Lexpera Blog

Alıkonulan Araçların İdare Tarafından Prematüre Tasfiyesinin Mülkiyet Hakkına Aykırılığı

Prof. Dr. H. Burak Gemalmaz — Tue, 13 Oct 2026 15:00:10 GMT

Günlerdir Türkiye’nin gündemi meşgul eden fon krizindeki “tasfiye” süreçleri tartışması ve Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulan kanun teklifi^[1], -yöntemleri büsbütün aynı olmasa da- bize ceza soruşturma ve kovuşturmalarında el konulan araçların “tasfiye” süreçlerine dair zamanında popüler bazı haberleri hatırlattı. Sizler de hatırlarsınız, suç örgütlerine ait olduğu ileri sürülen lüks araçların henüz soruşturma, hatta kovuşturma evreleri bitmeden polis aracı olarak emniyet birimlerine tahsis edildiğine dair haberler çokça magazinel tartışmayı beraberinde getirmişti.^[2] Hazır “tasfiye” konusu fon krizi bakımından gündem olmuşken, biz de suçtan elde edildiği ya da suç işlenmesinde kullanıldığı iddia edilen araçların soruşturma veya kovuşturma tamamlanmadan prematüre tasfiyesinin^[3] mülkiyet hakkına uygunluğu meselesini incelemeye karar verdik.

I. Giriş: Olağanlaşan OHAL

Alıkoyma ve Prematüre Tasfiye

Son yıllarda ceza muhakemesinde soruşturma ve kovuşturma aşamasında ispat aracı olarak yararlı görülen, suçta kullanılan ya da eşya veya kazanç müsaderesinin konusunu oluşturan malvarlığı değerlerine/eşyalara el koyulmasının sıklıkla kullanılan bir koruma tedbiri olduğunu biliyoruz. CMK’da düzenlendiği haliyle (md. 123-134) çok sayıda problemi ve belirsizliği içeren el koyma müessesesi, özel kanunlar uygulamasıyla ek sorunları beraberinde getiriyor. Bu sorunların başında, yeni bir kanuni tercih ve eğilimin yansıması olarak el konulan eşyanın alıkonulması (fiili el koyulması) ve prematüre tasfiyesi müessesesi geliyor.

OHAL KHK’leri ile Mevzuata Giren Düzenlemeler

Gerçekten de son yıllarda bazı suçlar bakımından el konulan araçların alıkonulması ve sahibine iade edilmeyip soruşturma ve kovuşturma evreleri tamamlanmadan tasfiyesi için tasfiye makamlarına geniş yetkiler tanındığı görülüyor. Aslında bu tip müesseseyle Türk hukukunda ilk kez karşılaşmıyoruz. 21/03/2007 tarih ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 10. maddesi, el konulan kara, deniz ve hava ulaşım araçlarının idare tarafından alıkonulup prematüre tasfiyesinin hali hazırda örneği olarak mevzuat ve uygulamamızda bulunmaktaydı. Ancak şimdi bahsedeceğimiz yeni düzenlemeler, alıkoyma ve özellikle tasfiye yetki ve uygulaması bakımından CMK ve örnek kanun olan Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu sisteminden ayrılmakta.

Zira söz konusu yeni mevzuat yargıyı işlevsiz bırakıp idareyi güçlendiren bir olağanüstü hâl tedbiri niteliğinde hükümler içeriyor. Bu tip düzenlemelerin örneği olarak, 04/04/2013 tarih ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’na 17/4/2017 tarih ve 690 sayılı OHAL KHK’sının 6. maddesi ile eklenen “Göçmen kaçakçılığı suçunda kullanılan araca elkoyma” kenar başlıklı ek 1. maddesi düzenlemesi ile 15/08/2017 tarih ve 694 sayılı OHAL KHK’sı ile 12/6/1933 tarihli ve 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun’a eklenen “Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçunda kullanılan araca elkoyma” kenar başlıklı ek 2. maddesi dikkat çekmektedir. Hazır dikkat çekmişken söz konusu OHAL KHK’lerinin ve içerdikleri olağanüstü yetkilerin, sırasıyla 01/02/2018 tarih ve 7077 sayılı Kanun ve 1/2/2018 tarih ve 7078 sayılı Kanun’la sorgulanmaksızın aynen kabul edilip olağanlaştığını, süreklileştiğini ve normalleştiğini de belirtelim.

Peki nedir bu OHAL KHK’ları ile getirilen düzenlemelerdeki sorunlar?

II. Alıkoyma ve Tasfiye Yetkisinin İdareye Geçirilmesi veya Belirsizleştirilmesi

Alıkoyma ve Prematüre Tasfiye Yetkisinin Rutinleşmesi: Öncelikle söz konusu spesifik mevzuatta CMK md. 128 ve 132’deki ilkelere istisnai şekilde ve öngörülen koşulların dışındaki sebeplerle el konulan araçların tasfiye yetkisinin Maliye Bakanlığına tanındığı görülüyor. Oysa CMK’nın 128. maddesinde kara, deniz veya hava ulaşım araçları hakkında verilen el koyma kararının kural olarak bu araçların kayıtlı bulunduğu sicile şerh verilmek suretiyle icra edileceği hükme bağlanmış ve 132. maddesinde de el konulan araçların (eşyanın) erken tasfiyesi yetkisi (elden çıkarma), bu eşyanın zarara uğraması veya değerinde esaslı ölçüde kayıp meydana gelme tehlikesinin varlığıyla koşullanmış ve soruşturma evresinde hâkim, kovuşturma evresinde mahkeme kararına bağlanmıştır. Maliye Bakanlığına henüz soruşturma ve kovuşturma sonucu beklenmeksizin verilen prematüre tasfiye yetkisi, CMK’nın benimsediği sicilde el koyma ve hükümle tasfiye ile erken tasfiyenin ancak el konulan eşyanın zarara uğraması veya değerinde esaslı ölçüde kayıp meydana gelme tehlikesinin varlığı halinde söz konusu olabileceği ve buna adli makamların karar vereceği ilkelerine kategorik bir istisna getirmekte olduğu kadar bu istisnayı otomatikleştirmekte, rutinleştirmekte, olağanlaştırmakta.

Şüphesiz, sicile şerh vermek yerine ilgili araca fiilen el konulması, muhtemel bir müsadereyi güvence altına almak, aracın suçta yeniden kullanılmasını önlemek ve caydırıcılığın sağlanması gibi amaçlarla zorunlu görülebilir.^[4] Ama özellikle iyi niyetli üçüncü kişilerin araçları söz konusu olduğunda alıkoyma tercihi her zaman istisnaidir ve her seferinde haklılaştırılması gerekir. Alıkoymanın otomatikleştirilmesi ve rutinleştirilmesi, mülkiyet hakkına gereksiz ve aşırı zarar verebilme riski taşımaktadır. Uzayan yargılama süreçlerinde CMK’nın 132. maddesinde öngörülen fiilî el koymaya (alıkoyma) alternatif ilgili tedbirlerin değerlendirilmesi gerekmekte, özellikle fiilî el koyma tedbiri yerine sicile şerh verilmek suretiyle amaçlanan kamu yararının sağlanamayacağının gerekçelendirilmesi, teminat karşılığında sahibine yediemin olarak da iadesi imkanının değerlendirilmesi ve bu şekilde araç sahibinin fiilî el koymadan kaynaklanan kazanç kaybının önlenmesi önceliklendirilmelidir.^[5]

Alıkoyma Yetkisinin Hangi Makamda Olduğunun Silikleşmesi ve Uygulamada İyice Belirsizleşmesi: OHAL KHK’ları ile getirilen yeni düzenlemelerdeki sorunların asıl önemlisi, aslında alıkoyma yetkisinin hangi makamda olduğunun silikleştirilmesi ve belirsizleşmesidir. Tasfiye sürecini başlatan ilk adım olan, bir başka deyişle tasfiye süreçlerinin ön koşulu niteliğindeki alıkoyma kararını verme yetkisi, normalde yargısal makamlardadır. Nitekim 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nda CMK 128’deki sicilde el koyma kuralının istisnası niteliğindeki alıkoymaya karar verme yetkisi, açıkça el koyma kararı veren yargısal makamlara verilmiştir (5607 sayılı Kanun md. 10 (2)). AYM de 5607 sayılı Kanun kapsamında verilen alıkoyma yetkisinin özellikle iyi niyetli kişiler bakımından hassasiyetle uygulanmasını, bu doğrultuda trafik siciline şerh konulmasının niçin yetersiz kaldığının derece mahkemelerince haklılaştırılması gerektiğini ve iade hükmünün infazının ceza mahkemesinin hükmünün kesinleşme şartına bağlanarak mülkiyetin kısıtlanma süresinin uzamasına neden olunmasının orantılı olmadığını değerlendirmektedir.^[6]

Gelgelelim, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu Ek Madde 1 ile 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun Ek Madde 2 düzenlemeleri bağlamında, alıkoyma kararını hangi merciin verdiği, hatta araca fiilen el koyulmasına rağmen bu fiili el koymanın zorunlu hukuki dayanağı olan alıkoyma hakkında bir karar verilip verilmediğinin dahi belirsiz bırakıldığı görülüyor. Her iki kanun bakımından süreçte öncelikle CMK md. 128 çerçevesinde yargı mercii tarafından bir “el koyma” kararı verildiği malumdur. Bundan sonraki aşama olan alıkoyma açısından ise bazı mahallerde sulh ceza hakimliklerince ayrıca bir “alıkoyma” kararı^[7] verildiği, bazı mahallerde ise ayrıca bir “alıkoyma” kararı verilmediği bilinmektedir. Hatta el koyma kararından sonra ayrıca bir alıkoyma kararı verilmeyen mahallerde, el konulan aracın tasfiye edilecek araçlardan olup olmadığının belirlemesinin ve ilgili idareye tasfiye bildirimi yapılmasının kolluk görevlilerinin inisiyatifine bırakıldığı da bilinmektedir. Araca el konulmasının açıkça bir karar ile (CMK sistemindeki el koyma maddesine- md. 128- atfen) yapılacağı anılan kurallarda düzenlenmişken, aracın alıkonulmasının yargısal bir karar ile yapılacağı aynı kurallarda açıkça belirtilmemiştir. Anılan kurallarda yalnızca “elkonulan aracın sahibine iade edilmeyeceği” düzenlenmiştir. Şayet alıkoyma kararı verilmesi yasal gereklilik ise alıkoyma kararı verilmemiş ancak fiilen el konulmuş araçların tasfiye edilmesinin önünde bir engel bulunup bulunmadığı ve alıkoyma kararına konu olmuş araçların behemehal idare tarafından tasfiye edilmelerinin zorunlu olup olmadığı sorularına incelenen hükümden veya uygulamadan hareketle net cevaplar verilmesi mümkün görünmüyor.

