyle temyiz kanun yoluna başvurulabileceği açıkça düzenlenerek, adil yargılanma hakkının daha etkin bir şekilde hayata geçirilmesi amaçlanmaktadır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunun 362 nci maddesi temyiz edilebilen istinaf mahkemesi kararları hakkındadır. Bu madde de istinaf mahkemelerinin hangi kararlarına karşı temyiz yoluna başvurulabileceği düzenlenmiştir. Bu maddenin üçüncü fıkrasına eklenen fıkra ile istinaf mahkemelerinin ilk derece mahkemesinin verildiği kararı kaldırarak yeniden vermiş olduğu kararın temyizine ilişkin düzenleme yapılmıştır.

Eklenen üçüncü fıkradaki düzenleme, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı ettiği yönünde yapılmış olan yeni bir düzenlemedir. Bu düzenleme ile istinaf aşamasında ilk derece mahkemesinin kararı kaldırılarak yeni bir karar verilmesi halinde, temyiz kanun yoluna başvurabilmek için kesinlik sınırı, 341. maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenecektir. Bu fıkraya göre, temyiz sınırında, ilk derece mahkemesinin kararlarına karşı başvuru aşamasındaki temyiz sınırı uygulanacaktır. Başka bir ifade ile bu karar ilk derece mahkemesi tarafından verilmiş olsaydı miktar veya değer bakımından hangi tutar esas alınacaksa, buna göre kesinlik sınırı belirlenecektir. Yine manevi tazminat davaların verilen karara karşı temyiz yoluna başvurulabilecektir. Bu iki düzenlemeye göre, ilk derece mahkemeleri bakımında geçerli olan istinaf sınırı, istinaf mahkemesinin ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak kendisinin vermiş olduğu karara karşı temyiz yoluna başvuru içinde uygulanacaktır.

5. İlk Derece Mahkemelerinin Vermiş Olduğu Görevsizlik ya da Yetkisizlik Kararları Temyiz Aşamasında Bozma Sebebi Sayılmayacaktır (Bu Madde Teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisinde Kabul Edilmemiştir!)

MADDE 27- 6100 sayılı Kanunun 371 inci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“(2) Bölge adliye mahkemelerinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği kararlar hariç olmak üzere, ilk derece mahkemelerinin sadece görevsiz veya yetkisiz olduğu gerekçesiyle bozma kararı verilemez.”

Maddenin Gerekçesine göre;

“ Düzenlemeyle, bölge adliye mahkemelerinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği kararlar hariç olmak üzere, ilk derece mahkemelerinin sadece görevsiz veya yetkisiz olduğu gerekçesiyle Yargıtay’ın bozma kararı veremeyeceği açıkça hüküm altına alınmaktadır. İlk derece mahkemelerinin verdiği kararlar görev ve yetki de dâhil olmak üzere bölge adliye mahkemelerince incelenmektedir. Bu konuda bir aykırılık varsa bölge adliye mahkemeleri istinaf incelemesi aşamasında bu aykırılığı giderebilmektedir. İstinaf aşamasından sonra temyiz incelemesinde görevsizlik ve yetkisizlik nedeniyle bozma kararı verilmesi davaların uzamasına neden olmaktadır. Düzenleme, davaların uzamasının önüne geçilerek yargılamaların makul sürede sonuçlanmasına katkı sağlayacaktır. Böylelikle, makul sürede yargılanma hakkının daha etkin bir şekilde hayata geçirilmesi amaçlanmaktadır. Belirtmek gerekir ki, bölge adliye mahkemelerinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği kararlar bakımından görev veya yetki nedeniyle bozma kararı verilebilecektir”.

Bu madde, Türkiye Büyük Millet Meclisinde kabul edilmemekle birlikte, Kanun Teklifi esas alınarak değerlendirilecektir.

Bu maddenin asıl gerekçesi, Yargıtay’ın temyiz incelemesi aşamasında halâ görev ve yetki sebebiyle bozma kararı vermek zorunda kalmasıdır. Bunun en önemli sebebi ise, ön inceleme aşamasında görev ve yetki konusunun titizlikle ve dikkatlice incelenmeden kabul veya reddedilmesidir. İkincisi ise, özel mahkemelerin görevi hakkında uygulamada uzun yıllar tereddüt yaşanmasıdır. Bilindiği gibi yeni kurulan özel mahkemeler fikri haklar, aile ve deniz ihtisas mahkemelerinde görülecek davalar hakkında mevcut davalar bakımından tüm tereddütleri ortadan kaldıracak, zaman itibariyle uygulama maddesi konulmadığından, yıllarca bu davaların hangi mahkemede görüleceği hakkında tereddütler yaşanmıştır.

Kamu düzenine aykırılık olarak kabul edilen görev ve kamu düzeni amacıyla kabul edilmiş olan kesin yetki kurallarına aykırılık, artık temyiz incelemesinde dikkate alınmayacak, adeta görmezden gelinecektir. Böylelikle temyiz aşamasında verilen kararların, görev ya da yetki sebebiyle bozulması halinde yargılamanın uzaması ve makul süre içinde tamamlanamaması önlenmiş olacaktır. Görev ve yetki konusundaki bu duyarlılık, görev ve yetki kuralarına aykırılığın uygulamada temyiz aşamasında çok sık görülmesinin de sonucudur. Benzer şekilde dava şartı olan yargı yoluna aykırılık, dava takip yetkisi, vekâlet ehliyeti taraf ya da dava ehliyeti ya da hukuki yararın bulunmaması derdestlik gibi sebeplerle temyiz aşamasında verilen bozma kararları davaların uzamasına neden olabilmektedir. Bu dava şartları için de kamu düzenine aykırılık kabul edildiği halde görev ve yetki için temyiz aşamasında istisna getirilmektedir. Bu değişikliğin sebebi yıllarca tamamlanamayan dosyaların temyiz aşamasına gelindiğinde sırf görev ya da yetki kuralına aykırılık sebebiyle bozulması sebebiyle duyulan tepkiden kaynaklanmaktadır. Bundan sonra uygulamada bu sebeple artık temyiz aşamasında bu sebeple bozma kararı verilemeyecektir.

Bölge adliye mahkemesinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği görevsizlik ya da yetkisizlik kararları ise temyiz edilebilecektir. Örneğin bölge adliye mahkemesinin tahkim sonunda verilen hakem kararının iptali üzerine verdiği görevsizlik ya da yetkisizlik kararı temyiz edilebilecektir.

İlk derece mahkemelerinin vermiş olduğu yetkisizlik ya da görevsizlik kararı temyiz incelemesi aşamasında esastan bozulursa, bu durumda Yargıtay görev ya da yetki yönünden de bozma kararı verebilecektir. Yani temyiz aşamasında sadece görev ya da yetki kuralına aykırılık sebebiyle bozma kararı verilemeyeceği kabul edilmiştir.

6. Yeni Kabul Edilen Hükümlerin Zaman İtibariyle Uygulanması

Hukuk Muhakemeleri Kanununun bazı maddelerini kaldıran, değiştirilen ya da yeni eklenen hükümlerinin zaman itibariyle yürürlüğü konusunda sadece belirsiz alacak davası hakkında özel hüküm bulunmaktadır. Geçici 1. maddenin gerekçesine göre

“….yürürlükten kaldırılma tarihinden önce açılan davalar bakımından 107 nci madde hükümlerinin uygulanmasına devam edileceği açıkça hüküm altına alınarak, hak kayıplarının önüne geçilmesi ve uygulama birliğinin sağlanması amaçlanmaktadır” denilmiştir.

Bu düzenlemeye göre, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce açılan belirsiz alacak davaları kesin verilinceye kadar görülmeye devam edilecektir. Acaba 107. maddenin kaldırılmasından sonra, belirsiz alacak davasının açılması mümkün olmayacak mıdır? Bu konuda kısmi davaya üçüncü fıkranın ilavesinden sonra, davacının belirsiz alacak davası açmakta hukuki yararın olmayacağı söylenebilir. Zira davacı, belirsiz alacak davasının kısmi dava olarak açabilecek ve zamanaşımı bakımından da belirsiz alacak davasındaki imkândan yararlanabilecektir. Ancak belirsiz alacak davası açılmasında davacının halâ hukuken korunan bir yararının olduğu söylenebilir. Örneğin tahkikatın sonunda hâkim davacıya talep sonucunu arttırabileceğini hatırlatacak ve kendisine kesin bir süre verecektir. Kısmi davada ise böyle bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu konuda sorulması gereken bir soru da; belirsiz alacak davasının kaldırılmasından sonra davacı belirsiz alacak davası açarsa, bu dava red mi edilecek, yoksa kısmi dava olarak mı anlaşılacaktır?

Belirsiz alacak davası açılmasının sonuçları ve niteliği, kısmi dava ile karıştırılmadan sadece belirsiz alacak davası kaldırılmış olsaydı, uygulamada belirsiz alacak davasının açılmaya devam edileceği konusunda hiç tereddüt bulunmayacaktı. Zira bu konuda belirsiz alacak davasına ilişkin bir hüküm olmasa da alacağını belirleyemeyen davacının belirsiz alacak davası açmakta hukuki yararı olacak ve bu davalar görülmek zorunda kalacaktı. Hukuk Muhakemeleri Kanunundan önce bu davanın uygulamada açılmamasının sebebi, bu dava türünün bilinmemesinden kaynaklanmaktadır. İdari yargıda ise tam yargı davaları içindeki yer alan tazminat talepleri bakımından belirsiz alacak davası açılabilmiş ve bu konudaki içtihadı birleştirme kararından sonra bir düzenleme yapılması da gerekmemiştir.

Belirsiz alacak davasından kaçışın ve bu davanın kaldırılmasının tek sebebi, alacağın gerçekten belirsiz olup olmadığını belirlemenin uygulamada zor ve karmaşık olmasıyla açıklanabilir. Ancak Yargıtay kararları ile bu davalar yanlış açılsa bile, hukuki yarar yokluğundan reddedilmesi yerine, davacıya süre verilerek talep sonucunu değiştirmesine izin verilmekte ve bu olumsuzluk giderilebilmekteydi. Bu dava türünün kaldırılması yönündeki başlangıçta ileri sürülen görüşlerin de haklı bir sebebi kalmamıştı.

Hukuk Muhakemeleri Kanunundan önce bilinmeyen ve pek çok kişinin bu nedenle hak kaybına uğramasına neden olan bu dava türü, Hukuk Muhakemeleri Kanununda düzenlenmesinden onbeş yıl sonra tüm kazanım ve olumlu sonuçları dikkate alınmadan kaldırılmıştır. Getirilen yeni düzenleme, uygulama ve medenî usûl hukuku doktrini bakımından önemli bir eksiklik olacaktır. Ayrıca belirsiz alacak davasının kısmi dava ile karıştırılarak hazırlanan son düzenlemesi, sadece belirsiz alacak davasına değil, diğer dava türlerinden eda ve kısmi davaya da ciddi bir şekilde zarar vermiştir. Örneğin eda davasının açan davacı talep sonucunun arttırmak için sadece bir kez ıslah yoluna başvurabilirken, aynı davacı kısmi dava açarsa, talep sonucunu önce yeni düzenleme gereği ve ardından gerekirse ıslah yolu ile ikinci kez arttırabilecektir. Bu konuda haklı bir sebep için kanun koyucunun düzenlemesi böyle denilecektir.