Ne yazık ki mesele Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun Ek Madde 2 özelinde kısmi olarak itiraz yoluyla önüne gelen AYM, araca el konulmasından sonra “bir şekilde” alıkonulan aracın ne şartlarda muhafaza edileceği, tasfiye şartları ve teminat miktarı yönünden adli mercilerin değerlendirme yapmadığını, sürecin idarenin uhdesinde ilerlediğini dikkate almamış ve Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun Ek Madde 2’de yer verilen alıkoyma ve tasfiye yetkisini satış yoluyla tasfiye yönünden iptal etmemiştir.^[8]

Tasfiye Yetkisinin İdareye Aktarılması ve Yargının Devre Dışı Bırakılması: AYM’nin tasfiye sürecinin yürütülmesinin bütünüyle idareye (Maliye Bakanlığına) bırakıldığını da göz ardı ettiği gözlemlenmektedir.^[9] Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun’un ek madde 2 ile getirilen sistemde, nasıl verildiği veya usulünce verilip verilmediği belirsiz alıkoyma kararından sonra taşıtın/aracın tasfiyesi yetkisi bütünüyle idareye devredilmektedir (“Aksi takdirde Maliye Bakanlığı tarafından soruşturma ve kovuşturma sonucu beklenmeksizin derhal tasfiye olunur.”). Dolayısıyla “bir şekilde” alıkonulan aracın ne şartlarda muhafaza edileceği, tasfiye şartları ve teminat miktarı yönünden adli merciler değerlendirme yapmamakta, süreç idarenin uhdesinde ilerlemektedir. Teminatın yatırılmaması negatif koşulu dışında bir kayıt ya da koşulla bağlı olmayan İdare, soruşturma ve kovuşturma sona ermeden neredeyse mutlak bir tasfiye işlemlerini başlatma yetkisine sahip kılınmıştır.^[10] Normalde el koyma ve alıkoyma kararlarını veren yargı organları dahi, prematüre tasfiye için alıkonulan eşyanın zarara uğraması veya değerinde esaslı ölçüde kayıp meydana gelme tehlikesinin varlığıyla koşullanmış iken Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun (ve Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu) ile getirilen sistemde Maliye Bakanlığına olağanlaşmış bir olağanüstü hâl yetkisi (keyfi) verilmiş olduğunun AYM tarafından fark edilmesi beklenirdi.^[11]

Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda alıkoyma kararının yanı sıra tasfiyeye de ceza hakimi (soruşturma) ve ceza mahkemesinin (kovuşturma) karar verdiğini (5607 sayılı Kanun md. 16 (1)) belirtmek, durumun vahametini göstermeye yeterlidir sanıyoruz. Tasfiye kararı normalde yargı mercileri tarafından alınırken, Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun ve Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununda bir OHAL tedbiri olarak idareye geçmiştir. Oysa yargısal bir işlem/karar olarak tasfiye kararı (prematüre veya normal fark etmez) alınması ile alınan bu yargısal kararının yürütülmesi, icrası veya uygulanması (idari süreç), birbirinden iki farklı kategoridir.

III. Satış Yoluyla Tasfiyedeki Diğer Mülkiyet Hakkı Sorunları

Hazır AYM’nin yaklaşımını eleştirirken bir hususu daha gündeme getirmekte fayda olabilir. AYM, Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun özelinde itiraz konusu “Önemli miktar veya değerde uyuşturucu veya uyarıcı maddeyle ele geçirilmesi” alıkonulma ve tasfiye nedeninin, hangi durumda aracın sahibine iade edilmeyeceğini herhangi bir tereddüde yer bırakmayacak biçimde açık ve net olarak düzenlendiğini değerlendirerek kanunilik koşulu açısından bir sorun görmemiş; teminat yatırma imkanı ve iyi niyetli üçüncü kişilere ait araçların müsadere yasağı ile müsadere edilmeyeceği anlaşılan taşıtın iadesi imkanlarını da yeterli bir usuli güvence saymıştır.^[12] Bu hususlar açıkçası bize problemli gelmektedir.

Kanunilik Açısından: AYM’den farklı olarak “önemli bir miktar veya değerde” uyuşturucunun ne anlama geldiğinin belirsiz olduğunu, uyuşturucu ticareti suçları bakımından miktarın önemli olması veya miktarı az olsa bile ele geçirilen ürünün değerli olmasının objektif bir ölçütü bulunmadığını düşünüyoruz. Bu haliyle kanun hükmü, hangi miktarın önemli ya da hangi tür ve/veya miktarın değerli olacağına dair bütün takdir yetkisini tasfiye otoritesi olan Maliye Bakanlığına bırakmış gibi gözükmekte. Dikkat edilirse burada uyuşturucu kullanma/bulundurma ile ticareti suçları bakımından ayrım yapılırken “kişisel kullanım sınırının” tespitinde dikkate alınan “önemli ağırlık/miktar” ölçütü^[13] de faydalı bir ölçüt değildir. El koymaya konu suç, her halükârda uyuşturucu ticareti suçu olduğundan bulunan uyuşturucunun miktarının kendi içinde önemli veya değerli olması hukuken bir fark yaratmamaktadır. Suçun vasfını etkilememesine rağmen ele geçtiği aracın/taşıtın akıbetini etkileyen, ele geçen uyuşturucunun “önemli miktar veya değer”de olup olmadığının nasıl saptanacağı çoğu zaman yargı kararlarından anlaşılamamaktadır. Dolayısıyla yargı içtihatlarıyla dahi kriterleri net bir şekilde oluşmamış “önemli miktar veya değer”in idari merci olan Maliye Bakanlığı tarafından prematüre tasfiye sürecinde objektif ve isabetli şekilde saptanmasını beklemek fazla iyimserliktir.

Kaldı ki, uyuşmazlık (ve eleştiri) konusu Kanun hükmünün formülasyonu, iyi niyetli üçüncü kişi maliklerle şüpheli/sanık arasında herhangi bir fark gözetmeksizin kaleme alınmıştır ve uygulanmaktadır. Oysa bilindiği üzere, uyuşturucu ticareti suçlarında genellikle üçüncü kişilere ait ya çalıntı ya da hukuki bir ilişkiyle zilyetliği alınan araçlar/taşıtlar kullanılmaktadır. Çoğu durumda el koyulan araçlar/taşıtlar, aslında iyi niyetli üçüncü kişilere ait olabilmekte. İyi niyetli üçüncü kişilere ait araçlar/taşıtlar ise, AYM’nin burada eleştirilen kararında da dile getirdiği üzere TCK’nın 54/1 maddesi uyarınca yargılama sonunda müsadere edilemez. Ancak AYM’nin muhakemesinden farklı olarak anılan müsadere yasağı, iyi niyetli üçüncü kişileri korumaya yeterli gelmemektedir. Zira Maliye, soruşturma veya kovuşturma aşamasındaki yargısal makamları (sulh ceza hâkimi ve ceza mahkemesi) dışlayarak el konulan ve “Önemli miktar veya değerde uyuşturucu veya uyarıcı maddeyle ele geçirilmesi” klozuna dayanarak “bir şekilde” alıkonulan taşıt özelinde prematüre tasfiye sürecini (satış yoluyla) başlatabilmek yetkisini haizdir. Bu süreçte iyi niyetli malikin tek şansı teminat ödeyerek alıkonulma ve tasfiye sürecini durdurmaktır. Fakat nihayetinde müsadere yasağı dolanılmış ve işlevsiz bırakılmış olmaktadır. O halde AYM’nin, itiraza konu “Önemli miktar veya değerde uyuşturucu veya uyarıcı maddeyle ele geçirilmesi” klozunu belirli ve öngörülebilir sayması ilk bakışta göründüğü kadar isabetli değildir.

Teminat Yatırma Anlamlı Bir Güvence Mi?: AYM’nin teminat yatırma imkanına duyduğu dengeleyici güven de aslında bir yanılsamadır. Söz konusu kanunlarda alıkoyma sebeplerinin varlığı halinde başlayan tasfiye sürecini durdurmanın tek yolu olarak araç değeri kadar teminat yatırılması imkânı, zaten malı suç işlenmesinde kullanılmakla ya da kullanıldığı iddiasıyla mağdur olmuş iyi niyetli maliklerin bu kez devlet eliyle ikinci kez mağdur olmasına yol açmaktadır. Üstelik alıkonulan araç üzerinde iyi veya kötü niyetli malikler ile zilyetler dışında iyi niyetli üçüncü kişilerin de malvarlığı hakları olabilir ki AYM önüne itiraz yoluyla gelen iptal davasında durum tam da budur. Bu nedenle teminat koşulu opsiyonel, somut olayın özelliklerini gözeten nitelikte olmalı ve hâkim ya da mahkemece karara bağlanmalıydı.

Teminatın el konulan aracın değeri kadar olması gerekliliğinin kimi hallerde maliki ekonomik açıdan çok zor durumda bırakabilme riskinden hiç bahsetmiyoruz bile. El konulan taşıtın/aracın malikin geçiminde önemli bir rol oynadığı hallerde taşıtın yargılama sonunda müsadere dışı kalmasını beklemek, yıllar süren yargılama süresince araçtan mali olarak yararlanmayı engelleyecek, maliki (ve ailesini) ekonomik olarak zor durumda bırakabilecektir. Bunun yerine her bir somut olayda iyi niyetli malikin ekonomik durumu ve aracın malik için önemi göz önünde bulundurularak bir teminat değeri belirlenmesi daha hakkaniyetli olurdu.

Teminat yatırılması için el koyma tarihinden itibaren otuz günlük süre tanınması da, uygulamada savcılık veya sulh ceza hakimliklerince verilen el koyma kararları çoğu zaman adli makamlarca ilgili kişilere tebliğ edilmediğinden, yetersizdir. Özellikle iyi niyetli üçüncü kişiler malvarlıklarına el koyulduğunu genellikle resmi bir işlem sırasında tesadüfen öğrenmektedir. Dolayısıyla malik el koyma işleminden haberdar olmadığından veya geç öğrendiğinden süresi içinde teminatı yatıramayabilir. Teminat yatırılması için aranacak sürenin el koyma kararının araç sahibine tebliğinden veya el koyma kararını bir başka şekilde öğrendiği tarihten (el koyma tarihinden değil) itibaren başlayacağı şeklinde bir düzenleme etkili bir usuli güvence addedilebilirdi.

İade İmkânı ve Müsadere Yasağı Gerçekte Etkili Bir Güvence Mi?: Bir kere anılan mevzuatta tasfiye işlemine dair idarece alınan kararın araç sahibine tebliğ edilmesi gerektiği düzenlenmemiştir. Uygulamada tasfiye işleminin idarenin kendi organizasyonu içinde araç malikinin dahil edilmediği bir süreçte yürütüldüğü görülmektedir. Tasfiye sürecinden haberdar edilmeyen veya geç haberdar edilen araç sahibinin, kanunda öngörülen süre dolduktan ve araç tasfiye edildikten sonra CMK’nın 131/1 maddesi uyarınca talepte bulunmasının herhangi bir anlamı olmayacaktır. Bu nedenle CMK’nın 131/1 maddesi uyarınca iyi niyetli üçüncü kişilere ait el konulmuş eşyanın resen veya istem üzerine geri verilmesine karar verilebilecek ve iade talebinin reddi kararlarına karşı da itiraz yoluna başvurulabilecekse de, bu düzenlemenin idarenin yürüttüğü tasfiye sürecinin hukuki denetimi bakımından etkili bir hukuki yol addedilmesi mümkün değildir. Böyle bir yolun etkili sayılabilmesi, ancak el konulan aracın, alıkonulma ve tasfiye koşullarının oluşup oluşmadığının hukuki denetiminin sağlanabilmesi için araç malikine tasfiyeye dair alınan kararın tebliğ edilmesi ve bu karara karşı örneğin sulh ceza hakimliği nezdinde itiraz başvurusu yapabilme imkânı tanınması veya tasfiye kararını tıpkı 5607 sayılı Kanun’un 16/1 maddesinde öngörüldüğü gibi sulh ceza hakimliği ve ceza mahkemelerinin vermesi yoluyla mümkün olabilirdi.