Yeni hibrit kısmi davanın da uygulamada pek çok soruna neden olacağını göreceğiz. Sadece yeni kısmi dava bakımından iddianın genişletilmesi yasağı uygulanmayacak olması, aynı yasağın eda davasında aranmasını haklı sebebi ne olacaktır? İddianın genişletilmesi ya da değiştirilmesi yasağı dayanılan vakıalar hakkında da geçerli olacak mıdır? Açılan dava, gerçekte kısmi davamı yoksa belirsiz alacak davası olarak mı açıldığının hiçbir önemi olmayacaktır. Peki davalı bakımından silahların eşitliği gereği savunmanın genişletilmesi ya da değiştirilmesi yasağı uygulanmayacak mıdır?

Geçici maddenin “c” bendi gereğince, özel bir hüküm sevk edilmeyen diğer maddeler, Kanunun “yayımı tarihinde” yürürlüğe girecektir.

Zaman itibariyle uygulama hakkındaki Hukuk Muhakemeleri Kanununun 448 nci maddesine göre, yeni hükümler tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla hemen uygulanacağından diğer maddelerin uygulanması şöyle olacaktır:

• Kanunun yayımı tarihinden önce açılmış belirsiz alacak davalarına devam edilecek ve kaldırılan hükümden etkilenmeyecektir.
• Duruşma aralıklarının üç aydan daha uzun olmaması ile ilgili hüküm, Kanunun yayımı tarihinden sonra belirlenecek duruşma aralıkları için geçerli olacaktır.
• Hukuki konularda bilirkişiye başvurulması halinde bunun hâkim bakımından disiplin konusu olması da kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren uygulanabilecektir.
• Yeni düzenlemeye göre kısmi dava açılmasının sonuçları da kanunun yürürlüğe girmesinden sonra açılacak kısmi davalar bakımından geçerli olacaktır.
• Ön duruşmaların ses ve görüntü aktarılması yolu yapılması, bu Kanunun yürürlüğünden sonra talep edilebilecek ve hâkim bu yönde karar verebilecektir.
• Birleştirilme kararları hakkındaki hüküm, kanunun yürürlüğe girmesinden sonra verilecek kararlar bakımından geçerli olacaktır.
• Ayrılmasına karar verilen dosyalar hakkında istinaf yoluna ve bölge adliye mahkemelerinin ayırma kararları hakkında da istinaf yoluna ancak hükümle birlikte temyize gidilebilecektir. Bu konuda hukuka aykırı karar verilmiş olsa bile tek başına bölge adliye mahkemesinde kararın kaldırılması ya da temyiz incelemesi sonunda bozma sebebi sayılmayacaktır.
• Bölge adliye mahkemelerinin yaptığı inceleme sonunda esas hakkında vereceği yeni hükme karşı temyize başvurulurken, ilk derecedeki istinaf başvurusunda kabul edilmiş olan temyiz sınırı esas alınacaktır.

Sonuç

Hukuk Muhakemeleri Kanunu son değişiklikle birlikte yirminci kez değişmiş oldu. Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten bu yani onbeş yıl içinde yirmi kez değişti. Bu dokuz ayda bir Kanun değişikliği yapıldığını göstermektedir. Bunun yanında kanun hükmünde kararnamelerle de dört kez değişiklik yapıldı ve bunlardan 15.08.2016 tarihli kararname ile 15.08.2017 tarihli kararnameler, 6758 ve 7078 sayılı Kanunlarla aynen ya da değiştirilerek kabul edilmiştir.

Uygulamada karşılaşılan gecikmelerin, yaşanan olumsuzlukların, hukuka aykırılıkların giderilmesi için en kolay çarelerden birisinin kanun hükümlerini değiştirmek olduğu bu sayılardan görülebilmektedir. Bundan sonra da bu değişikliklerin devam edeceği muhtemeldir. Ancak bu değişiklikler gerçekten amaca uygun olsaydı, bu kadar sık kanun değişikliğine gerek olur muydu? Bu zamana kadar uygulamada karşılaşılan tüm sorunların Hukuk Muhakemeleri Kanunundan kaynaklandığı kabul edilmiştir. Bu kadar sık yapılan değişiklikler ise, Kanunun kendi içindeki ahengi bozması yanında, uygulamanın yeni hükümleri uygulamakta zorluk çekmesine de neden olmaktadır. Çoğu zaman bir reform olarak sunulan bu değişiklikler ile amaçlanan hedeflere ulaşılmamaktadır.

Bugüne kadar yapılan değişiklikler ile sağlanan sonuçların gözden geçirerek yapılacak kanun değişiklikleri titizlikle değerlendirilmelidir. Örneğin Hukuk Muhakemeleri Kanununda duruşma aralıklarının ne kadar olacağı konusunda hüküm bulunmamaktadır. Duruşma aralıklarının üç ayı geçmeyecek biçimde ertelenmesi yönündeki yeni hüküm sayesinde yargının hızlanması sağlanacak mıdır? Uygulamada kısa süre önce açılan kira bedelinin tespiti ya da tahliye davalarında İstanbul’da on-oniki ay sonrasına duruşma günü konulurken, bunun sebebi kanunda hüküm bulunmaması değildir. Bunun sebeplerinden birisi dava sayısının fazla oluşudur. Bu giderilmeden kanuna konulan hüküm ne kadar yararlı olabilecektir? Karşılaşılan sorunların gerçek sebepleri belirlenerek, varsa eksiklikler tamamlanarak varılan sonuçların, kanun değiştirmekten çok daha yararlı sonuçlar getireceği yönündeki düşüncemi bir kez daha tekrarlamak istiyorum.

Dipnotlar

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 240. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

Ayşe Dicle Ergin, Uluslararası Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Amacıyla Malvarlıklarının Dondurulması Yaptırımı

Kitapta, BM Güvenlik Konseyi’nin listeleme kararlarının insan haklarıyla ne ölçüde bağdaştığı ve bu yaptırımların uygulanması sırasında ortaya çıkan hukuki sorunların ardındaki yapısal sebeplerin neler olduğu sorularına odaklanılmış; bu sorular çerçevesinde hem BM düzeyinde oluşturulan sistem hem de ulusal uygulama ele alınmıştır.

Gülnihal Karasoy, Tüketici Hukukunda Sözleşme Özgürlüğünün Sınırlandırılması

Eserde, sözleşme özgürlüğü ve sınırlandırılması hem genel bir kural olarak hem de sözleşme özgürlüğünün sınırlandırılması amacıyla konulmuş özel hükümler çerçevesinde irdelenmiş; Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında tüketici sözleşmesi kavramı ele alınmış ve tüketici sözleşmeleri bakımından sözleşme özgürlüğünün sınırlandırılması incelenmiştir.

Hulüsi Alphan Dinçkol, İmar Planına Karşı Açılacak İptal Davasında Davacı

Çalışmanın birinci bölümünde imar planının imar hukukundaki yeri ve türleri hakkında bilgi verilmiş, ikinci bölümünde iptal davası bakımından ehliyet kavramı açıklanmış, üçüncü ve son bölümünde ise imar planlarına karşı açılan iptal davalarında davacının ehliyeti üzerinde durulmuştur.

Mine Kasapoğlu Turhan, İdari Usul Hukukunda Dinlenilme Hakkı

Kitapta, idari usulde dinlenilme hakkı hem Türk idari usul hukuku boyutuyla hem de karşılaştırmalı hukuk boyutuyla ayrıntılı olarak incelenmiş; farklı ülke örnekleri de dikkate alınarak Türkiye’de dinlenilme hakkının etkin bir biçimde düzenlenmesi ve uygulanması için öneriler sunulmuştur.

Seda Ağır, Yapay Zekâ ve Muhasebe Denetimi: Gelecekteki Rolü

Eserde, muhasebe denetimi profesyonellerinin ve akademik dünyanın, yapay zekânın sunduğu potansiyeli en iyi şekilde nasıl değerlendirebileceğine ilişkin bir perspektif sunulmuş; bu kapsamda, yapay zekâ ve muhasebe denetimi kavramları arasındaki ilişki ortaya konulmuş ve bu ilişkinin gelecekteki yansımaları tartışılmıştır.

Yargı Bilgiç, 2872 Sayılı Çevre Kanunu Kapsamında Ürünlerin Çevreye Verdiği Zararlardan Hukuki Sorumluluk

Çalışmada, çevre hukukunun önemli kavramları, ürünlerden doğan çevre zararlarından kaynaklanan sorumluluğun hukuki niteliği, sorumluluğun şartları, meydana gelebilecek zarar kalemleri, kimlerin zarardan sorumlu olduğu, kimlerin hak talebinde bulunabileceği ve açılabilecek davaların neler olduğu gibi hususlara yer verilmiştir.

Neslihan Can Yavuz, Kabahatlerin Sorumluluk Rejimi Bağlamında Düzenleyici ve Denetleyici Kurumların İdari Yaptırım Uygulamaları

Kitapta, ceza hukukunun maddi ve usuli güvenceleri ile idari yaptırım rejimi arasındaki ilişki analiz edilmiş; Rekabet Kurumu, RTÜK, SPK, BDDK ve KVKK gibi kurumların içtihadı ve ilgili sektör mevzuatına dayanarak yapılan çözümlemeler ışığında hem hukuki çerçevenin netleştirilmesi hem de uygulamada karşılaşılan sorunların görünür kılınması hedeflenmiştir.

Başak Baysal, Aslıhan Erbaş Açıkel, Gizem Arslan, M. Ece Uyanık, Kaan Can Yıldırım (Ed.), İklim Hukuku

Eser, 07.06.2024 tarihinde Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde gerçekleştirilen İklim Hukuku Konferansı’nda sunulan tebliğlerin yayına hazırlanması ile ortaya çıkmış olup iklim krizinin, hukukun farklı alanlarında yarattığı dönüşümü disiplinler arası bir bakış açısıyla ortaya koymak amaçlanmıştır.

Abdurrahman Burak Karahan, Türk Hukuku’nda Nemo Tenetur İlkesi

Çalışmanın birinci bölümünde teorik ve tarihsel arka planıyla nemo tenetur ilkesi açıklanmış, ikinci bölümünde nemo tenetur ilkesinin kapsam ve sınırları ile ilkeye aykırılık teşkil eden durumlara değinilmiş, üçüncü ve son bölümünde ise nemo tenetur ilkesi bağlamında Türk hukukunda özel durum ve düzenlemeler mercek altına alınmıştır.

Elif Can Çalıcı, Anayasayla İlişkilenmek: Kent ve Çevre Davalarında Arendt’in Politik Yurttaşı

Kitabın birinci bölümünde kent ve çevre davalarında politik yurttaş üzerinde durulmuş, ikinci bölümünde agonistik cumhuriyetçilik ve yurttaşlık hakkında bilgi verilmiş, üçüncü ve son bölümünde ise Arendt’in görüşleri çerçevesinde yurttaş-anayasa ilişkisi ortaya konulmuştur.

Geçen hafta Blog’a yüklenen makaleye aşağıda yer verilmiştir:

H. Burak Gemalmaz, Kolluk Suça Teşvik Edebilir Mi? AYM, Kolluğun Provokasyonu ve Tuzak Kurması Sonucu Elde Edilen Delillerin Geçerliliğine İlişkin Genel Rejimi Belirledi

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Yargıtay Hukuk ve Yargıtay Ceza Genel Kurulu’na ait kararlar özellikle dikkati çekmektedir:

Yargıtay HGK., E. 2026/245 K. 2026/287 T. 29.04.2026

Taraflar arasındaki karşılıklı boşanma davasından dolayı yapılan yargılama sonunda ilk derece mahkemesi, her iki davanın kabulüne karar vermiştir.

Kararın istinaf edilmesi üzerine (...) Bölge Adliye Mahkemesi, istinaf başvurularının esastan reddine karar vermiştir.

Söz konusu kararın temyiz edilmesi üzerine ilgili Yargıtay Dairesi kararı bozmuş; bunun üzerine ilk derece mahkemesi ise direnme kararı vermiştir.

Direnme kararının da temyiz edilmesi üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu tarafından, işin esasının incelenmesinden önce direnme kararının usulüne uygun olup olmadığı hususu ön sorun olarak tartışılıp değerlendirilmiştir.

İlk derece mahkemesi tarafından erkek eş yararına 25.000 TL maddi, 25.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verildiği, (...) Bölge Adliye Mahkemesi tarafından kararın esastan reddedildiği, hükmün temyiz edilmesi üzerine Özel Daire tarafından, boşanmaya sebep olan olaylarda tarafların eşit kusurlu oldukları gerekçesiyle davacı-karşı davalının tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerektiğine işaret edilerek hükmün bozulduğu, bunun üzerine ilk derece mahkemesince önceki hükümde direnilerek erkek eş yararına 50.000 TL maddi, 50.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verildiği, dolayısıyla bozulan ilk karar ile direnme kararı arasında tazminatların miktarı bakımından farklılık oluştuğuna dikkat çekilmiş; bu durumda Hukuk Genel Kurulu tarafından incelenebilecek nitelikte usulüne uygun bir direnme kararının mevcut olmadığı gerekçesiyle direnme kararının usulden bozulmasına oybirliği ile hükmedilmiştir.

Yargıtay CGK., E. 2025/298 K. 2026/196 T. 01.04.2026

(...) Çocuk Mahkemesi tarafından, nitelikli hırsızlık suçundan suça sürüklenen çocuğun, Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 142/2-h, 143, 31/3 ve 62. maddeleri uyarınca 3 yıl 14 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına hükmedilmiştir.

Hükmün, suça sürüklenen çocuk müdafii tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay Dairesi, isnat edilen suçun gerektirdiği cezanın alt sınırı gözetilmeksizin suça sürüklenen çocuğun istinabe suretiyle savunmasının alınması isabetsizliğinden kararı bozmuştur.

Bozma ilamına uyan (...) Çocuk Mahkemesi, suça sürüklenen çocuğun müsnet suçtan TCK’nın 142/2-h, 145, 31/3, 62. maddeleri uyarınca 1 yıl 4 ay 20 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına karar vermiştir.

Bu hükmün de suça sürüklenen çocuk ve müdafii tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyanın devredildiği Yargıtay Dairesi; tutanak içeriğine göre güvenlik kamerası görüntülerinde suç saatinin 21.41 olduğunun belirtilmesi ve inceleme dışı sanığın soruşturma aşamasındaki ifadesinde eylemi saat 21.00 sıralarında gerçekleştirdiklerine ilişkin beyanda bulunması dikkate alınarak suçun gece vakti işlenmesi nedeniyle suça sürüklenen çocuk hakkında kurulan hükümde TCK’nın 143. maddesinin uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi isabetsizliğinden, kazanılmış hakkın korunması kaydıyla kararın bozulmasına hükmetmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı; hükmün sadece suça sürüklenen çocuk ve müdafii tarafından temyiz edilmiş olup suçun vasıflandırılması ile ilgili bir uyuşmazlık ve aleyhe temyizde bulunulmaması karşısında, başkaca bir hukuka aykırılık içermeyen hükmün, eylemin gece vakti işlendiğinden bahisle eleştirilerek onanmasına karar verilmesi gerektiği yönünde itiraz yoluna başvurmuştur.

İncelemeyi yapan Yargıtay Dairesi itiraz nedenlerini yerinde görmemiştir.

Bunun üzerine Yargıtay Ceza Genel Kurulu; uyuşmazlığın, aleyhe temyiz bulunmayan davada, koşulları oluştuğu halde TCK’nın 143. maddesinin uygulanmaması suretiyle eksik ceza tayin edilmiş olması hususunun, başka bozma nedeni bulunmaması durumunda eleştiri konusu mu, yoksa cezayı aleyhe değiştirme yasağı gözetilerek bozma nedeni mi yapılması gerektiğinin belirlenmesine ilişkin olduğunu tespit etmiştir.

Yapılan kapsamlı hukuki değerlendirme sonucunda; hırsızlık suçu bakımından doğrudan ve müstakil bir suç tanımı yapmayan TCK’nın 143. maddesinin, hırsızlık suçunun gece vakti işlenmiş olmasının hem 141. maddede düzenlenen basit hırsızlık hem de 142. maddede sayılan nitelikli hırsızlık suçları bakımından cezayı artıran bir müşterek nitelikli hal olduğunda şüphe bulunmamasına nazaran, aynı suç ve suç vasfı kapsamında değerlendirilip aleyhe temyizde bulunulmayan olayda başkaca bir hukuka aykırılık içermeyen hükmün eleştirilerek onanmasına karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının kabulüne oyçokluğu ile hükmedilmiştir.

Mevzuat

İdari Yargılama Usulü Kanunu

Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının sonuçlarına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Ceza Muhakemesi Kanunu

Anayasa Mahkemesi’nin E. 2025/18, K. 2026/66 sayılı ve 26.03.2026 tarihli kararı uyarınca, sanığın dosyada var olan son adresine bildirim yapılamaması veya bildirime rağmen duruşmaya gelmemesi halinde müdafie yapılan bildirimlerin yeterli kabul edileceğine ilişkin hüküm iptal edildi. Değişiklik, 16.04.2027 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Noterlik Kanunu

Anayasa Mahkemesi’nin E. 2025/18, K. 2026/66 sayılı ve 26.03.2026 tarihli kararı uyarınca, noterlerin tatil gün ve saatlerinde çalışmasına ilişkin usul ve esasların yönetmelikle düzenleneceğine ilişkin hüküm iptal edildi. Değişiklik, 16.04.2027 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Kamulaştırma Kanunu

Mülga İstimlâk Kanunu’nun yürürlüğe girdiği 08.10.1956 tarihine kadar, kamulaştırma işlemlerine dayanmaksızın kamulaştırma kanunlarının amacına uygun olarak fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş olan taşınmazlara ilişkin geçiş hükümleri ihdas edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun

Hibe hükümlerinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Harcırah Kanunu

Askeri birliklerde harekatta harcıraha ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türk Silâhlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu

Vardiya yatakhaneleri, gazi uyum evleri ile özel, yerel ve kış eğitim merkezleri de askerî bina olarak belirlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu

Çeşitli nedenlerle silahlı kuvvetlerden ayrılacak subaylar hakkında yapılacak işlemlere ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Uzman Erbaş Kanunu

Göreve alınma, astsubaylığa geçirilme, yönetmelik ve sicile ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu

Kamuda istihdam ve uzman erbaşlığa geçirilmeye ilişkin ek madde hükümlerinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Tabâbet ve Şu’abatı San’atlarının Tarz-ı İcrâsına Dâir Kânun

Millî Savunma Bakanlığı veya İçişleri Bakanlığı nam ve hesabına tıp ya da diş hekimliği fakültelerinde okutularak subaylığa nasbedilen hekim ve diş hekimlerine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Yatırımcı Tazmin Merkezi Yönetmeliği

Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM) malvarlığının kullanım esasları, zamanaşımına uğrayan emanet ve alacakların YTM’ye emaneten devredilmesi, zamanaşımına uğrayan varlıkların iadesi ve faaliyetleri durdurulmuş olan yatırım kuruluşları açısından zamanaşımı süresinin tespitine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Zamanaşımına uğrayan varlıkların iadesine ilişkin geçiş hükümleri ihdas edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Açılacak Çocuk Bakımevleri Hakkında Yönetmelik

Kuruluş, açılma şartları, çocukların gruplandırılması, kayıt için istenecek belgeler, ücret, bakımevinin çalışma saatleri, il ve ilçe merkezlerinde bakımevi açılması, denetim ve yürütmeye ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Hurdaya Ayrılan Türk Bayraklı Gemilerin Yerlerine Yeni Gemi İnşa Edilmesinin Teşvikine Dair Yönetmelik

Yüklenici yeniden tanımlandı. Genel kurallarda ve yeni inşa edilecek gemiye ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Kazı Destek Yapıları Hakkında Yönetmelik

Yönetmelik eki olan kazı destek yapıları tasarım ve uygulama esaslarında değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

İçişleri Bakanlığı Tarafından Kamu İhale Kanunu’nun 3. Maddesinin (b) Bendi Kapsamında Yapılacak Alımlara İlişkin Usul ve Esaslar

Usul ve esaslarda yer alan tanımlar, alıma katılabilmek için gerekli belgeler ve yeterlik kuralları, alıma katılamayacak olanlar, uygulanacak ihale usulleri, doğrudan temin ve çerçeve anlaşmaya ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Genel sipariş sözleşmeleri/anlaşmaları ile başlanmış olan ihale ve alımlara ilişkin hükümler düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar

Kararın, özel hizmet tazminatına ilişkin II sayılı cetvelinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türkiye Finansal Raporlama Standardı 17 Kapsamında Sertifikasyon Sürecine İlişkin Genelge

Genelgede geçen tanımlar, sertifika alacak kişilerde aranan nitelikler, sınav ve sertifikasyona ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Bilindiği üzere, kışkırtıcı ajan (ajan provokatör) eliyle elde edilen delillere dayanan mahkumiyet hükmünün hukuka uygunluğu ile kışkırtıcı ajanın eylemlerinin cezalandırılabilirliği meselesi, 1970’lerden bu yana Türkiye’de ara ara tartışılan bir mesele. 90’ların sonlarında organize suçlulukla mücadele amacıyla gizli soruşturmacı müessesesinin ihdasıyla birlikte tekrar gündeme geldi ve çok sayıda akademik çalışma ile yargı kararına konu oldu. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi tarafından verilen konuya ilişkin kararlarda, gizli soruşturmacının (CMK md. 139) veya gizli soruşturma yapan görevlinin (CMK md. 160-161), suçun işlenmesinde aktif rol oynadığı ve faili suça teşvik ettiği (kışkırttığı) veya tuzak kurduğu hallerde mahkumiyet hükmü verilemeyeceği, aksinin hakkaniyete uygun yargılama hakkının ihlali niteliğinde olduğu genel bir ilke olarak benimsendi.

Bununla birlikte, gizli soruşturmacı ve gizli soruşturma yapan görevlinin tabi olduğu insan hakları rejiminin genel esasları içtihadi birikimde sistematik olarak ortaya konmamış, gizli soruşturmacı ve gizli soruşturma yapan görevlinin elde ettiği veya ürettiği delillerin adil yargılanma hakkına uygunluk standartları derç edilmemişti. Mesele AİHM’in 2000’li yılların başında belirlediği ilkeler üzerinden vaka bazlı ele alınmaktaydı. Nihayet Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, 6 Temmuz 2026 tarih ve 33302 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan kararıyla gizli soruşturmacı ve gizli soruşturma yapan görevlinin tabi olduğu rejimin genel esaslarını AİHM’in 2010’lu yıllarda çizdiği genel esasları takip ederek sistematize etti ve bu yolla elde edilen delillerin adil yargılanma hakkına uygunluk standartlarını belirledi (T. D. Başvurusu, Genel Kurul, No:2021/50710, 16/12/2025). Karar özellikle fuhşa aracılık, uyuşturucu ticareti, rüşvet, kaçakçılık gibi kolluğun müşteri/alıcı rolüne girerek yaptığı operasyonların sınırlarının ilk kez ayrıntılı biçimde çizmiş olması sebebiyle uygulama için de büyük önem arz ediyor.