Benzer şekilde, anılan Kanun hükmünün iyi niyetli üçüncü kişi maliklerle şüpheli/sanık arasında herhangi bir fark gözetmeksizin kaleme alınıp uygulanması, iyi niyetli kişilerin eşyasının müsadere edilemeyeceği güvencesini boşa düşürmektedir. Zira idare teminat yatırılmadıkça yargılama/kovuşturma bitmeden aracı tasfiye edebilmektedir. Böyle bir halde ise araç üçüncü kişilerin uhdesine geçeceğinden müsadere yasağı anlamsız hale gelmektedir. Kaldı ki, müsadere yasağına dayanan bir aracın müsadere edilmemesi/iadesi kararı, CMK md. 131 uyarınca yargılama sırasında anlaşılıp buna göre iadeye karar verilmedikçe – ki uygulamada böyle iade kararların istisnai olduğunu, iade kararı verilse bile iadenin icrasının yargılama sonuna bırakıldığını not etmek gerekir, kovuşturmanın/yargılamanın sonunda verilecek bir karardır. Bu durumda aradan yıllar geçtikten sonra iyi niyetli malik aracına ancak kavuşabilecektir. Bu sürenin kendisi bizatihi hak ihlali olduğu gibi bu süreç içinde araçta meydana gelebilecek zararlar da TCK md. 54/1’e dayanan usuli güvenceyi ayrıca etkisiz kılmaktadır. Nitekim görünüşte kanuni güvencelere ve adli makamların “aracın sahibine iadesine” dair kararlarına rağmen kimi zaman iade kararları uzun zaman sonra yerine getirilmekte, genellikle örneğin aracın sahibine iadesine dair kararın icrası hükmün kesinleşmesine kadar bekletilmektedir. Bu gecikmeye bağlı olarak da araçlarda eskime/yıpranmaya değer kayıpları ve kullanılamamasından dolayı yoksun kalınan kâra bağlı zararların oluştuğu bilinmektedir. AYM, tedbirin uygulandığı süreyi, malike aşırı bir külfet yüklenip yüklenmediğini değerlendirirken göz önünde bulundurmaktadır.^[14] AYM’nin kendi içtihatlarında geliştirdiği standartları burada eleştirilen iptal davasında dikkate alması beklenirdi.

Tasfiye Bedelinin Yetersizliği Riski^[15]: Gerek uyuşturucu imal ve ticareti suçları gerekse de göçmen kaçakçılığı suçuyla ilgili olarak alıkonulan aracın satış yoluyla prematüre tasfiyesiyle elde edilen bedel bakımından da bazı ölçülülük sorunlarından söz etmek mümkündür. Bir kere anılan kanun düzenlemelerine göre satıştan elde edilen gelirden aracın muhafaza edilmesi ve satışı için gerekli olan bütün masraflar düşülmektedir. Muhafaza ve satış masrafları düşülmüş miktar, bu safahattan sonra mahkemenin kararıyla araç malikine/hak sahibine ödenmektedir. Bu durumda ise malın gerçek çıplak değeri dahi tazmin edilmemiş olacak, baştan iyi niyetli olduğu anlaşılan ya da beraat eden malik kendisine kusur atfedilmemesine rağmen eksik ve dolayısıyla orantısız bedelle yetinecektir. Bu pozisyondaki bir malikin teminat yatıracak gücü olmadığı veya süresini kaçırdığı hallerde bu orantısız bedele mahkûm edilmesi hakkaniyetli değildir. Üstelik zaten güdük kalan bedelin yargılama sonuna kadar enflasyon karşısında değer kaybedeceği de açıktır.

Masraflar düşürülmüş satış bedelinin masraflar düşürülmüş olarak ödenmesinden daha kötüsü, kendisine bir kusur atfedilemeyen bir malikin (beraat eden ya da baştan iyi niyeti anlaşılabilecek), daha yargılama bitmeden prematüre tasfiye edilen aracının kullanım değerinden de yoksun kalmasıdır. Masraflar düşülmeseydi dahi aracın çıplak satış bedeli, kullanım değerini zaten karşılamamakla kendiliğinden aşırı külfet doğurmaktadır. İyi niyetli malikler varsa sanığın ya da hükümlünün peşinden koşmak zorunda bırakılmamalıdır ki sanığın beraat ettiği halde zaten bu olasılık dahi yoktur. Nitekim bireysel başvuru kararlarında AYM bu yaklaşımı, el konulan eşyanın el koyma süresince korunması ve muhafaza edilmesi yükümlülüğünün kamu makamlarına ait olması, fiilî el koyma (alıkoyma) süresinin makul bir süreyi aşması durumunda oluşacak zarar yönünden de bu sürenin uzamasına yol açan kamu makamlarının sorumluluğunu gerektirmesi gerekçesiyle sorunlu bulmakta.^[16]

IV. Satış Dışı Tasfiye Yöntemlerinin İptal Edilmesi

Yazının girişindeki haber, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu Ek Madde 1 ile 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun Ek Madde 2’de düzenlenen tasfiye yetkisinin satış yoluyla yapılandan ibaret olmadığını, hibe ve tahsis gibi satış dışı yollarla tasfiye yönünde mutlak ve keyfi bir yetkinin İdareye tanındığını göstermektedir. Mutlak ve keyfi olarak diyoruz zira anılan kanunlarda bu konuda herhangi bir düzenleme ya da hüküm bulunmamaktadır. İşte AYM, Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun bakımından itiraz yoluyla önüne gelen ve yukarıda diğer yönlerden eleştirdiğimiz iptal davasındaki kararında, satış dışı tasfiye yöntemlerinin neler olduğu ve hangi şartlarda yapılacağı, tasfiye öncesi ve sonrasındaki muhafaza ve sair masrafların nasıl karşılanacağı, müsadere kararı verilmemesi durumunda iadeye konu bedelin nasıl belirleneceği, mülkiyet hakkı sahibi ya da özellikle üçüncü kişilerin hak ve alacaklarının neler olduğu ve hangi usulle korunacağına ilişkin olarak Kanun metninde herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğini tespit etmiştir. Bu tespitin kaçınılmaz ve haklı sonucu olarak AYM, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçunun işlenmesinde kullanıldığı iddiasıyla alıkonulan aracın satış dışı yöntemlerle tasfiyesine yönelik ulaşılabilir, belirli ve öngörülebilir düzenlemeler içermeyen kuralın kanunilik koşulunu karşılamadığına ve “satış dışı yöntemlerle tasfiye” yönünden iptaline karar vermiştir.^[17]

Bu perspektifin benzer nitelikte hüküm içeren 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun ek 1. maddesi bakımından geçerli olduğunu açıktır.

V. Sonuç

Satış dışı tasfiye yöntemlerinin AYM tarafından Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun özelinde iptal edilmesi olumlu karar olmakla birlikte, AYM’nin konuya yaklaşımının yeterli sayılması bizce pek kolay değil. Kanımızca prematüre tasfiye kararının idarenin takdirinde olması bütünüyle keyfiliktir, risklere açıktır ve dengeleyici güvencelerin etkili olduğundan söz edilemez.

Öncelikle alıkoyma kararı her halükârda ceza yargılaması mercileri tarafından verilmelidir. Ardından tasfiyenin maddi şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespiti idareden alınarak, CMK sistemine uygun ve Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa paralel şekilde suçun muhakemesini yapan ceza hâkimi (soruşturma aşaması) veya ceza mahkemesinde (kovuşturma aşaması) olmalıdır. Büyük mali sonuçları olduğu ifade edilen ve kamuoyunda “fon krizi” olarak anılan meseleye ilişkin ivedi şekilde hazırlanan kanun teklifinde dahi suçla bağlantılı el konulan malvarlığı değerlerinin ilgili fona veya geri kazanım hesabına aktarılmasına ve tasfiye konusu olabileceklerine CMK sistemiyle uyumlu şekilde yargı mercilerince karar verileceği düzenlenmiştir. Dolayısıyla Devletin ani refleks göstermesi gereken böyle bir konuda hazırlanan kanun teklifinde bile idareye tanınmayan takdir yetkisinin yazımıza konu 2313 ve 6458 sayılı Kanunlar ile Maliyeye tanınmış olması isabetli görülmemektedir.

Buna ek olarak usuli güvenceler daha etkili şekilde ihdas edilmelidir. OHAL döneminde dahi aslında OHAL ilan sebepleriyle bir alakası olmayan bu tip yetki devirlerinin olağanlaşması, rutinleşmesi ve normalleşmesi doğru değildir.