Buna göre sanığın/failin kışkırtma ve tuzak kurma hakkındaki şikayeti soyut kalmıyorsa, belirli düzeyde somutlaştırılmışsa, bu şikayet yargılamayı yürüten mahkeme tarafından i-) maddi ve ii-) usuli güvenceler testleri açısından incelenmelidir. Şimdi AYM’nin söz konusu testler bağlamında belirlediği standartlara yakından bakalım:

A-) Maddi Test

Organize/örgütlü suçtaki artış veya terörizmle mücadele, devletin suçla mücadelede geleneksel tedbirlerin ötesine geçen uygun tedbirleri almasını gerektirebilir. Bununla birlikte, adil yargılanma hakkı her durumda uygulanabilirliğini sürdürmekte olup en basitinden en karmaşığına her türlü ceza kovuşturmasında dikkate alınmalı. Demokratik bir toplumda adil yargılanma hakkı çok önemli olduğundan, suçun önlenmesi için elverişli tedbirlere feda edilemez. Dolayısıyla özellikle soruşturma aşamasında kolluk usulüne uygun şekilde gizli görevde çalışabilir; ancak, faili suç işlemeye tahrik ve teşvik edemez.

Dolayısıyla gizli soruşturmacı ya da gizli soruşturma yapan görevli, aktif (etken) değil, ancak pasif (edilgen), yani suç faaliyetlerini takip etmekten ibaret nitelikte eylemlerde bulunabilir. Ajanın faaliyeti suçun işlenmesine imkan sağlama boyutuna varırsa, özellikle delil sunulmasını ve kovuşturma başlatılmasını mümkün kılmak amacıyla failin normalde işlemeyeceği bir eylemi yapmaya yönlendirirse, üzerinde baskı kurarsa veya eylemi işlemeyeceği bir şekilde işlemesine yol açarsa, bu, provokasyon/teşvik veya tuzak kurma faaliyeti addedilir.^[1] Peki ajanın eylemlerin aktif mi pasif mi olduğu neye göre tespit edilecektir?

Bu noktada belirleyici olan unsurlar, gizli operasyonun altında yatan nedenler ve ilgili görevlinin davranışları ile failin/sanığın suç faaliyetlerine karıştığı veya suç işlemeye eğilimli olduğuna dair objektif bir şüphenin bulunup bulunmadığıdır. Örneğin, soruşturma mercileri tarafından pasif tutum terk edilerek başvurucuyla iletişime geçilmesi, başvurucu ilk başta teklifi reddettiği halde teklifte ısrar edilmesi, uyuşturucu suçları özelinde fiyatın ortalamanın üzerinde yükseltilmesi, uyuşturucu suçları özelinde yoksunluk belirtilerinden bahsedilerek başvurucunun merhametine başvurulması gibi baskı içeren davranışlar ajanlar bakımından dikkate alınan davranışlardır. Fail/sanık bakımından ise sabıka kaydı (tek başına belirleyici değil), suç teşkil eden eylemden kaçınma imkanı olup olmadığı (ve varsa bu imkanı kullanıp kullanmadığı), suç teşkil eden eylemi ihbar edip etmediği dikkate alınabilir.^[2]

Gizli soruşturma yapan kişinin pasiflik sorumluluğu, sadece kendisinin eylemlerini değil, talimatı doğrultusunda hareket eden “suç ortağı” ya da “güvenilir kişi” gibi sivil kişileri de kapsar. Bazı hallerde sanık/şüpheli, gizli görevde çalışan kolluk görevlileriyle doğrudan temas hâlinde olmamakla birlikte, doğrudan suç işlemeye teşvik edilen bir suç ortağı tarafından suça dâhil edilebilir. Böyle hallerde de sanık/şüpheli, tuzağa düşürülmüş sayılır. AYM bu bağlamda doğrudan suç işlemeye teşvik edilen kişinin suça katılmak için diğer kişilerle iletişime geçme ihtimalinin kolluk görevlileri tarafından öngörülebilir olup olmadığı, bu kişinin faaliyetlerinin kolluk görevlilerinin davranışları tarafından da belirlenip belirlenmediği ve ilgili kişilerin yerel mahkemeler tarafından suç ortağı olarak kabul edilip edilmediğini dikkate almaktadır.^[3]

Elbette, kolluk (ve savcılık), yukarıdaki çerçevenin somut bir vakada uygulanmasında, gerçekleştirilen davranışların kışkırtma veya tuzak kurma olmadığını ispatlamakla mükelleftir. Yargılamayı yürüten derece mahkemeleri, bu ispat külfetinin yerine getirilmemesi halinde, sanık hakkında gizli soruşturma yürüten görevli tarafından tutulan tutanakları veya getirilen başkaca delilleri hükme esas alamaz.

B-) Usuli Güvenceler Testi

Maddi testin uygulanması sonucu sanığın suç işlemeye kışkırtıldığı veya tuzağa düşürüldüğü tespit edilirse veya bu konuda net bir sonuca ulaşılamayıp tereddütte kalınırsa, usuli güvencelerin temin edilip edilmediği incelenir. Zira AYM’ye (ve AİHM’e) göre kışkırtma veya tuzak kurma, soruşturma yürüten kişilerin gizli soruşturma görevlerini yerine getirmeleri konusunda resmi olarak görevlendirilmeleri ve yapılan uygulamanın denetlenmesi yoluyla engellenebilir. Burada ilk yükümlülük savcılığa düşmektedir. Bu bağlamda soruşturma tedbirlerine izin verilmesi ve bunların uygun şekilde denetlenmesi ile kışkırtma/tuzak savunmasının dinlenmesi için açık, öngörülebilir, çelişmeli, kapsamlı ve konuya ilişkin nihai neticeyi temin etme kapasitesini haiz yargısal bir usul mevcut olmalıdır.

Bu bağlamda özellikle, kışkırtma veya tuzak kurulduğu iddiasının ileri sürüldüğü durumlarda mahkemelerce gerekli adımlar atılmalı, kışkırtmanın tespit edildiği veya savcılığın kışkırtma olmadığını kanıtlayamadığı durumlarda Anayasa’ya uygun çıkarımlar yapılmalı ve kışkırtma veya tuzakla elde edilen deliller hükme esas alınmamalı, hatta dosyadan çıkartılmalıdır. Kısacası, kışkırtma ve tuzak kurma yoluyla suçun işlendiğinin tespit edildiği veya buna yönelik ilk görünüşte kanıtın aksinin savcılık (ve kolluk) tarafından ispatlanamadığı hallerde, Ceza Muhakemesi Kanununun ilgili müesseselerine (örneğin md.206 (2) (a) ve md. 217 (2)- hukuka aykırı delil vb.^[4]) göre beraat hükmü verilmelidir. Aksi, hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edilmesine yol açar. Nihayet muhakemeyi yürüten mahkemeler, bu konudaki iddiaları ve savunmaları ayrıntılı şekilde ele almalı ve gerekçeli bir şekilde değerlendirmelidir.

Türk hukuk sistemi özelinde kışkırtma/tuzak bağlamındaki usuli güvenceleri somutlaştırmak gerekirse, soruşturmanın savcının önceden verdiği talimatla mı yürütüldüğü, yoksa kolluğun soruşturmayı başlatıp delilleri topladıktan sonra mı savcının talimatını aldığı, gizli soruşturmacı söz konusu ise başta kolluğun gizli soruşturmacı olarak atandığına dair hakim kararı olmak üzere CMK m. 139’daki koşullara riayet edilip edilmediği, nihayet muhakemeyi yürüten kolluğun hangi statüyle hareket ettiğine ve yukarıdaki maddelerde izah edilen hususlara riayet edilip edilmediğine dair tartışma yürütmesi (kısacası mahkemelerin sanığın “kışkırtılma” savunmasını etkili bir şekilde inceleme) gerekliliğine dikkat çekilebilir.

C-) Testlerin Somut Vakada Uygulanması

Somut olayda fuhşa aracılık etme suçunun sübutu yönünden kolluk görevlilerince ulaşılan bilgi ve beyanlar “önemli ağırlıkta” delil olarak kullanıldığı ve başvurucu kışkırtıldığı/tuzak kurulduğu yönündeki savunmasını soyut biçimde değil, somutlaştırarak yargılamanın her aşamasında dile getirdiği için testlerin uygulanma eşiği karşılandığı değerlendirilmiştir.

AYM maddi test yönünden kolluğun suçu sadece gözlemlemekle yetinmeyip tetiklediğini, önce başvurucunun arkadaşı olan diğer sanığı (suç ortağı) arayarak fuhuş amacıyla talepte bulunduklarını, para verdiklerini, ardından ilk talepleriyle yetinmeyerek yeni mağdurların çağrılmasını istediklerini ve böylelikle suçun kapsamını ve cezanın miktarını genişlettiklerini tespit etmiştir (kolluğun suçun işlenmesindeki aktif rolü).

Usuli güvenceler testi yönünden ise operasyonun Cumhuriyet Savcısının önceden verdiği bir talimatla yürütülmediğini, kolluğun ancak CMK md. 139 uyarınca hakim kararı ile gizli soruşturmacı olarak görevlendirilebilecek iken böyle bir karar alınmadığını, kolluğun hangi hukuki statüyle hareket ettiğinin (gizli soruşturmacı mı – CMK 139, gizli soruşturma yapan görevli mi - CMK 160 vd.) ve ajan provokatör gibi davranıp davranmadığının mahkemelerce (özellikle istinafça) hiç tartışılmadığını tespit etmiş ve böylelikle başvurucunun “kışkırtıldığı/tuzak kurulduğu” savunmasının derece mahkemelerince etkili şekilde incelenmeyerek hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna varmıştır.^[5]