Dipnotlar

https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/1ea72322-e59c-4d76-b4d0-01a120a2361a ↩︎
https://www.hurriyet.com.tr/gundem/trafik-polisinden-en-luks-devriye-42382181 ↩︎
Yukarıdaki haberde aktarılan “tahsis” bir tasfiye türüdür. ↩︎
AYM, Hikmet Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. Başvurusu, No. 2016/4557, 4/7/2019, para. 71. ↩︎
AYM, İlhan Begeç Başvurusu, No. 2018/23068, 26/5/2021, paras. 73-74. ↩︎
Hanife Ensaroğlu Başvurusu, No. 2014/14195, 20/09/2017. ↩︎
Kimi sulh ceza hakimlikleri ise “el koyma” ve “alıkoyma” kararlarını aynı değişik iş numarası üzerinden tek seferde vermektedir. ↩︎
AYM, E. 2020/98, K. 2022/87, T. 20/07/2022. ↩︎
AYM, E. 2020/98, K. 2022/87, T. 20/07/2022. ↩︎
Bu vesileyle güncele tekrar değinmek mümkün: Yukarıda değinilen Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun Teklifi’nin 6. maddesinin (1) ve (3) numaralı fıkralarında ise bizce isabetli şekilde; Kanun kapsamındaki fonlarla bağlantılı fiiller nedeniyle yürütülen soruşturmalar kapsamında 5271 sayılı CMK’nın 128. maddesi uyarınca el konulan malvarlığı değerleri arasında, fona doğrudan iadesi hukuken mümkün olan para ve sermaye piyasası araçları bulunması halinde bunların 5271 sayılı CMK’nın 131. maddesi uyarınca ilgili fona veya geri kazanım hesabına Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkemece iade edileceği, yine yargılama sonucunda müsaderesine karar verilen ve suçtan zarar gören fonun malvarlığından çıktığı veya fon zararının karşılığı olduğu mahkemece belirlenen değerlerin, Hazineye gelir kaydedilmeksizin ilgili yatırım fonuna; tasfiyenin tamamlanmış olması hâlinde ise geri kazanım hesabına aktarılmasına mahkemece karar verileceği düzenlenmiştir. Ancak Teklifin 6. maddesinin (2) numaralı fıkrasında ise; doğrudan fona devredilemeyen ve sorumlulara ait gayrimenkul gibi diğer malvarlığı değerleri bakımından TMSF'nin dava sonucu beklenmeksizin bunları satmasına veya tasfiye etmesine imkân sağlandığı düzenlenmiştir. Bunun gerekçesi olarak teklif metninde amacın; el konulan malvarlığının ekonomik değer kaybına uğramasını önlemek ve mümkün olan en kısa sürede nakde dönüştürülerek fon pay sahiplerinin yararına tahsis edilebilir hale getirmek olduğu belirtilmiştir. Doğrudan fona devredilemeyen ve sorumlulara ait diğer malvarlığı değerlerinden hangilerinin tasfiye ve satışa konusu olabilecekleri maddenin (1) numaralı fıkrasına göre yargı makamlarınca verilecek el koyma kararlarına göre belirleneceğinden tasfiye yetkisinin TMSF’ye verilmesi noktasında keyfiliği önleyici bir güvence ihdas edilmiştir. Yine de “tasfiye kararının” da hususen yargı makamlarınca verileceğinin düzenlenmesi uygulamada vuku bulabilecek potansiyel tereddütlerin önüne geçebilir. ↩︎
AYM, E. 2020/98, K. 2022/87, T. 20/07/2022. ↩︎
AYM, E. 2020/98, K. 2022/87, T. 20/07/2022. ↩︎
Yerleşik yüksek yargı içtihadına göre uyuşturucu kullanma/bulundurma ile ticareti suçları bakımından suç vasfının tayininde ele geçen uyuşturucuların “niteliği, çeşitliliği, paket sayısı, miktarı, ele geçiş biçimi” gibi kriterler kişisel kullanım sınırlarının üzerinde olup olmadığı hususunda dikkate alınmaktadır. (Örneğin bkz. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2025/3373, K. 2026/9813, T. 02/07/2026; Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2024/7893, K. 2024/23172, T. 30/09/2024). ↩︎
Bkz ve krş. AYM, D.C. Başvurusu, No. 2018/13863, 16/6/2021, para. 65; Onur Tur Uluslararası Nakliyat LTD. ŞTİ. Başvurusu, No. 2015/947, 15/11/2018, para. 74; Yeter Deri Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. Başvurusu, No. 2015/8867, 21/02/2019, para. 84. ↩︎
Bu kısım AYM’nin yukarıda ele alınan iptal davasındaki karara konu olmamıştır. ↩︎
AYM, Hikmet Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. Başvurusu, No. 2016/4557, 4/7/2019, para. 77; D.C. Başvurusu, No. 2018/13863, 16/6/2021, para. 54. ↩︎
AYM, E. 2020/98, K. 2022/87, T. 20/07/2022. ↩︎

Lexpera’da Geçen Hafta (3-9 Ekim 2026)

Göktürk Öcal — Mon, 12 Oct 2026 15:50:11 GMT

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 252. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararları Sempozyumu, Sayı 37, 2025

Kitapta yer alan makaleler arasında Anonim Şirket Yönetim Kurulu Üyelerinin Hâkimiyetleri Altındaki Şirketleri Temsilen Kendi İbralarına İlişkin Kararlarda Oy Kullanması, Sermaye Şirketlerinde Tüzel Kişilik Perdesinin Tersten Kaldırılması ve Yargıtay Uygulaması, İflas Tasfiyesi Sonucunda Terkin Edilmiş Şirketin İhyasına (Ek Tasfiyesine) Karar Verilebilir Mi başlıklı makaleler bulunmaktadır.

Halil Ali Dural (Ed.), Limited Şirketler Hukuku Sempozyumu

Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi ve İstanbul Barosu işbirliğiyle düzenlenen sempozyumda sunulan tebliğlerden oluşan çalışmada, limited şirketlerin süresine ilişkin sorunlar, pay edim ve ek ödeme yükümlülükleri, ortakların tazminat ve hakları, müdürlerin haklı sebeple azli, görevden alınan müdürün tekrar seçilmesi, müdürler kurulu başkanının üstün oyu ve şirketler topluluğu bağlamında rekabet yasağı gibi konulara yer verilmiştir.

Kutlay Telli, Artificial Intelligence and Law: Emerging Challenges and Embracing Opportunities

Eserde, yapay zekâ sistemlerinin yönetişimine ilişkin çözüm odaklı hukuki bir inceleme yapılmış; çağdaş yapay zekâ teknolojilerindeki düzenleme boşluğunu gidermeye dönük normatif bir hukuki çerçeve sunulmuş; mevcut hukuki rejimlerin yapısal zayıflıkları sistematik bir biçimde tespit edilerek hakkaniyet, şeffaflık, hesap verebilirlik ve veri koruma gibi temel haklara yönelik riskler vurgulanmıştır.

Burak Erdem, Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihatları Işığında Sendikal Haklar

Çalışmada, sendikal hak ve özgürlüklerle alakalı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ile Türk Anayasa Mahkemesi tarafından bugüne değin karara bağlanan neredeyse bütün bireysel başvuru kararları incelenmiş; hukuki, siyasi veya iktisadi ne gibi gerçeklikler, gerekçeler, mazeretler ve hatta bahaneler doğrultusunda, sendikal haklara nasıl bir hukuki koruma sağlandığı sorusuna yanıt aranmıştır.

Ayşenur Purde Usta, İş Hukukunda Siber Mobbing

Kitabın birinci bölümünde mobbing kavramı, tarihsel gelişimi ve hukuki çerçevesi üzerinde durulmuş; ikinci bölümünde siber mobbing kavramı analiz edilerek buna ilişkin uluslararası hukuki düzenlemelere değinilmiş; üçüncü ve son bölümünde ise Türk hukukunda siber mobbing hakkında bilgi verilmiştir.

Zeynep Çalışkan, Uluslararası Yatırım Uyuşmazlıklarının Dostane Çözümü: ICSID Uzlaştırma ve Arabuluculuk Prosedürleri

Eserde, yatırım tahkiminin yapısal sorunlarına karşı daha verimli, esnek ve kazan-kazan odaklı bir alternatif olan Yatırımcı-Devlet Arabuluculuğu, ICSID ve UNCITRAL tarafından yürütülen reform çalışmaları ışığında irdelenmiş; özellikle ICSID Uzlaştırma Kurallarında yapılan değişiklikler ve yatırım uyuşmazlıkları için özel olarak tasarlanmış ilk kurumsal kurallar olan ICSID Arabuluculuk Kuralları çerçevesinde yürütülen arabuluculuk prosedürü ele alınmıştır.

Tülay Gökdemir Tamer, Banka Hukukunda Kredilerin İzlenmesi

Kitapta, kredi ilişkisinin “izleme” boyutu Türk bankacılık hukuku çerçevesinde analiz edilmiş; kredi kavramının sınırları, kredi tahsis süreci ve izleme yükümlülüğünün hukuki niteliği üzerinde durulmuş; izleme yükümlülüğünün kredi sözleşmelerine ilişkin boyutlarının yanı sıra bankanın organizasyon yapısı, risk yönetimi sistemi ve yöneticilerin sorumluluğu ile olan bağlantısına da yer verilmiştir.

Yeşim Çam Selam, Gayrimaddi Varlıkların Vergilendirilmesinde Değer Tespiti

Çalışmada, gayrimaddi varlıkların hukuki koruma rejimi, muhasebe ve vergi uygulamaları incelenmiş; özellikle değer tespiti ve vergilendirme sürecinde uygulamada karşılaşılan sorunlara odaklanılmış; gayrimaddi varlıkların kendine özgü yapısına uygun olan, güncel ve uyumlu bir düzenleme ihtiyacına dikkat çekilmiştir.

Elif Naz Sarı, Tacirin Ücret ve Faiz İsteme Hakkı

Eserin birinci bölümünde ücret ve faiz isteme haklarının esasları ve ortak koşulları hakkında bilgi verilmiş; ikinci bölümünde ücret isteme hakkının hukuki mahiyeti, uygulama alanı ve sonuçları üzerinde durulmuş; üçüncü ve son bölümünde ise faiz isteme hakkı, faiz isteme hakkının özel şartları ve sonucu mercek altına alınmıştır.

Muhammed Ali Aydın, Kamu İhalesinin İptalinin ve Düzeltilmesinin Genel Esasları

Çalışmada, ihalenin, ihale komisyonu veya ihale yetkilisi kararı ile re’sen iptal edilmesinin hukuki rejimi incelenmiş; uygulamada sıklıkla uyuşmazlığa konu olan ihalenin ilanı, ihale dokümanı, idari şartname, teklif mektubu, belgelerin sunuluş şekli, teminat, teknik şartname, numune ve demonstrasyon, tekliflerin değerlendirilmesi, aşırı düşük teklif tespiti ve açıklaması, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi gibi birçok konu işlenmiştir.

Rojbin Meço, Postmodern Feminizm ve Queer Teori

Kitapta, hukukun heteronormatif varsayımlardan yola çıktığı savıyla hukuki özne, norm ve düzen kavramları queer bir bakış açısıyla ele alınmış; hukukun sabit ve nötr bir yapıda olduğu iddiası tartışmaya açılmış; hukuk, bir normlar bütünü olarak değil, anlamı sürekli ertelenen ve müzakere edilen bir iktidar alanı olarak analiz edilmiştir.

Geçen hafta Blog’a yüklenen makaleye aşağıda yer verilmiştir:

Tevfik Sönmez Küçük, Mert Duygun, Fon Krizi Nedeniyle İdarenin Mali Sorumluluğu

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

MAHKEME	KARAR SAYISI
Anayasa Mahkemesi	149
Yargıtay (Hukuk)	1312
Yargıtay (Ceza)	7130
Bölge Adliye Mahkemesi	300
TOPLAM	8891

Mevzuat

Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik

Kimlik tespiti, müteakip işlemlerde kimlik tespiti, elektronik transferler, kripto varlık transferleri ve denetim raporlarına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmelik

Yönetmeliğin kapsamı ve dayanağı ile denetim ve idari yaptırımlara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Ürün İhtisas Borsasının Kuruluş, Faaliyet, İşleyiş ve Denetim Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik

Yönetmeliğin amacı, yönetmelikte geçen tanımlar, ödeme ve teslim esasları ile temerrüde ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türkiye Ürün İhtisas Borsasında Aracılık Faaliyetleri ile Aracıların Gözetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik

Yönetmelikte geçen tanımlar, aracılık faaliyeti, aracıların yapamayacakları iş ve işlemler, aracı kuruluşların ve diğer borsa üyelerinin yetkilendirilmesine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Demiryolu Emniyet Yönetmeliği

İdari yaptırımlara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Çevre Yönetimi Hizmetleri Hakkında Yönetmelik

Yönetmeliğin amacı ve kapsamı, yönetmelikte geçen tanımlar, çevre yönetimi hizmeti alma şartları, yeterlilik belgesi başvuru şartları, yükümlülükler, başvuruların yapılması ve değerlendirilmesi, yeterlilik belgelerinin askıya alınması ve iptali, asgari fiyat tarifesi, düzenleme yapma, önceden alınan belgelerin geçerliliği ve yükümlülüklerin sağlanmasına ilişkin hükümler ile yönetmelik eklerinde değişikliğe gidildi. İdari yaptırıma ilişkin ek madde hükümleri düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği

Gerçek kişi ve özel hukuk tüzel kişileri tarafından açılacak engelli bireylere yönelik özel bakım merkezlerinin başvuru, açılış, çalışma ve fiziki şartları, personel standardı, denetlenmeleri, müeyyideleri, bakım hizmetlerinin kapsamı ile ücret tespiti, ödeme, inceleme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin usul ve esaslar yeniden belirlendi. 04.11.2016 tarihli ve 29878 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı.

Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Yönetmeliği

Sigorta ve tarifelere ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Rüzgâr Kaynağına Dayalı Elektrik Üretimi Başvurularının Teknik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik

Yönetmelikte geçen bağdaşmaz alan yeniden tanımlandı. Rüzgâr kaynağına dayalı önlisans başvurularının teknik değerlendirmesi, önlisans ve/veya üretim lisansı tadil taleplerinin değerlendirmesi ve Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği kapsamında yapılan başvurular ile tadil taleplerinin değerlendirilmesine ilişkin hükümlerde ve yönetmelik eklerinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Sosyal Güvenlik Kurumu İlaç Geri Ödeme Yönetmeliği

Yönetmelikte geçen tanımlar, İlaç Geri Ödeme Komisyonu ve komisyon başkanının görevleri, Tıbbi ve Ekonomik Değerlendirme Komisyonunun oluşumu ve komisyon ile komisyon başkanının görevleri, sekretarya tarafından yürütülecek işlemlere ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Fon Krizi Nedeniyle İdarenin Mali Sorumluluğu

Prof. Dr. Tevfik Sönmez Küçük — Fri, 09 Oct 2026 15:12:23 GMT

I. Giriş

Türkiye’de kamuoyu son 1 aydır başta TERA Holding bünyesindeki fonlar olmak üzere toplam 131 yatırım fonunda yaşanan iktisadi kriz ve bu krizi takiben açılan soruşturmaları yoğun biçimde tartışmaktadır.

Zira söz konusu fonlar kapsamında yaşanan kriz doğrultusunda 455 bin 758 kişinin etkilendiği tahmin edilmektedir; ilaveten bu krizin sermaye piyasasında doğurduğu güven bunalımı ve belirsizlik borsadaki birçok hissede de önemli düşüşlere yol açmıştır. Bu noktada ilgili fonlara yatırım yapmış olan yüzbinlerce kişi açısından akla gelen sorular açıktır: Bu fonlara yatırılan paraların ne kadarı, nasıl geri alınabilecektir? Bu çerçevede nasıl bir hukuki süreç yürütülecektir?

17 Eylül 2026 tarihinde Sermaye Piyasası Kurulu tarafından çok sayıda yatırım fonunun tasfiyesine karar verilmesiyle birlikte bu soru daha da önem kazanmıştır. Tasfiye sürecindeki fonlarda 455 binden fazla yatırımcının bulunduğu ve söz konusu fonların milyarlarca liralık büyüklüğe ulaştığı dikkate alındığında, ortaya çıkan mesele yalnızca yatırımcıların uğradığı ekonomik kayıplarla sınırlı olmayıp, aynı zamanda sermaye piyasalarının düzenlenmesi ve denetlenmesinden sorumlu olan kamu makamlarının görevlerini gereği gibi yerine getirip getirmediği de hukuken incelenmelidir.

Kurul tarafından fon başına (Ne var ki, Kanun teklifi ile bu açıklama yatırımcı başına olarak değiştirilmiştir.) en fazla 1 milyon TL olmak üzere ara ödeme yapılacağının açıklanması, yatırımcılar için önemli bir gelişmedir. Ancak, bu ödeme, tasfiye sonucunda ortaya çıkacak gerçek zararın kesin olarak belirlendiği anlamına gelmez. Özellikle yüksek miktarda yatırım yapan kişiler bakımından nihai zararın ne olduğu, tasfiye işlemlerinin tamamlanması ve fon varlıklarının gerçek değerinin ortaya çıkmasıyla belirginleşecektir.

Bu çerçevede 09.10.2026 tarihinde TBMM Başkanlığı’na sunulan “Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkındaki Kanun Teklifi”nde^[1] öngörülen bazı hususların üzerinde durulmasında da yarar bulunmaktadır. Buna göre Sermaye Piyasası Kurulu tarafından daha önceden alınmış olan kararların yasal bir dayanağa kavuşturulduğu, ara ödemelerde yatırımcı başına azami 1 Milyon TL ödeneceği, nihai tasfiye hesabında ise TÜFE ve Y-ÜFE ortalaması dikkate alınarak güncelleme yapılacağı ve fakat ara ödemelerde bir endeksleme gerçekleştirilmeyeceği; tasfiye sonucunda dağıtılabilir nakdin yeterli olmaması durumunda mevcut tutarın fon pay sahipleri arasında orantısal olarak dağıtılacağı görülmektedir. Ayrıca anılan teklifte, fon kurucu ve/veya yöneticisi olan portföy yönetim şirketinin, oluşan zarar, kayıp veya eksik tasfiye bakiyesinden mali açıdan öncelikli sorumlu tutulacağı, görevlerinden ayrılan yöneticilerin ise görev süresi boyunca işlem ve kararlardan doğan mali sorumluluklarının devam ettiği ifade edilmektedir. Görüldüğü üzere, söz konusu kanun teklifi, 1 Milyon TL’nin üzerinde pay sahibi fon yatırımcılarının mülkiyet hakkını güvence altına almadığı gibi, idarenin mali sorumluluğunu da ortadan kaldırmamaktadır.

Bu kısa yazıda ilgili tasfiye işlemleri sonrasında yatırım yapmış kişiler açısından zararlarının giderilmesinin nasıl ileri sürülebileceği Anayasa Mahkemesi ve Danıştay kararlarıyla öğretideki idare hukukuna ilişkin temel esaslar doğrultusunda ele alınacaktır.

II. Anayasal Çerçeve

Hukuki incelemenin yalnızca 17 Eylül 2026 tarihindeki tasfiye kararına veya tasfiye sonucunda ortaya çıkacak rakamlara bakılarak yapılması doğru değildir. Asıl mesele, fonların tasfiye edilmesine gelinceye kadar geçen süreçte sermaye piyasası denetiminin nasıl yürütüldüğüdür. Bu denetim yükümlülüğünün ise anayasal bir dayanağı bulunmaktadır.

Anayasa’nın 125. maddesi uyarınca idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür. Bu noktada idarenin sorumluluğu bakımından belirleyici olan, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülüp yürütülmediğidir. Yine Anayasa’nın 167. maddesi “Devlet, para, kredi, sermaye, mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemelerini sağlayıcı ve geliştirici tedbirleri alır; piyasalarda fiili veya anlaşma sonucu doğacak tekelleşme ve kartelleşmeyi önler” demek suretiyle sermaye piyasasındaki muhtemel risklere karşı devletin tedbir alması yönündeki yükümlülüğünün bir başka anayasal dayanağını oluşturmaktadır.^[2]

Sermaye piyasalarında düzenleme ve denetim yetkisine sahip kamu makamlarının, kanunun kendilerine verdiği görevleri zamanında, etkili ve özenli biçimde yerine getirip getirmedikleri ise somut olay üzerinden değerlendirilmelidir.

III. Hizmet Kusuru ve İlliyet Bağı

Denetim yetkisinin bulunması, idareyi özel hukuk kişilerinin bütün işlemlerinden sorumlu bir garanti makamına dönüştürmez. Her yatırım zararının kamu tarafından karşılanması söz konusu değildir. Bununla birlikte, denetim ve gözetim görevinin hiç yapılmaması, geç yapılması veya kamu hizmetinin gereklerine uygun biçimde yürütülmemesi, somut olayın özelliklerine göre idarenin sorumluluğunu^[3] doğurabilir. Bu noktada idarenin sorumluluğu genel olarak kusursuz sorumluluk ya da kusur sorumluluğu olarak karşımıza çıkmakta; tehlikeli faaliyetler, mesleki risk, sosyal risk gibi durumlarda idarenin kusuru olmasa dahi mali sorumluğu “kusursuz sorumluluk” kapsamında gündeme gelmekte, idarenin kusur sorumluluğu ise temel gereklilik, somut olayda idarenin hizmet kusurunun bulunmasıdır.^[4] Hizmet kusuru yargı kararlarında da ifade edildiği üzere “idarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak” tanımlanmakta ve “hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde” gerçekleşerek idarenin tazmin yükümlülüğünü doğurmaktadır.^[5]

Somut olayda ise idarenin içinde yer alan Sermaye Piyasası Kurulu açısından hizmet kusurunun söz konusu olduğu söylenebilse de burada hizmet kusurunun varlığı açısından iki temel unsur ortaya çıkmaktadır: Riskin öngörülebilir olup olmadığı ve ortaya çıkan zararın idarenin zamanında ve etkili müdahalesiyle önlenmesinin veya azaltılmasının mümkün bulunup bulunmadığı.

Fonların yapısı, yatırımcıların karşı karşıya kaldığı riskler, piyasadaki gelişmeler, idarenin sahip olduğu bilgi ve denetim araçları ile alınabilecek önlemler birlikte değerlendirilmelidir. Denetim görevinin yalnızca kâğıt üzerinde mevcut olması yeterli değildir. Önemli olan, bu yetkinin kamu hizmetinin gereklerine uygun biçimde kullanılıp kullanılmadığıdır.

İdarenin kusurlu davranışı ile yatırımcının uğradığı zarar arasında uygun illiyet bağının da bulunması gerekir.^[6] Zamanında gerçekleştirilecek bir denetim veya müdahalenin zararın meydana gelmesini önleyebileceği ya da en azından zararın miktarını azaltabileceği ortaya konulabiliyorsa, idarenin sorumluluğu bakımından önemli bir hukuki zemin oluşur. Buna karşılık zararın idarenin müdahalesi bulunsaydı dahi kaçınılmaz olarak gerçekleşeceği sonucuna varılırsa, illiyet bağı bakımından farklı bir değerlendirme yapılması gerekir.

IV. Yatırımcıların Dava Hakkı

Meselenin bir başka önemli yönü de dava süresidir. 2577 Sayılı İdari Yargılama Usul Kanunun 13. maddesi uyarınca idari eylemlerden doğan zararlar bakımından öncelikle ilgili idareye başvurulması gerekir. Bu başvurunun süresi, kanunda idari eylemin öğrenilmesine bağlanmıştır.