D-) Yargıtay, AYM ve AİHM Uyum İçerisinde

AYM’nin bu kararıyla gizli soruşturmacı ve gizli soruşturma yapan görevlinin tabi olduğu rejimin genel esaslarını, AİHM’i takip ederek “Maddi Test” ve “Usuli Güvenceler Testi” olarak 2 aşamalı bir inceleme modelinde sistematize ettiği ve gizli soruşturma yoluyla elde edilen delillerin adil yargılanma hakkına uygunluk standartlarının genel çerçevesini çizdiğini söylenebilir. Bu yönüyle AYM kararı bir ilk niteliğinde ise de, yazının girişinde vurgulandığı üzere, aslında Yargıtay da bu yaklaşımı paylaşmakta. AİHM kararlarına da atıf yapan Yargıtay, vaka bazlı olmakla birlikte çok sayıda kararında görevli ajanın suçun işlenmesinde “aktif” ya da “pasif” rolde olduğunu sorgulayarak kışkırtıcı ajanlığın mevcut olup olmadığını değerlendirmekte ve kışkırtıcı ajanlığın mevcut olduğu kanaatine ulaştığında sanığın beraati yerine mahkumiyetine karar verilmesini hukuka aykırı bulmaktadır. Bu değerlendirmesinde Yargıtay, kolluğun, AİHM ve AYM kararlarında geçen “delil üretmek ve soruşturma başlatmak için kişiyi başka türlü işlemeyeceği bir suçu işlemeye sevk etme yönünde davranışlar sergileyip sergilemediği” ölçütüne de yer verebilmektedir (örneğin bkz. Yargıtay 10.CD, E.2021/15492, K.2023/2074, T.13/03/2023; Yargıtay 10.CD, E.2021/16507, K.2023/4120, T.09/5/2023). Benzer şekilde Yargıtay, yine AİHM kararlarına atıfla, kolluğun şüphelilerin ceza sorumluluğunu arttıracak şekilde davranışta bulunmalarını da hukuk devleti ilkesine ve AİHS md. 6’ya aykırı görmektedir (Yargıtay CGK, E.2014/848, K.2015/136, T.28/04/2015). Nihayet Yargıtay’ın, AYM’nin burada özetlenen kararındaki olaya çok benzer konulu bir kararında, AYM ile aynı yönde karar verdiğini görüyoruz: Yargıtay, ihbar üzerine savcıya haber vermeden kendiliğinden harekete geçen kolluğun, sanıklarla temas kurması ve fuhuş anlaşmasını ayarlaması şeklindeki eylemini, suça kışkırtma olarak yorumlamıştır (Yargıtay 4.CD., E.2021/23381, K.2024/4528, T.04/04/2024).^[6]

Yargı mercilerinin konuya ilişkin uyumlu içtihadının, AYM’nin çizdiği çerçeve ve Yargıtay içtihadı doğrultusunda tespit edilecek kışkırtıcı ajanlık faaliyetiyle elde edilen delillerle mahkumiyet hükmü kurulamayacağı standardını derç ettiğini söylemek mümkündür. Kolluğun önce herhangi bir talimat almaksızın delil topladığı ve akabinde geriye dönük savcı talimatı/arama emri vs. düzenleme pratiğine yönelik iddialarının giderek arttığı şu günlerde, yargı mercilerinin derç ettiği bu standart, insan haklarının korunmasında önemli bir aşamayı temsil etmektedir.

Dipnotlar

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 239. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

Baki İlkay Engin, Zeynep Rana Demir (Ed.), Modern Dünyada Çocuk Hakları

Kitapta, Rona Serozan Karşılaştırmalı Hukuk Araştırmaları Vakfı tarafından Dünya Çocuk Hakları günü olan 20 Kasım 2024’te, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde düzenlenen konferansta sunulan ve çocuk haklarına ilişkin bilimsel esaslara uygun şekilde kaleme alınan tebliğlere yer verilmiştir.

Batuhan Demirtaş, Türk Ticaret Hukuku Çerçevesinde Merkeziyetsiz Otonom Organizasyonlar (DAO’lar)

Çalışmada, blokzincir teknolojisinin sunduğu dönüşümün en dikkat çekici örneklerinden biri olarak merkeziyetsiz otonom organizasyonların teknolojik temelleri açıklanmış; bu yapının Türk ticaret hukuku bakımından nasıl değerlendirilebileceği tartışılmış; bu organizasyonların hukuki statüsü, tarafların hak ve yükümlülükleri ve yönetim tokenlerinin niteliğine ilişkin bir çerçeve çizilmiştir.

Melisa Yıldız, Yapay Zekâ ve Biyometrik Verilerin İşlenmesi

Eserde, yapay zekânın nasıl tanımlanması gerektiği sorunu, yapay zekâ sistemlerinin tarihsel gelişimi ve hukuki statüsüne ilişkin görüşlere değinilmiş; biyometrik verilerin özellikleri ve kişisel veri işleme temelli yapay zekâ sistemleri ele alınmış; kişisel veri işleme temelli yapay zekâ sistemlerinin veri işleme süreçlerinde oluşabilecek sorunlar, mevcut düzenlemelerin bu sorunların çözümünde ihtiyacı karşılayıp karşılamayacağı hususları irdelenmiştir.

Mert Ülgen, Ceza Muhakemesinde Aleniyet İlkesi

Kitapta, aleniyet ilkesi, bu ilkenin tarihsel gelişimi ve hukuki çerçevesine yer verilmiş; uluslararası sözleşmelerde ve bazı ülkelerde aleniyet ilkesi ile ilgili düzenlemeler üzerinde durulmuş; aleniyet ilkesinin kovuşturma evresinin bazı temel ilkeleriyle ilişkisi ile bu ilkeye getirilen temel istisnalar ele alınmış ve aleniyet ilkesi, ceza muhakemesinin çeşitli kurumları açısından değerlendirilmiştir.

Merve Uygul, Çocukların Kişisel Verilerinin İşlenmesinde Açık Rıza

Çalışmada, çocuğun kişisel verilerinin korunması ve işlenmesi hakkında bilgi verilmiş; açık rıza kavramı ve unsurları açıklanarak çocukların kişisel verilerinin işlenmesinde açık rıza alınırken dikkat edilmesi gereken hususlar tartışılmış; Kişisel Verileri Koruma Kanunu’nda çocukların kişisel verilerinin işlenmesine verilecek rızaya ilişkin bir düzenleme bulunmadığından çocuktan alınacak açık rıza Türk Medeni Kanunu hükümleri uyarınca değerlendirilmiştir.

Emine Göğüş, Türk ve İsviçre Karşılaştırmalı Hukukunda Kripto Paraların Anonim Şirket Kuruluşunda Sermaye Olarak Getirilmesi

Eserde, kurucuların şirkete sermaye olarak kripto para getirmeyi tercih etmeleri durumunda bu varlıkların Türk Ticaret Kanunu (TTK) ve İsviçre Borçlar Kanunu (İsvBK) hükümleri çerçevesinde şirkete getirilip getirilemeyeceği, getirilebilmesi halinde ne şekilde ve nasıl getirileceği soruları cevaplandırılmış; anonim şirketlere ilişkin TTK ve İsvBK hükümleri paralel olduğundan Türk ve İsviçre hukukları karşılaştırılmıştır.

Baran Elçi, Şirket ve Menfaat Sahipleri Açısından Grup İçi Kredi Kullanımı (Halka Açık ve Kapalı Şirketler Bağlamında)

Kitapta, grup içi kredi sözleşmelerinde menfaat sahiplerinin hukuki başvuru imkânları incelenmiş; bu imkânların hem işlemin hukuka uygun biçimde ifası hem de menfaat sahiplerinin etkin korunması bakımından önemi ortaya konulmuş; kredi sözleşmesine muhatap olan topluluk üyesi şirketlerin, söz konusu süreçleri topluluk ve şirket menfaatleri ekseninde nasıl yönetmeleri gerektiğine ilişkin yol gösterilmiştir.

Gözde İbicioğlu, Türk Ceza Kanunu’nda Çok Failli Suçlar

Çalışmada, çok failli suçluluk kavramı, tarihsel gelişimi ve hukuki esası ile faillik-şeriklik ayrımına yer verilmiş; çok failli suçların şartları ve tasnifi üzerinde durulmuş; çok failli suçluluğun tasnifi yapılırken tasnife uygun olacak şekilde özel suç tipleri incelenmiş ve çok failli suçlarda cezalandırmanın nasıl yapılacağına ilişkin teorik tartışmalar analiz edilmiştir.

Tuğçe Bilici Alkılınç, Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi

Eserin birinci bölümünde Türk Borçlar Kanunu’nun 611. ve 617. maddeleri arasında düzenlenen ölünceye kadar bakma sözleşmesinin tarihi gelişimi, özellikleri, tanımı ve unsurları mercek altına alınmış; ikinci bölümünde ölünceye kadar bakma sözleşmesinin hükümleri irdelenmiş; üçüncü ve son bölümünde ise ölünceye kadar bakma sözleşmesinin sona ermesi hakkında bilgi verilmiştir.

Abdullah Sacid Örengül, The Security Of Energy Supplies Between Turkey and The European Union: The Case Of Renewable Energy

Kitapta, Türkiye örneği üzerinden küresel, bölgesel ve ulusal düzeylerde faaliyet gösteren enerji kurumlarının ve düzenleyici mekanizmaların rolleri eleştirel bir şekilde irdelenmiş; enerji arz güvenliğini artırmaya ve yenilenebilir enerjiye geçişi ilerletmeye dönük mevcut ve gelecekteki katkılar ele alınmıştır.

Geçen hafta Blog’a yüklenen makaleye aşağıda yer verilmiştir:

H. Burak Gemalmaz, Bir Mahkûmiyet Gerekçesi Olarak “Hayatın Olağan Akışına Aykırılık” ve Anayasa Mahkemesi

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

Mevzuat

Noterlik Kanunu

Anayasa Mahkemesi’nin E. 2026/86, K. 2026/76 sayılı ve 16.04.2026 tarihli kararı uyarınca, noter kâtipleri ve kâtip adayları hakkında verilecek disiplin cezalarına ilişkin hükümler iptal edildi. Değişiklik, 06.04.2027 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Esenlik Hizmetleri Yönetmeliği

Bireylerin sağlıklı yaşam tarzını benimsemelerini teşvik etmeye yönelik koruyucu, geliştirici, destekleyici ve rehabilite edici nitelikteki hizmetler ile yaşam kalitesini artırıcı uygulamaların sunulduğu esenlik merkez ve ünitelerinin açılmasına, bu merkez ve ünitelerin taşıması gereken fiziki ve teknik şartları ile personel standartlarına, sunulan hizmetin kapsamına, faaliyetlerinin yürütülmesine ve denetimine ilişkin usul ve esaslar düzenlendi.

Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmelik

Kişisel sağlık verilerinin düzeltilmesine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Kişisel sağlık verilerinin yeniden değerlendirilmesine ilişkin hükümler düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Bazı Varlıkların Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Genel Tebliğ (Seri No: 1)

Kurumlar Vergisi Kanunu’na eklenen geçici 19. maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar belirlendi.

Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 326)

Yasal düzenleme, istisnanın kapsamı, istisnadan yararlanma şartları ve istisnanın uygulanmasına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 333)

Gelir Vergisi Kanunu’nun eklenen mükerrer 20/D maddesine ilişkin usul ve esaslar düzenlendi.

Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 334)

Gelir Vergisi Kanunu’nun 23. maddesinin 1. fıkrasına eklenen (20) numaralı bendin uygulamasına ilişkin usul ve esaslar düzenlendi.

Geçenlerde, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku ABD’nin 21 Kasım 2025 tarihinde düzenlediği “Yürürlüğünün 13. Yılında ve Yargıtay Kararları Işığında Türk Ticaret Kanunu Sempozyumu IX”da, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi Onursal Başkanı Abdullah Yaman’ın “Hayatın olağan akışı bizim en sevmediğimiz tabir. Türkiye’de hiçbir zaman hayat olağan akmadığı için. (…) biz onu kesinlikle delil kabul etmiyoruz. Ama her dilekçeye de getiriliyor. (…) Bu memlekette hayat hiçbir zaman olağan akmıyor.” şeklinde beyanda bulunduğu videosuna denk geldim. Her ne kadar bağlamı ticaret hukuku ise de söz konusu konuşma, “hayatın olağan akışı” ibaresinin ceza muhakemesinde sıklıkla kullanıldığını aklıma getirdi. “Hayatın olağan akışı” ibaresinin ceza muhakemesinde sık kullanılması ise ciddi hak ihlallerine sebep olmakta.

Yaygın nitelendirilmesinin aksine bir delilden çok karine ve hatta argümantasyon aracı olan “hayatın olağan akışına aykırılık”, aslında yargıcın vakıalarla normlar arasında ilişki kurmasında, dosya kapsamındaki “gerçek” delilleri normla ilişkilendirmesinde, sanık hakkındaki isnatları somutlaştırmasında faydalıdır.^[1] Ancak bu araç, gerçek delillerin yokluğunda ya da delil ile eylem/fail arasında geçerli bir düşünsel bağ kurulamadığında, sırf bir zandan hareketle, bu zan ne kadar haklı ve doğru olursa olsun, mahkumiyet hükmü “çıkarımına” el vermez.

Ne yazık ki uygulamada “hayatın olağan akışına aykırılık” ölçütü, ceza yargılamalarında ilk derece ve istinaf mahkemesi hakimlerinin vicdani kanaatlerinin tüm yükünü üzerine boşalttıkları bir sığınağa dönüşmüş durumda. Genellikle mahkumiyeti temellendirebilecek somut delillerin olmadığı yargılamalarda, son çare olarak suç delili olmayan ya da suç teşkil etmeyen vakıalardan hareketle tamamen sezgisel şekilde mahkumiyet hükmü verildiği ve gerekçenin de “zaten hayatın olağan akışı bunu gerektirir” şeklinde kurulduğu kararlara çok sık rastlar olduk. Üstelik hayatın olağan akışı yalnızca somut delil olmayan dosyanın gerekçelendirilmesinde kullanılmakla kalmıyor, sanığın savunmaları da “hayatın olağan akışına göre suçtan kurtulma kastına yöneliktir” denilerek bertaraf ediliyor. Böyle yürütülen bir muhakemede, sanık kendini nasıl savunursa savunsun, aleyhine somut delil olmasa dahi mahkumiyet hükmü bir ön yargı olarak çoktan verilmiş oluyor, şüpheden iddia makamı yararlanıyor.^[2]

Yargıtay’ın Yaklaşımı

Elbette bu durum, Yargıtay’ın Genel Kurul kararlarında ısrarla vurguladığı hakimin her türlü şüpheden arındırılmış kesin vicdani kanaate ulaşmasına, ispat edilmesi gerekenin şüpheli olan olduğuna, verilen hükmün her türlü delilin tetkiki ve lehe ve aleyhe bütün şartların değerlendirilmesi sonucu verilmesi gerekliliğine, gerçekleşme şekli tam aydınlatılamamış olay ve iddiaların sanığın aleyhine yorumlanamayacağı ilkesine, mahkumiyetin ihtimale değil hiçbir şüphe ya da başka türlü oluşa imkan vermeyen kesin ve açık ispata dayanması gerekliliğine uygun değil (Yargıtay CGK, E.2018/162, K.2024/156, T.03/04/2024; Yargıtay CGK, E. 2022/231, K. 2024/270, T. 25/09/2024). Masumiyet karinesi ve şüpheden sanık yararlanır ilkelerinin somutlaştığı bu öncülden hareketle Yargıtay, kural olarak, salt hayatın olağan akışı kabulünü delil olarak kabul etmemekte ve tek başına bu kabule değer vermemekte.^[3] Örneğin Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin bir kararında, “Sanığın savunmasında, müşteri masasında bulunan paraların müşterilerin ısmarlayacağı yemek bedeli olduğunu savunması ve olay tutanağına göre masada pul, kağıt vs. ele geçirilmemesine göre, tutanak düzenleyiciler ile oyun oynamakta olan R.K., A.C. ve Y.K.’nin tanık olarak dinlenilerek sonucuna göre sanığın hukuki durumunun tayin ve takdiri gerekirken, ‘hayatın olağan akışı’ şeklindeki hukuki olmayan gerekçe ile mahkumiyet hükmü kurulmasının” bozmayı gerektiğine hükmettiğine dikkate çekebiliriz (Yargıtay 8. Ceza Dairesi E. 2017/16996, K. 2020/497, 09/01/2020). Benzer şekilde Yargıtay 10. Ceza Dairesi, yakın tarihli bir kararında “ ‘hayatın olağan akışı’ ile ‘sanıkların eylemi aynı kasıt altında birkaç kez işlemiş oldukları’ şeklinde yasal ve yeterli olmayan gerekçeyle zincirleme şekilde sorumlu tutulmalarına, sanık …’nın ise ‘hayatın olağan akışı’ şeklinde yasal ve yeterli olmayan gerekçeyle zincirleme şekilde sorumlu tutulmasına karar verilmiş ise de; sanıkların sabit kabul edilen ve edilmeyen fillerinin belirlenmesi ve bu belirleme kapsamında hukuki nitelendirmenin yapılması suretiyle hüküm kurulması gerekirken, gerekçesiz olarak hüküm kurulması”nı bozma sebebi saymıştır (Yargıtay 10. CD, E. 2018/500, K. 2022/9443, T.21/09/2022).

Bununla birlikte “hayatın olağan akışı” ölçütü, şüpheden uzak diğer somut delillerin destekleyicisi olarak argümantasyonda kullanılabilmekte, hatta o delillerin değerini kuvvetlendirebilmekte, delillerle fiil/fail arasında düşünsel bağ kurulmasını sağlayabilmekte. Bu yönüyle, sadece suçun tamam olup olmadığı açısından değil, kusurluluğu etkileyen haller açısından da kullanışlı olabilen bir ölçüt görünümündedir.^[4]

Anayasa Mahkemesi ve Hayatın Olağan Akışı

Yargıtay’ın yaklaşımını büyük ölçüde paylaşan AYM, çok sayıda kararında, atfedilen suç ile buna esas alınan delil ve eylemlerin ilişkilendirilmediği, salt “hayatın olağan akışı” kabulüyle verilen mahkumiyet hükümlerini adil yargılanma hakkının çeşitli boyutlarının ihlal sebebi olarak görmekte.

Örneğin Ali Aydoğdu kararına konu olayda ilk derece ve istinaf mahkemeleri sanığın farklı tarihlerde yapılan sınavlarda bambaşka başarı seviyeleri sergilemesini hayatın olağan akışına aykırı bulmuş ve bu kabulden hareketle terör örgütü tarafından sızdırılan sınav sorularının başvurucuya verildiğini ve suçun işlendiğini varsaymıştır. Ancak Anayasa Mahkemesi “soruların kim tarafından, ne şekilde başvurucuya verildiği hususunda somut bir değerlendirmede bulunulmamış, diğer bir deyişle sınavlar arasındaki başarı farkının hayatın olağan akışına aykırı olduğu kanaatiyle başvurucunun sınav sorularını önceden elde etmek suretiyle dolandırıcılık suçunu işlediği sonucuna ulaşılması, ancak bu ihtimali desteleyen ve başvurucunun hileli davranışını ortaya koyan bir delil gösterilmemiş olmasını” hukuka aykırı bulmuştur. Söz konusu uyuşmazlıkta ilk derece mahkemesi bazı yargılamalardaki etkin pişmanlık beyanlarını ve başvurucunun örgüt üyesi olmasını da delil olarak kullanmış olduğu halde AYM “yerel mahkemenin dayandığı delillerin hiçbirinin başvurucunun soruları sınavdan önce kimden ve ne şekilde aldığını, diğer bir ifadeyle olayın nasıl gerçekleştiğini doğrudan ortaya koyamadığını altı çizilmelidir” diyerek gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine hükmetmiştir (Ali Aydoğdu Başvurusu, No. 2022/98863, 21/04/2026).

Benzer şekilde Kadir Çıtak kararında resmi belgede sahtecilik suçu ile suçlanan başvurucu, yargılamanın tüm aşamalarında atılı suç bakımından kastının bulunmadığını savunmuş ancak ilk derece ve istinaf mahkemeleri başvurucunun resmi belgeleri üst üste 22 gün hata ile doldurmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğuna kanaat getirerek mahkumiyete hükmetmiştir. AYM ise başvurucunun atılı suç açısından kastının bulunmadığına dair savunmasının ilgili ve yeterli araştırma ve gerekçe ile değerlendirilmeyip münhasıran yalnızca “hayatın olağan akışı” kabulü doğrultusunda hüküm kurulmuş olmasını gerekçeli karar hakkının ihlali olarak görülmüştür (Kadir Çıtak Başvurusu, No. 2021/23590, 20/11/2024).

Tersten bakılacak olursa, yani “hayatın olağan akışına aykırılık” somut delilleri desteklemek ve bu delillerle fiil/fail arasında ilişki kurmak amacıyla kullanılırsa, AYM, burada gerekçeli karar hakkı bakımından bir sorun görmemektedir (Fatma Yavuz Başvurusu, No. 2014/11879, 22/11/2017).

“Hayatın Olağan Akışı” ve “Suçtan Kurtulmaya Yönelik Savunma” Kombinasyonu

Uygulamada “hayatın olağan akışı” ölçütünün ceza hakimlerinin sevdiği bir diğer karine olan savunmanın “suçtan kurtulmaya yönelik olduğu” ölçütüyle birlikte kullanıldığına da rastlanmaktadır. Bu hallerde sanık savunmaları “hayatın olağan akışına uygun olmadığı ve suçtan kurtulmaya yönelik olduğu” şeklindeki gerekçeyle savuşturulmakta, özellikle delil toplanması vb. tevsii tahkikat talepleri dosyaya bir yenilik katmayacağı kalıbıyla reddedilmektedir. Üstelik derece mahkemeleri bunu yaparken, somut olaya göre örneğin dijital delillerde (ör. HTS ve/veya kamera kayıtları) sanık aleyhine bir husus bulunmamasını, fiziki ve teknik takipten sanık aleyhine bir sonuç çıkmamasını, sanığın banka hesaplarında atılı suçla uyumlu hareket olmamasını, müşteki veya tanık beyanının dedikodu mahiyetinde olması vb. dosyadaki lehe delilleri de göz ardı edebilmekte, bu hususların sanık savunmaları ile uyumlu olup olmadığını değerlendirmeyebilmektedir.

Başvurucunun bu aralar Türkiye'nin gündemindeki banka hesabını kullandırmak (IBAN kullandırma) suretiyle dolandırıcılık suçundan mahkum edildiği bir yargılama, “hayatın olağan akışına uygun olmadığı ve suçtan kurtulmaya yönelik olduğu” paket gerekçesine AYM’nin nasıl baktığını göstermesi bakımından zikretmeye değer. Olayda başvurucu, yargılamanın başından sonuna dek müştekiyi tanımadığını, kendisinin de dolandırıldığını, yardım amacıyla kendi hesabına yatan parayı bir üçüncü kişiye verdiğini söylediği ve bu kişinin eşkalini, telefon numarasını, sosyal medya hesabını bildirdiği halde bidayet mahkemesi başvurucunun verdiği bilgileri araştırmamış ve buna dayanan savunmasını da hayatın olağan akışı gereği suçtan kurtulma kastına yönelik bulmuştur. Bu değerlendirme karşısında AYM, “sanık savunmasının hayatın olağan akışına uygun olmadığı, savunmaların suçtan kurtulmaya yönelik olduğu” şeklindeki soyut gerekçe ile yeterli araştırma ve değerlendirme yapılmaksızın mahkumiyet hükmü verilmesinin, sanığın iddia makamı karşısında dezavantajlı duruma düşürülmesi anlamına geldiğine ve silahların eşitliği ilkesinin ihlal edildiğine hükmetmiştir (Eşref Bingöl Başvurusu, No. 2021/10332, 18/07/2024). Yine bir IBAN kullandırma mahkumiyetine (dolandırıcılık) dair davada başvurucunun banka kartının arkasına şifresini yazdığı ve bu kartı kaybettiği, hesabın kendisi tarafından kullanılmadığı, HTS ve Mobese kayıtlarından bu durumun ortaya çıkacağı savunmasının ilk derece mahkemesi tarafından “sanığın şifresini arkasına yazdığı kartını kaybettiği yönündeki savunmasının hayatın olağan akışına aykırı ve suçtan kurtulmaya yönelik olduğu, bu tip suçlarda sanıkların bu yönde savunma yaptıkları” şeklinde bir gerekçe ile reddedilmesi, AYM tarafından somut gerekçe içermediği için silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerine aykırı bulunmuştur (Halil Akkaya Başvurusu, No. 2021/2754, 07/06/2023).