Bu nedenle 17 Eylül 2026 tarihinin her yatırımcı bakımından bir yıllık sürenin kesin başlangıç tarihi olduğu peşinen söylenemez. Özellikle 1 Milyon Türk Lirasından fazla olan yatırımlar noktasında gerçek zararın ve zararın kaynağının tasfiye süreci içinde belirginleştiği durumlarda, öğrenme tarihinin somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmesi gerekir.

İdareye yapılacak başvurunun reddedilmesi veya kanuni süresi içinde cevap verilmemesi üzerine, altmış gün içinde tam yargı davası açılması mümkündür. İdareye başvuru yapılmadan doğrudan dava açılması ise idari merci tecavüzüne neden olarak usul bakımından sorun yaratabilecektir.

V. Rücu Mekanizması

İdarenin yatırımcıya tazminat ödemesi halinde, kamu görevlilerinin kusurlarının bulunup bulunmadığı ayrıca ele alınmalıdır. Anayasa’nın 129. maddesinin beşinci fıkrası, kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat bakımından idareye rücu imkânını düzenlemektedir.^[7] Aynı şekilde Anayasa’nın 40. maddesinin üçüncü fıkrası da “Kişinin, Resmî görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır.” demek suretiyle kamu görevlilerinin işlemlerinden ötürü, devletin mali sorumluluğunun doğması durumunda idarenin ilgili kamu görevlisine rücu etmesini öngörmektedir.^[8]

Burada dikkat edilmesi gereken husus, yatırımcıların doğrudan doğruya kamu görevlileri aleyhine idari yargıda tazminat davası açmasının mümkün olmadığıdır. Diğer bir ifadeyle kamu görevlisinin ilgili zararı tazmin etmesi ancak idarenin şartları oluştuğunda kusuru olan kamu görevlisine karşı rücu yetkisini kullandığında ortaya çıkabilecektir.

Elbette, bu kadar yüksek miktarda bir meblağın kamu görevlerinden doğrudan doğruya tahsil edilmesi uygulamada mümkün olmamakla birlikte, rücu mekanizmasının etkili bir şekilde işletilmesi ilerleyen süreçlerde kamu görevlerinin daha dikkatli ve özenli davranmasını sağlayabilir.

VI. Sonuç

Fon krizine ilişkin hukuki süreçlerin ana noktası, kuşkusuz sadece tasfiye sonunda yatırımcının eline geçecek parayla sınırlı değildir. Yatırımcı açısından mesele, uğradığı zararın ne kadarının nasıl karşılanacağıdır.^[9] İdare hukuku açısından ise bundan önce cevaplanması gereken soru şudur: Sermaye piyasalarının güvenilir ve düzenli işlemesini sağlamakla görevli kamu makamları, kendilerine verilen denetim ve gözetim görevini gereği gibi yerine getirmiş midir? Bu sorunun cevabı, yalnızca yatırımcıların kaybının nasıl karşılanacağını değil, kamu gücünün ekonomik hayat üzerindeki sorumluluğunun sınırlarını da belirleyecektir.

Tüm bu gerekçelerle idare hukuku açısından cevaplanması gereken asıl soru şudur: Sermaye piyasalarının güvenilir ve düzenli işlemesini sağlamakla görevli kamu makamları, kendilerine verilen denetim ve gözetim görevini gereği gibi yerine getirmiş midir? Bu sorunun cevabı, yalnızca yatırımcıların kaybının nasıl karşılanacağını değil, kamu gücünün ekonomik hayat üzerindeki sorumluluğunun sınırlarını da belirleyecektir.

Dipnotlar

İlgili kanun teklifine ulaşmak için bkz. https://cdn.tbmm.gov.tr/KKBSPublicFile/D28/Y5/T2/WebOnergeMetni/e6e04773-6fcf-4665-8a8e-bc9ab3300f97.pdf (Erişim tarihi:09.10.2026) ↩︎
Nitekim anayasa hukukçusu Tolga Şirin de bu konuda spesifik bir anayasa hükmünün bulunmasının idarenin o alandaki özen yükümlülüğünü ağırlaştırdığını ve bunun da idarenin hizmet kusurunun belirlemesi açısından önemli olduğunu belirtmektedir. Bkz. https://tinyurl.com/yj44yytu (Erişim tarihi 8.10.2026). ↩︎
İdarenin sorumluluğuna ilişkin temel tanınlar için bkz. Kemal Gözler/Gürsel Kaplan, İdare Hukukuna Giriş, Ekin Yayınevi, 16. Baskı, s.306 vd. ↩︎
AYM, Özer Aslankılıç ve Diğerleri Başvurusu, B. No: 2021/40471, Knr.17. ↩︎
İstanbul Bölge İdare Mahkemesinin 8. Dairesinin E:2018/1268 K:2019/354 Sayılı Kararındaki bu tanım için bkz. Serkan Çınarlı/Fidan Ermumcu/Orhan Meral/Kerim Azak/Deniz Doğan, Tıbbi Uygulamadan Doğan İdari Yargı (Tam Yargı) Davaları, Adalet Yayınevi, Ankara 2026, s,61. ↩︎
Cihan Yaylak/ Ramazan Yıldırım, T.C. Anayasa Mahkemesinin Bireysel Başvuru Kararlarında İdarenin Hizmet Kusurundan Kaynaklanan Sorumluluğu, Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Temmuz 2013, s.679. ↩︎
Nitekim Danıştay da devlet memurlarının “kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idarenin zarara uğratıldığı durumda, bu zararın ilgili memur tarafından ödenmesinin temel bir kural olduğunu açıkça belirtmektedir. Bkz. Danıştay 5. Dairesi, E: 2007/7369, K:2008/3234, K.t. 3.6.2008 ↩︎
Buradaki temel erek hem idarenin işlem ya da eylemi sonucunda zarara uğrayan kişinin zararını öncelikle mali açıdan daha güçlü olan devletten karşılanması hem de ilgili kamı görevlisinin sürekli haksız isnatlarla yıpratılmasının önlenmesidir. Ancak ilgili hukuki süreçler sonucunda kamu görevlisinin kişisel kusurunun ispatlanması durumunda devlet, ilgili görevliye rücu ederek bu zararı ondan tahsil edecek ve böylece kamu zararının doğması da engellenecektir. Bu hususta detaylı olarak bkz. Nur Kaman, “Devlet Memurlarının Ödev ve Sorumlulukları, Hakları ve Tabi Oldukları Yasaklar”, in: İdare Hukuku (ed: Turan Yıldırım), On İki Levha Yayıncılık, Güncellenmiş 8. Baskı, İstanbul 2018, s.186. ↩︎
Bu noktada ancak pansuman niteliğinde olabilecek bazı tedbirlere de başvurulmuyor değildir. Örneğin Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, 8.10.2026 tarihinde yaptığı açıklamada soruşturma altındaki 17 fonun tasfiye sürecinin tamamlandığını ve 43 bin fon yatırımcısının paralarının bankalara transfer edildiğini açıklamış olsa da diğer katılımcıların nihai zararları noktasında net bir açıklamada bulunulmamıştır. Bkz. Bloomberg HT, “Bakan Şimşek açıkladı: Fon soruşturmasında ilk ödemeler başladı”, https://tinyurl.com/k46ahdaz (Erişim tarihi:08.10.2026) ↩︎

Lexpera’da Geçen Hafta (26 Eylül-2 Ekim 2026)

Göktürk Öcal — Mon, 05 Oct 2026 15:44:55 GMT

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 251. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

BATİDER, Cilt 42, Sayı 2, 2026

Derginin bu sayısında yer alan makalelerden bazıları, Alman Federal Mahkemesinin Bir Kararı Işığında Sözleşmelerdeki İflâs Sebeplerine Dayanan Tasfiye Öncesi Fesih Kayıtlarına İlişkin Değerlendirmeler, Sermaye Şirketlerinde Genel Kurul Kararlarının Tüm Pay Sahiplerinin/Ortakların Taraf Olduğu Oy Sözleşmesine Aykırılık Nedeniyle İptal Edilebilirliği, İflâsın Denkleştirme İstemine Etkisi başlıklarını haizdir.

Salih Keser, Medeni Usul Hukuku Bakımından İş Mahkemeleri ve İş Mahkemelerinde Yargılama Usulü

Kitapta, medeni yargılama usulü ile iş mahkemelerindeki yargılama usulü arasındaki ilişki, iş mahkemelerinin tarihsel gelişimi, teşkilat yapısı, yargı yolu, görevi ve yetkisi ile iş yargılamasına yön verdiği ileri sürülen ilkeler ele alınmış; konuyla ilgili olan öğreti, yargı kararları ve karşılaştırmalı hukuktan da yararlanılmıştır.

Gökberk Öngel, Anayasa Hukuku Bakımından Parti İçi Demokrasi ve Parti Disiplini İlişkisi

Çalışmada, siyasi partilerin demokratik işleyişinin temel unsurlarından biri olan parti içi demokrasi ile partilerin etkili ve düzenli biçimde faaliyet gösterebilmesi bakımından önem taşıyan parti disiplini kavramları irdelenmiş; teorik açıklamaların yanı sıra Türk hukuku ve Türk siyasal hayatı çerçevesinde parti örgütü, parti üyeliği ve aday belirleme yöntemlerine de yer verilmiştir.

Simge Anaklı, Türk Borçlar Kanunu ve Viyana Satım Sözleşmesi Kapsamında Satıcının Ayıptan Doğan Sorumluluğu

Eserde, satıcının ayıptan doğan sorumluluğu, Türk Borçlar Kanunu ve Viyana Satım Sözleşmesi (CISG) bakımından karşılaştırmalı olarak incelenmiş; sorumluluğun koşulları, alıcının gözden geçirme ve bildirim külfeti ile seçimlik hakları ele alınmış; konunun uygulamadaki yansımaları yerel ve yabancı mahkeme kararları ışığında değerlendirilmiştir.

Ayşenur Öztürk Kayıklık, Kanunlar İhtilafı Hukukunda Kamu Düzeni Müdahalesi

Kitapta, Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 5. maddesi kapsamında kamu düzeni müdahalesi kavramı açıklanmış; kamu düzeninin yabancı hukukun uygulanmasını sınırlayıcı rolü üzerinde durulmuş; kamu düzenine aykırılığın teorik temelleri ortaya konulmuş ve toplumsal düzenin korunmasına yönelik ilkeler ışığında kamu düzenine aykırılığa değinilmiştir.

Berna Akçalı Gür, Merve Erdem Burger, Anıl Akyol, Berfin Deniz Çabuk (Ed.), Uluslararası Uzay Hukuku ve Politikası: Güncel Gelişmeler ve Türkiye

Çalışmada, uzay diplomasisinden spektrum yönetimine, cezai ve hukuki sorumluluk rejiminden uzay çevresinin korunmasına ve yeni Ay yönetişimine kadar uzanan bir dizi konuya yer verilmiş; Türkiye’nin mevcut ve potansiyel düzenlemelerine ışık tutulmakla birlikte yükselen uzay aktörlerinin evrilen uluslararası rejim içindeki kurucu rollerine ilişkin somut politika önerileri de sunulmuştur.