Hayatın Olağan Akışı ve Masumiyet Karinesi ile Suçta ve Cezada Kanunilik İlkesi

Her ne kadar AYM, somut deliller olmaksızın “hayatın olağan akışı” karinesinden hareketle verilen mahkumiyet hükümlerini adil yargılanma hakkının gerekçeli karar hakkı ile olayın akışına göre silahların eşitliği alt ilkelerinin ihlali olarak görmekteyse de, kanımızca “hayatın olağan akışı” karinesinin asıl problem doğurduğu haklar masumiyet karinesi ile suçta ve cezada kanunilik ilkesidir. Zira “hayatın olağan akışı” bir delil değil muhakeme aracı olup ancak gerçek deliller ile eylem/fail arasında geçerli bir düşünsel bağ kurulmasında kullanılabilir. Hal böyle olunca bu kavramın ele alınması gereken hak bağlamı, delillere ilişkin insan hakları rejimini düzenleyen adil yargılanma hakkı değil, masumiyet karinesi ve suçta ve cezada kanunilik gibi maddi haklardır. “Hayatın olağan akışına aykırılık” karinesine mahkumiyet hükmünde tek başına yer vermekle aslında mahkemeler, ortada somut bireyselleştirilmiş bir delilin olmadığını ikrar etmektedirler. Oysa suçun unsurlarının tamam olabilmesi için hem isnat edilen eylemlerin hem de suçun manevi unsurunun söz konusu eylemlerde bireyselleştirilmiş şekilde ortaya koyulması gerekmektedir (Yasak v. Türkiye, App. 17389/20, GC Judgment of 5 May 2026). Dolayısıyla somut delil olmaksızın, yalnızca hayatın olağan akışına aykırı olacağı kabulünden hareketle sanığın suç işleme kastının ve suçun unsurlarının tamam olduğunun varsayılması, masumiyet karinesine aykırı bir çıkarım olduğu gibi suçta ve cezada kanunilik ilkesini de çiğnemektedir.^[5]

Sonuç

“Hayatın olağan akışı”, hakimlerin sevdiği sihirli kavramların başında geliyor ve sıklıkla kullanılıyor. Bu ibareye bir argümantasyon aracı olarak vakıalarla normlar arasında ilişki kurulmasında, delillerle normun ilişkilendirilmesinde ve sanık hakkındaki isnatlar bakımından somutlaştırma ve bireyselleştirme yapılırken yer verilmesinde hiçbir sakınca yok. Yargıtay ve AYM’ye göre “hayatın olağan akışı” tek başına delil olamaz, yalnızca diğer somut delillerin bir destekleyicisi yahut somut delillerin değerlendirildiği bir mantık süzgeci olabilir. Buna karşılık uygulamada durumun her zaman böyle olmadığını, “hayatın olağan akışının” gerçek delillerin yokluğunda ya da delil ile eylem/fail arasında geçerli bir düşünsel bağ kurulamadığında dahi mahkumiyet hükmüne aksi ispat edilemeyen bir karine olarak dayanak yapıldığını, bir ispat kısa yolu olarak kullanıldığını biliyoruz. Özellikle istinafta kesinleşen ve Yargıtay incelemesinden geçmeyen veya geçse dahi bu hususa dikkat edilmeyen mahkumiyetler, ciddi hak ihlalleri ve sonuçta muhatap kişilerin hayatında ciddi ve geri alınamaz sonuçlar doğurma riski teşkil etmekte. Bu riskin önüne geçmek veya en azından bu riski azaltmak için, “hayatın olağan akışı” ölçütünün yukarıda belirtilen esaslar doğrultusunda hassasiyetle kullanılmasında fayda bulunmakta.

Dipnotlar

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 238. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

Ömer Faruk Çelik, Nejat Aday (Ed.), Prof. Dr. H. Cumhur Özakman’a Armağan

Prof. Dr. Cumhur Özakman’a armağan olarak hazırlanmış olan kitapta yer alan makalelerden bazıları, İdari Yargı Kararlarında “Faktoring”, Sürekli Borç İlişkilerinde Sürenin Belirliliği Ölçütü, Kentsel Dönüşüm Uygulamalarında Arsa Payı Kavramı, Noterde Taşınmaz Satışı, Tüketim Ödüncü Sözleşmesinde Ödünç Alanın İade ve Faiz Ödeme Borçları başlıklarını haizdir.

Emre Kılıç, İdari Faaliyetlerin Yürütülmesinde Kişisel Verilerin İşlenmesi

Avrupa Birliği GDPR düzenlemesi ile Kişisel Verilerin Korunması Kanunu başta olmak üzere çeşitli ulusal ve uluslararası mevzuat örnekleri üzerinden, kamu yönetiminde kişisel veri işleme süreçlerinin hukuki, etik ve pratik boyutlarının incelendiği çalışmada, farklı hukuk sistemlerindeki deneyimlerden yararlanmak suretiyle etkin politika önerileri geliştirilmesi hedeflenmiştir.

Melike Alkaya Erdoğan, Deepfake Teknolojisinin Hukuka Aykırı Kullanımından Doğan Hukuki ve Cezai Sorumluluk

Eserde, deepfake teknolojisinin kullanımı ile doğrudan etkilenen kişilik hakkı ve deepfake teknolojisi kavramları incelenmiş; yabancı ülkelerin hukuki düzenlemeleri ve ardından Türkiye’deki mevcut yasal durum irdelenmiş; deepfake teknolojisinin kullanımına ilişkin yasal düzenleme önerilerinde bulunulmuştur.

Ömrüm Dilek Ersoy, Türk Vergi Sisteminde Vergi İncelemesinin Hukuki Niteliği ve Sonuçları

Kitabın birinci bölümünde vergi incelemesinin kavramsal çerçevesi çizilerek hukuki niteliği ve sınırları ortaya konulmuş; ikinci bölümünde vergi incelemesinde yetki, kapsam, incelemenin başlaması ve devamı süreci ile mükellef haklarına değinilmiş; üçüncü ve son bölümünde ise vergi incelemesinin sonuçları ve hukuki etkileri ile olması gereken hukuk bakımından vergi incelemeleri hakkında bilgi verilmiştir.

Emre Ekinci, Türk Ceza Kanunu Kapsamında Verileri Yok Etmeme Suçu

Çalışmada, kişisel verinin ne anlama geldiği ulusal ve uluslararası düzenlemeler ve gelişmeler ile açıklanmış; verileri yok etmeme suçunun maddi, manevi ve hukuka aykırılık unsurları incelenerek bu suç ile ilintili bir kavram olan unutulma hakkına değinilmiş; verileri yok etmeme suçu kusurluluk, teşebbüs, içtima, iştirak gibi başlıklar altında da değerlendirilmiştir.

Meryem Özgür, Uluslararası Hukukta Barış Hakkı ve Jus ad Bellum: Eleştirel Bir Bakış

Eserde, günümüzde hâkim olan barış anlayışının savaşlara, çatışmalara, askeri saldırılara ve ağır insan hakları ihlallerine çözüm getirmede yetersiz olduğu vurgulanarak mevcut uluslararası düzen eleştirilmiş; yeni sömürgeciliğin ve emperyalist tasallutun barışçıl bir uluslararası düzenin önündeki başlıca engeller olarak araçları ve unsurları ortaya konulmuştur.

Mehmed Enes Güneş, Türk Ceza Hukukunda Sağlık Mesleği Mensubu Olarak Psikologların Suçu Bildirmeme Suçu

Kitapta, psikologların yürürlükteki düzenlemeler çerçevesinde sağlık mesleği mensubu olup olmadıkları tartışılmış; kanuni düzenleme ihtiyacı sağlık hakkı ve mesleki gereklilikler ile ilişkilendirilmiş; psikologların sır saklama yükümlülükleri ve kapsamı, mevzuat ile yargı kararları çerçevesinde incelenmiş; sağlık mesleği mensuplarının suçu bildirmemesi suçu (TCK m. 280), psikolog ve klinik psikologlar yönünden ele alınmıştır.

Beyzanur Acıdemir, İşkence ve Kötü Muamele Yasağı Bağlamında Devletin Etkili Soruşturma Yükümlülüğü

Çalışmada, insan hakları bilincinin yükseldiği bir çağda dahi varlığını sürdüren ihlallere karşı devletlerin en kritik sorumluluklardan biri olan etkili soruşturma yükümlülüğü, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları, İstanbul Protokolü, uluslararası ve ulusal hukuk müktesebatı çerçevesinde ele alınmış; uygulamadaki eksikler somut yargı kararları ile ortaya konulmuştur.

Mustafa Can Dağlı, Bilişim Hukuku Kapsamında Hizmet Seviyesi Sözleşmesi

Eserde, hizmet seviyesi sözleşmesi Türk hukuku ekseninde irdelenerek sözleşmenin tanımı, unsurları, tarafları, kurulması, şekli ve hukuki niteliği ele alınmış; hizmet sağlayıcısı ile kullanıcının borçları, sözleşmenin ihlali halinde doğabilecek hukuki sonuçlar, sözleşmede kararlaştırılan yaptırımlar ve sözleşmenin sona erme halleri analiz edilmiştir.

Uğur Çolak, Patent Hukukunda İstemlerin Yorumlanması ve Koruma Kapsamının Belirlenmesi

Avrupa Patent Sözleşmesi’nin 69. maddesi ve Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 89. maddesine göre, patent başvurusu veya patentin sağladığı korumanın kapsamının istemlere göre belirleneceği hükmü çerçevesinde hazırlanan kitapta, istemlerin tarifname ışığında nasıl yorumlanacağı ve koruma kapsamının nasıl belirlenebileceği üzerinde durulmuştur.

Rıdvan Değirmenci, Hukuk Felsefesinde Kölelik: Kökenleri, Meşrulaştırılması, Kaldırılması

Çalışmada, köleliğin kaldırılmasına kadar süren tartışmalar incelenmiş; özellikle Fransız Devrimi öncesi ve sürecinde kölelerin statüsü sorunu, Alman düşüncesinde köleliğe ilişkin yaklaşımlar ve İngiliz düşüncesinde kölelerin statüsü ile köleliğin kaldırılmasına ilişkin argümantasyonlar mercek altına alınmıştır.

Melike Eslem Ekinci, Hukuk ve Sinema Perspektifinde Yaşam Hakkı ve Ölüm Cezası

Eserde, ölüm cezasının tarihsel gelişimi, farklı ülkelerdeki uygulamaları ve çeşitli hukuki yaklaşımlar ele alınmış; sinemanın ölüm cezasına etkisi on film üzerinden yapılan içerik analizleriyle değerlendirilmiş; bu filmler aracılığıyla, yaşam hakkı ile ölüm cezası arasındaki çizginin ne kadar keskin olduğu, hukuk ve sanatın nasıl etkileşime girdiği gösterilmiştir.

Yusuf Tekin, Anonim Şirket Genel Kurul Kararlarına Karşı İptal Davası Hakkı ve Bu Hakkın Kötüye Kullanılması

Kitapta, genel kurul kararlarının oluşumu, hukuki işlem teorisi çerçevesinde ele alınmış; hukuki işlem olduğu sıklıkla dile getirilen genel kurul kararlarının, genel hükümlere göre kurucu unsurları ve geçerlilik şartları incelenmiş; genel kurul kararlarına karşı pay sahiplerinin başvurabileceği iptal davasının türü, usul hukukuna ve maddi hukuka ilişkin şartları tespit edilmiştir.

Geçen hafta Blog’a yüklenen makaleye aşağıda yer verilmiştir:

Hakan Pekcanıtez, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun Erozyon Süreci II

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu’na ait karar özellikle dikkati çekmektedir:

Yargıtay İBBGK., E. 2021/8 K. 2026/1 T. 08.05.2026

Hukuk davalarında dava dilekçesinde talep edilmeyen bir alacak kaleminin, talebin veya istemin ıslah ile talep edilip edilemeyeceği konusunda Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve çeşitli hukuk dairelerinin kararları arasında farklılık bulunduğu belirtilerek ortaya çıkan görüş aykırılığının içtihatların birleştirilmesi yoluyla giderilmesi talebinde bulunulmuş; içtihadı birleştirmenin konusu, hukuk yargılamasında dava dilekçesinde yer almayan bir talebin kısmen ıslah yoluyla davaya dahil edilip edilemeyeceği olarak belirlenmiştir.

İçtihatların birleştirilmesi talebinin ön değerlendirmesi aşamasında, kararları arasında içtihat aykırılığı bulunan Hukuk Genel Kurulu ile Özel Dairelerin görüşlerine başvurulmuştur.

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu’nda yapılan görüşmeler sırasında; içtihadı birleştirme konusunun ön sorun olarak belirlenmesi hususu oyçokluğu ile reddedilerek işin esasının incelenmesine geçilmiştir.

Yasal düzenleme, kavram ve kurumlar ile öğretideki görüşler ışığında yapılan kapsamlı hukuki değerlendirme sonucunda, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda dava dilekçesiyle çizilen sınırların, ön inceleme tutanağıyla sabitlenen uyuşmazlık ve bu çerçevede tamamlanan tahkikat sınırlarının kısmen ıslah yoluyla davaya yeni bir talebin eklenmesiyle aşılmasının, kanunun, davacının ve davalının yargılama sırasındaki haklarını en iyi şekilde ve eşit koşullarda teminat altına almaya çalışan dengeleyici sistemine aykırı olacağı, nitekim bu kurumların meşru amacına ve sınırlarına uygun hareket edilmesinin işlevsel olduğu, kanunun varlığı kadar uygulamasının da hukuki belirlilik taşıması gerektiği gerekçesiyle, hukuk yargılamasında dava dilekçesinde yer almayan bir talebin kısmen ıslah yoluyla davaya dahil edilemeyeceğine oyçokluğu ile hükmedilmiştir.

Mevzuat

Gelir Vergisi Kanunu

Hasılat esaslı kazanç tespitine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Ticari kazancı gerçek usulde vergilendirilen gelir vergisi mükelleflerine ilişkin geçiş hükümleri düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Katma Değer Vergisi Kanunu

Sosyal ve askeri amaçlı istisnalarla diğer istisnalara ilişkin hükümler ile 06.02.2023 tarihinde meydana gelen depremler nedeniyle genel hayata etkili afet bölgesi olarak kabul edilen yerler hakkındaki geçiş hükümlerinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Vergi Usul Kanunu

Elektronik ortamda tebliğ ile Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın yetkisine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Daha önce elektronik tebligat sistemine dahil olanlar hakkında geçiş hükümleri ihdas edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Karayolları Trafik Kanunu

Araçların satış, devir ve tescili ile bu işlemlerle ilgili yetki ve sorumluluğa ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Orman Kanunu

Engelli ve yaşlı bireylere yönelik bakım ve rehabilitasyon merkezleri ile ilgili her türlü yer ve binanın, devlet ormanları üzerinde bulunması veya yapılmasında kamu yararı ve zaruret olması halinde, gerçek ve tüzel kişilere bedeli mukabilinde izin verilebilecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Belediye Gelirleri Kanunu

Eğlence faaliyetlerine ilişkin vergi istisnası ve muafiyetine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Petrol Piyasası Kanunu

İdarî yaptırımlara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Devlet İhale Kanunu

Yerel yönetimlerin taşınmazlarının satışına ilişkin ek madde hükümleri getirildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Basın-İlân Kurumu Teşkiline Dair Kanun

İnternet haber sitelerinin vasıf ve ödevleri ile müeyyidelere ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Karayolları Trafik Yönetmeliği

Görüntü cihazı ve sürücü görüş alanı tanımlanarak yönetmelik kapsamına alındı. Araçlara ait teknik şartlar, araçların karayoluna uygunluğu ve ses, müzik, görüntü ve haberleşme cihazlarına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği

Karşılaştırmalı reklamlar, indirimli satış reklamları, çevre hakkında beyanlar içeren reklamlar, görseller ile yazılı ve sesli ifadelerin sunuluşu, finansal hizmetler hakkında reklamlar ve tüketici şikâyetlerine ilişkin hükümler başta olmak üzere birçok hükümde değişikliğe gidildi. Sosyal medya etkileyicileri aracılığıyla yapılan reklamlar ve hedefli reklamcılık hakkında hükümler düzenlendi. Değişiklikler, 01.08.2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği

Yönetmelikte geçen tanımlar, genel ilkeler, katlar alanı hesabına dahil edilmeyen kullanımlar, asansörler, yapı ruhsatı, yapı ruhsatı gerektirmeyen inşai faaliyetler ve mevcut yapı ruhsatı başvurularına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Ofis/büro kullanım amaçlı bağımsız bölümlerde tadilata ilişkin geçiş hükümleri düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Yenilenmiş Ürünler Hakkında Yönetmelik

Ticaret Bakanlığı tarafından belirlenen kullanılmış malların yenilenmiş olarak tekrar satışa sunulmasına ilişkin uygulama usul ve esasları yeniden düzenlendi. Yönetmelik, 01.08.2026 tarihinde yürürlüğe girecek. Aynı tarihte, Yenilenmiş Ürünlerin Satışı Hakkında Yönetmelik yürürlükten kalkacak.

Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik

Yönetmeliğin kapsamı, yönetmelikte geçen tanımlar, IMEI numarası siyah listede yer alan cihazlar, yolcu beraberinde getirilen cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınması, son sinyal almasından itibaren kesintisiz bir yıl süreyle elektronik haberleşme hizmeti almayan cihazlar ve işletmecilerin yükümlülüklerine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği

Merkezi sınav puanıyla öğrenci alan okullar ve diploma düzenlenmesine ilişkin hükümler ile yönetmelik eklerinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Sosyal Hizmetler Kanunu’na Göre Açılacak Kreş ve Gündüz Bakımevleri Hakkında Yönetmelik

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile kamu kurum ve kuruluşları tarafından Sosyal Hizmetler Kanunu’na göre açılacak kreş ve gündüz bakımevlerinin açılış işlemleri, izinleri, hizmet, işleyiş ve personeline ilişkin standart ve esasları, denetimleri, kapatılmaları ile ücretlerine ilişkin usul ve esaslar düzenlendi. Devlet Memurları Kanunu’nun 191. maddesi kapsamındaki çocuk bakımevleri, yönetmeliğin kapsamı dışında tutuldu.

Tıbbi Cihaz Satış, Reklam ve Tanıtım Yönetmeliği

Yükümlülüklere ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Sağlık Bilgi Yönetim Sistemleri Hakkında Yönetmelik

Yönetmelikte geçen tanımlar, sisteme kayıt, aktif liste, sistemden silinme ve sağlık bilgi yönetim sistemleri hizmeti alım süreçlerine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Özel Tıbbi Amaçlı Gıdalar Ruhsatlandırma Yönetmeliği

Bebeklerin ve küçük çocukların beslenme gereksinimlerini karşılamak için geliştirilmiş özel tıbbi amaçlı gıdalarda pestisitlere ilişkin gereklilikler ve halihazırda izinli ürünlerin durumuna ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Bilimsel komisyonlar hakkında ek madde hükümleri getirildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Geleneksel Bitkisel Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliği

Yönetmeliğin kapsamı ve dayanağı, yönetmelikte geçen tanımlar, ruhsat başvurusu, başvuru şekli, ruhsat başvurusunda bulunacak kişiler, ruhsat başvurusunda sunulması gereken bilgi ve belgeler, kısaltılmış başvuru, uzman raporları, ruhsatın geçerlilik süresi, iptali ve devri, Avrupa Birliği mevzuatına uyum ve ara ürün izin belgeli ürünlere ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Aromaterapötik Ürünler Hakkında Yönetmelik

İnsan sağlığını koruyucu, tedavi edici veya tedaviyi destekleyici etkisi olan ve sağlığın iyi halinin sürdürülmesine katkı sağlayan aromaterapötik ürünlerin kaliteli, etkili ve güvenli bir şekilde piyasaya sunulmasına ilişkin hükümler içeren yönetmelik yürürlüğe girdi.

Tıbbi Bitki Çayları Hakkında Yönetmelik

İnsan sağlığını koruyucu, tedavi edici etkileri olan farmakope kalitesindeki tıbbi bitkiler ve bu tıbbi bitkilerden elde edilen droglardan hazırlanan tek drogla veya birden çok droğun karışımıyla hazırlanan çay preparatlarının kaliteli, etkili ve güvenli bir şekilde piyasaya sunulmasını sağlamaya yönelik yönetmelik düzenlendi.

Kamu Taşınmazlarının Turizm Yatırımlarına Tahsisi Hakkında Yönetmelik

Kullanım bedeline ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği (Sıra No: 19)

Finansal kuruluş yeniden tanımlandı. Bankacılık işlemlerinde, sermaye piyasası ve kripto varlık hizmet sağlayıcılık işlemlerinde uzaktan kimlik tespiti ve uzaktan kimlik tespitinde alınması gereken sıkılaştırılmış tedbirlere ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin uzaktan kimlik tespitine ilişkin hükümler ihdas edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Zorunlu Karşılıklar Hakkında Tebliğ

Yabancı para yükümlülükler için zorunlu karşılık oranları yeniden tespit edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği

Muayene katılım payları yeniden belirlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğ

Tebliğin amaç ve kapsamı, başvuru, inceleme, değerlendirme ve değişim amaçlı cihaza ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Sigortacılık Kanunu Ek 6. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Genelge

Genelgenin kapsamı, takip işlemleri, tahsil işlemleri ve devir hakkına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Hasar danışmanlık faaliyetlerine ilişkin hükümler düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.