Başak Görgeç, Üçüncü Kişinin Hava Aracı Kazası Sebebiyle Uğradığı Zarardan Doğan Sorumluluk

Eserde, Türk Sivil Havacılık Kanunu ile Türk Borçlar Kanunu’nda yer alan sorumluluk hukuku hükümleri başta olmak üzere konuya ilişkin diğer mevzuata ve uluslararası düzenlemelere değinilmiş; hava aracı kazası nedeni ile hava aracında bulunmayan, diğer bir ifade ile üçüncü kişilerin uğradıkları zararlardan doğan sorumlulukla birlikte hava aracına ilişkin bilgiler de aktarılmıştır.

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

MAHKEME	KARAR SAYISI
Yargıtay (Hukuk)	6
TOPLAM	6

Mevzuat

Türk Medenî Kanunu

Anayasa Mahkemesi’nin E. 2025/156, K. 2026/131 sayılı ve 04.06.2026 tarihli kararı uyarınca, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafın, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında isteyebileceği nafaka, süresiz olmaktan çıkarıldı. Değişiklik, 30.06.2027 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Noterlik Kanunu Yönetmeliği

Noterlik mesleğine girenlerin göreve başladıktan sonra teminat parasını yatıracağı bankalar ve başkaları adına işlem yaptıracak olanlarda aranacak belgelere ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik

“Ödeme sistemi” başlıklı ek 1. madde hükümlerinde değişikliğe gidildi. 01.12.2026 tarihine kadar yapılacak olan taşınmaz satışlarında, bu maddede belirtilen ödeme sisteminin kullanımı zorunlu olmayacak.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Turizm Amaçlı Sportif Faaliyet Yönetmeliği

Kıyı Kanunu ve Kıyı Kanunu’nun Uygulanmasına Dair Yönetmelik ile onaylı imar planı hükümlerine uygun olarak kullanılmak kaydıyla, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından talep edilen parkur alanları ve irtibat noktaları tahsis edilebilecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Uydu ve Yer Tabanlı Radyo Seyrüsefer Sistemleri ve Gözetim Sistemleri Uçuş Kontrol Yönetmeliği

Uydu ve yer tabanlı radyo seyrüsefer sistemleri, gözetim sistemleri ve görsel yaklaşma yardımcılarının uçuş kontrol işlemlerine ilişkin usul ve esaslar yeniden düzenlendi. Yer Tabanlı Radyo Seyrüsefer Sistemleri Uçuş Kontrol Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı.

Nükleer Tesisler, Radyasyon Tesisleri ve Radyoaktif Atık Tesislerinde Yönetim Sistemi Yönetmeliği

Yönetmelikte geçen tanımlar, kuruluşun ve üst yönetimin sorumlulukları, güvenlik kültürü, izleme, ölçme, değerlendirme, iyileştirme, kaynak yönetimi, kalite temin ve yönetimi, değişiklik yönetimi ve konfigürasyon yönetimine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. İlave yükümlülükler için geçiş hükmü ihdas edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Nükleer Tesislere İlişkin Yetkilendirmeler Yönetmeliği

Niyet bildirimi, imalat süreci, saha süreci, işletmeye alma süreci, imalat izni, uygunluk görüşleri, saha onayı, saha hazırlama izni, inşaat izni, işletmeye alma izni, işletme lisansı, değişiklik bildirimi, değişiklik izni ve devam eden yetkilendirme süreçlerine ilişkin hükümler başta olmak üzere birçok hükümde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı

Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ’e ilişkin uygulama ayrıntıları yeniden düzenlendi. 26.01.2023 tarihli Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı yürürlükten kaldırıldı.

1416 Sayılı Kanun ve Buna Bağlı Yönetmelik Uyarınca Yurt Dışında Lisans ve Lisansüstü Öğrenim Gören Öğrencilere Yapılacak Ödemeler Hakkında Tebliğ

Resmî burslu, kısmi resmî burslu ve resmî burssuz statüde lisans ve lisansüstü seviyede öğrenim görmek amacıyla Millî Eğitim Bakanlığı tarafından öğrenime gönderilen öğrenciler ile bu öğrenim seviyelerine hazırlık amacıyla dil öğrenimi gören öğrencilere ödenecek aylık burs, ödenek ve diğer zorunlu giderlere ilişkin usul ve esaslar yeniden belirlendi. 22.07.2025 tarihli ve 32963 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1416 Sayılı Kanun ve Buna Bağlı Yönetmelik Uyarınca Yurt Dışında Lisans ve Lisansüstü Öğrenim Gören Öğrencilere Yapılacak Ödemeler Hakkında Tebliğ yürürlükten kaldırıldı.

Türk Gıda Kodeksi Distile Alkollü İçkiler Tebliği (No: 2026/18)

Distile alkollü içkilerin tekniğine uygun ve hijyenik şekilde hazırlanmasına, işlenmesine, üretilmesine, depolanmasına, taşınmasına, muhafaza edilmesine ve piyasaya arzına ilişkin usul ve esaslar yeniden tespit edildi. Türk Gıda Kodeksi Distile Alkollü İçkiler Tebliği (No: 2016/55) yürürlükten kaldırıldı.

Lexpera’da Geçen Hafta (19-25 Eylül 2026)

Göktürk Öcal — Mon, 28 Sep 2026 19:08:59 GMT

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 250. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

İlyas Gölcüklü (Ed.), Space Law and Policy in the Republic of Türkiye

Eserde yer alan makalelerden bazıları, Historical Survey of Turkish Involvement in Space and Space Activities, Intergovernmental Collaboration of Türkiye in Space Law, Türkiye’s Use of Space Activities/Objects for Preventing Disasters and Mitigating Their Impacts, Insurance Law and Policy for Space-Related Risks in The Republic of Türkiye, Satellite Constellations from the Legal And Regulatory Perspective of Türkiye başlıklarını taşımaktadır.

Gözde Sena Erginbay, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununa Göre Anonim Şirketlerde Yönetim Kurulu Üyeleri ile Şirket Arasındaki Menfaat Çatışmaları

Çalışmada, özen ve sadakat yükümlülüğü ekseninde şekillenen ve özel düzenlemelere de konu olan menfaat çatışmalarının teorik boyutu, Yargıtay kararları ve karşılaştırmalı hukuk örnekleriyle ele alınmış; Türk Ticaret Kanunu’nun açıkça yasakladığı özel çatışma hallerinin yanı sıra genel çatışma durumları da mercek altına alınmış; mevcut yasal düzenlemelerin tartışmalı veya yetersiz kaldığı hususlara yönelik çözüm önerileri getirilmiştir.

Mustafa Çattık, Kutuplaşmış Toplumlarda Anayasa Yapımı

Kitapta, mevcut tartışmaların ötesine geçilerek bir toplumun kutuplaşmayı demokratik bir zeminde nasıl aşabileceği sorusuna odaklanılmış; teorik çerçeve somut ülke örnekleriyle desteklenerek Türkiye’nin anayasa ve toplumsal uzlaşı arayışına özgün bir katkı sunulmaya çalışılmıştır.

Deniz Mümin Baysal, Kurumsal Yönetim Bakımından Anonim Şirket Alacaklısının Menfaat Sahipleri İçindeki Yeri ve Korunması

Eserde, kurumsal yönetim bakış açısından şirket alacaklılarının ne ölçüde ve hangi araçlarla korunması gerektiği G20/OECD Kurumsal Yönetim İlkeleri çerçevesinde değerlendirilmiş; Avrupa Birliği hukukundaki eleştiriler de dikkate alınarak, sabit sermaye sisteminin şirket alacaklılarını korumakta yeterli olup olmadığı ve yönetim kurulu üyelerinin özen yükümlülüğünün alacaklıları da içine alacak şekilde genişletilip genişletilemeyeceği İngiliz hukukundaki BTI 2014 LLC v Sequana SA kararı kapsamında irdelenmiştir.

Gülşah Vardar Hamamcıoğlu, İrtifak Sözleşmeleri

Çalışmada, irtifak hakkı kavramı açıklanarak Türk Medenî Kanunu’nda irtifak haklarının sınıflandırılması ve düzenlenmesi ile irtifak haklarına hâkim olan ilkelere değinilmiş; irtifak hakkının hukuki sebebi ve hakkın tesis edilmesi üzerinde durulmuş; irtifak sözleşmelerinde tarafların yetki ve yükümlülükleri irdelenmiş ve irtifak sözleşmelerinin sona ermesi ile sonuçları incelenmiştir.

Işık Aslı Han, Alacağın Devrinin Borçlunun Hukuki Durumuna Etkisi

Kitapta, alacağın devrinin borçlu açısından teşkil edebileceği risklere ve bu risklere karşı borçlunun korunmasına değinilmiş; Türk Borçlar Kanunu m. 186-188 hükümlerinde yer aldığı savunulan açık ve örtülü boşlukların ratio legis ışığında doldurulması için kural önerileri sunulmuş; konuya ilişkin önemli Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemeleri kararları incelenmiştir.

Geçen hafta Blog’a yüklenen makaleye aşağıda yer verilmiştir:

Pınar Karacan, Yaz Tatilimin Hukukla İlgili Düşündürdükleri: Kafa Yorulacak Konular (Food for Thought)

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

MAHKEME	KARAR SAYISI
Yargıtay (Hukuk)	3313
Yargıtay (Ceza)	2624
Danıştay	1934
TOPLAM	7871

Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na ait karar özellikle dikkati çekmektedir:

Yargıtay HGK., E. 2025/3 K. 2026/58 T. 11.02.2026

Davacı vekili; müvekkilinin davalıya ait yurt dışı projelerde telefon/santral operatörü ve idari sekreter olarak Amerikan doları (USD) cinsinden ücret ile çalıştığını, iş sözleşmesinin haklı neden olmaksızın feshedildiğini, fazla çalışmalarının karşılığı ücretlerin ödenmediğini ileri sürerek bir kısım işçilik alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili; davacının iş görme borcunu yabancı ülkede ifa etmesi sebebiyle taraflar arasındaki ilişkide yabancılık unsuru bulunduğunu, bu nedenle uyuşmazlığa yabancı ülke hukukunun uygulanması gerektiğini belirterek usul ve esasa ilişkin diğer itirazlar ile birlikte davanın reddini savunmuştur.

İlk derece mahkemesi; iş sözleşmesinin davalı işveren tarafından haksız olarak feshedildiği, davacının kıdem ve ihbar tazminatlarına hak kazandığı, bilirkişi ek raporuna göre fazla çalışma ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının bulunduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar vermiştir.

(...) Bölge Adliye Mahkemesi; dosyaya Rusya Federasyonu hukukunun uygulanmasına ilişkin düzenlemenin bulunduğu iş sözleşmesinin sunulmadığı, daha sıkı ilişkide bulunulan hukukun tespitinde en önemli unsurun işçinin menfaati olduğu, işçinin sosyal çevresinin bulunduğu ülke, ücretin hangi para birimi üzerinden ödendiği, sözleşmenin hangi ülke kurumları gözetilerek düzenlendiği, sözleşmenin ifa yeri, kuruluş yeri, tarafların ortak mutat meskenlerinin ve yerleşim yerlerinin bulunduğu yer, şirketin idare merkezi hususlarının kıstas olarak belirlendiği, davacının aylık ücretinin USD olarak belirlendiği, Rusya’da para biriminin ruble, davacı işçinin vatandaşı olduğu Türkiye Cumhuriyeti’nin para biriminin ise Türk lirası olduğu dikkate alındığında ücretlerin USD olarak ödenmesinin daha sıkı ilişkide bulunulan hukukun belirlenmesinde esasa etkili olmayacağı, davacı işçinin Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı, davalı şirketin Türk menşeli bir şirket olduğu, her iki tarafın yerleşim yerlerinin, davalı şirketin idare merkezinin Türkiye olduğu, davacı işçinin sosyal çevresinin Türkiye’de bulunduğu, davacıya Türk sosyal güvenlik sisteminin uygulandığı, bordrolama işlemlerinin de Türk hukukuna göre yapıldığı, sadece işin ifa edildiği, fiilen çalışılan yerin Rusya olduğu, kıstasların neredeyse tamamı Türk hukuku lehine gerçekleştiği için davada mutat işyeri hukuku olan Rusya Federasyonu hukukunun uygulanamayacağı, daha sıkı ilişkide bulunulan Türk hukukunun uygulanması gerektiği, bu nedenle davalının yabancı hukukun uygulanmasına ve diğer bir kısım hususlara ilişkin istinaf itirazları isabetli olmamakla birlikte bordrolarda temel aylık ücretleri aşan miktarların fazla çalışma ücretinden mahsubu gerektiğine ilişkin istinaf sebeplerinin yerinde olduğu gerekçesiyle ilk derece mahkemesi kararı kaldırılıp düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar vermiştir.

Kararın temyizi sonucunda ilgili Yargıtay Dairesi; hukuk seçimi anlaşması bulunmayan tüm çalışma döneminde mülga Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 24. maddesinin 2. fıkrası ile Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 27. maddesinin 2. fıkrası kapsamında mutat işyeri hukuku olan Rusya Federasyonu hukukunun uyuşmazlıkta uygulanması gerektiği, uzman bir bilirkişiden de denetime elverişli rapor alınmak suretiyle dosya kapsamındaki delil durumu birlikte değerlendirilerek dava konusu alacaklar hakkında -usuli kazanılmış haklar da gözetilerek- bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle sair temyiz itirazları incelenmeksizin kararı bozmuştur.

(...) Bölge Adliye Mahkemesi; önceki gerekçeye ilaveten Yargıtay HGK., E. 2023/168 K. 2023/430 T. 10.5.2023 kararı ve aynı yöndeki diğer kararlarda da belirtildiği üzere, yabancılık unsuru taşıyan iş sözleşmelerinde taraflarca açık veya örtülü olarak bir hukuk seçimi yapılmadığı veya yapılan seçimin geçersiz olduğu hallerde Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 27/4. maddesi gereğince daha sıkı ilişkili yer hukukunun uygulanmasının söz konusu olacağı, bu fıkra ile sözleşmenin zayıf tarafı olan işçinin korunmasının amaçlandığı, bir başka deyişle ancak işçinin menfaatine uygun olduğu takdirde söz konusu fıkradaki hükmün uygulanmasının mümkün olacağı gerekçesiyle direnme kararı vermiştir.

Davalı vekili; uyuşmazlığa, mutat işyeri hukuku olan Rusya Federasyonu hukukunun uygulanması gerektiği, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun içtihadının da bu yönde olduğu, Türk hukukunun uygulanmasına karar verilmesi halinde ise davacının kıdem ve ihbar tazminatlarına hak kazanamadığı, davacının saat ücretine göre çalıştığı, davacının fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil ücreti alacaklarının kendisine ödendiği ve husumetli tanık anlatımlarına itibar edilemeyeceği gerekçesiyle direnme kararını temyiz etmiştir.

Kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu; yaptığı kapsamlı hukuki değerlendirme sonucunda, davacı işçi ile davalı işverenin tabiiyeti, tarafların yerleşim yerleri, sosyal ve hukuki ilişkilerin yoğunlaştığı yer ile işçinin tâbi olduğu sosyal güvenlik sistemi ve işçinin ücretinin ödeme yerinin Türkiye olduğu dikkate alındığında hukuk seçimi anlaşması bulunmayan tüm çalışma döneminde daha sıkı ilişkili hukukun Türk hukuku olduğu ve uyuşmazlığa Türk hukukunun uygulanmasının isabetli olacağı gerekçesiyle direnme kararının usul ve yasaya uygun olduğuna oybirliği ile hükmetmiştir.

Mevzuat

Uzaktan Çalışma Yönetmeliği

Çalışma süresinin belirlenmesine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği

Sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle uyumlu ekonomik faaliyetlerin desteklenmesi, sürdürülebilir yatırımlara finansman akışının teşvik edilmesi ve piyasada yeşile boyamanın önlenmesi amacıyla Türkiye Yeşil Taksonomisinin usul ve esasları düzenlendi.

Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği (Sıra No: 5)

Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik çerçevesinde yükümlü sayılanlar tarafından müşterinin tanınması ilkesi kapsamında uyulması gereken tedbirlerin düzenlendiği tebliğdeki parasal sınırlar yeniden tespit edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği (Sıra No: 34)

Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun ile Kitle İmha Silahlarının Yayılmasının Finansmanının Önlenmesine İlişkin Kanun kapsamına giren listeleme kararlarına konu kişi, kuruluş veya organizasyonlar ile ilgili olarak Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun çerçevesinde ivedilikle alınması gereken tedbirler belirlendi.

Milli Emlak Genel Tebliği (Sıra No: 324)

Devlet İhale Kanunu’nun 17. maddesine göre ilan yapılmaksızın doğrudan kullanma izni verilebilecek veya irtifak hakkı tesis edilebilecek haller yeniden tespit edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Yaz Tatilimin Hukukla İlgili Düşündürdükleri: Kafa Yorulacak Konular (Food for Thought)

Prof. Dr. Pınar Karacan — Fri, 25 Sep 2026 14:33:55 GMT

Biraz sakin ve dinlenmeli, biraz gezmeli, biraz da çalışmalı geçen yaz tatilinde “mesleki deformasyon” diyebileceğimiz yaklaşımla, yaşadığımız olayların ve bazı konuların hukuksal düzenlemesini, değerlendirmesini merak ederek ve araştırma konularına da vesile olması amacıyla bu yazımda kısaca aktarmak istedim. Aslında bahsedeceğim konuların çoğunun ortak noktası, büyük ölçüde “İklim Değişikliği” (Climate Change) konuları ya da o alanı etkileyen ya da o alanda etkilenilen konular. Özellikle sıcaklardan şikâyet ettiğimiz, varsa klimalarımızı kullanabildiğimiz, hem sıcaklıkların mevsim normallerinden yüksek olması sebebiyle bunaldığımız hem de klimalı hayata çok alışık olmayan coğrafyalarda olmadığımız için sevindiğimiz bir yaz geçti. İklim değişikliğine dair akademik çalışma alanlarıma ilişkin çalışmaları özellikle ticaret ve yatırım konusunda daha önce bu blog’da yapmıştım.^[1] Bu yazının amacı, akademik bir çalışma olmayıp yaz tatilimde düşündüklerimi kendi bakış açım ile aktararak özellikle gelişmekte olan alanlara ilişkin düşünmeye vesile olmak, bunların hukuksal bağlantılarına dikkat çekmektir.

Gezilerin Düşündürdükleri

Bu yaz şanslıydık, hem benim için hem de yakın arkadaşlarım için seyahat edebildiğimiz bir yaz oldu. Kendi seyahatlerime ve arkadaşlarımın yaz gezilerine bakınca iklim değişikliğinin hayatımızı ne kadar etkilediğini görmek, iklim değişikliğinin hayatlarımıza olan etkisine bakınca, özellikle etkinin kapsamı bakımından, iklim değişikliğine ilişkin hukuksal yaklaşımın revize edilmesi gerektirdiğini düşündürttü. Tabii ki doğanın korunmasının önemini merkezine alan bir revizyonla.

Şöyle ki:

Yakın bir arkadaşımın, benim de çok merak ettiğim ve henüz gidemediğim İzlanda seyahati sonrası buluşmamızda uçsuz bucaksız yosunlardan oluşan harika fotoğraflara, özellikle de gün batımı fotoğraflarına bakarken haliyle bu güzelliklerin nasıl korunduğunu konuştuk. Sonrasında da hem kendim için İzlanda biletlerini hem de koruma konusundaki düzenlemeleri biraz inceledim. Çok genel hatlarıyla bahsedersem İzlanda’nın hukuksal düzenlemelerini Avrupa Birliği (AB) üyesi olmadığı için ayrı değerlendirmek gerekmektedir. Belki de bu sebeple hayvanlara ve bitkilere dair düzenlemeleri daha korumacı. İzlanda’nın doğal özellikleri açısından en hassas olduğu konu yosundur (moss). Hızlı bir araştırma yaptığınızda bile karşınıza “İzlanda’da Yosunların Üzerinde Neden Asla Yürümemelisiniz?” başlıklı yazılar çıkıyor.^[2] İzlanda’ya canlı hayvan ithalatı genel olarak yasaklanmış. Ülkeden çıkan hayvanların, özellikle atların ülkeye geri girmesi neredeyse imkânsız. Akla yarış atları geliyor ama ne de olsa başlıkta düşünülecek konular dediğim için bu kadarla bırakıyorum. Ülkenin çok sıkı biyogüvenlik önlemleri bulunmakta. İzlanda’nın Doğa Koruma Kanunu (Nature Conservation Act) var.^[3] Sonuç olarak ülkenin hayvan popülasyonunu, bitki örtüsünü koruyan katı ve bence çok yerinde bir Doğa Koruma Kanunu var. Bu düzenlemeler, bir taraftan İzlanda seyahatim gecikse bile benim de bu güzellikleri görebileceğim konusunda teselli oluyor bir taraftan da güzel ülkemizde benzer düzenlemelerle neler korunur, korunurdu diye düşünmeden edemiyorum, yıllar içinde gördüğüm tüm güzel manzaralar, özellikle sadece bizim coğrafyamızdaki hayvanlar, bitkiler gözümün önünden geçiyor, hala aynı kaldıklarını umuyorum.

Başka bir arkadaşım ise Ren nehri turu diye gittiği geziden, Ren nehrinin debisi ve su seviyesi düşük olduğu için oradayken revize edilen gezi programı ile kendilerini Tuna nehrinde bulduklarını ve tekneden geçirmeyi planladıkları seyahatin büyük bir kısmının transferler sebebiyle otobüste geçirdiklerini anlattı.^[4]

Yaklaşık zamanlarda ben de fırtına sebebiyle 2 gün iptal edilen gemi seferleri sonucu, bir bakıma mahsur kaldığım adada hava şartları sebebiyle ve hava ve karayolu ile ulaşılamayan coğrafyalarda bir de üstüne üstlük tahminim normal bir sivrisinek tarafından sokulup eş zamanlı sosyal medyada yine iklim değişikliğinin ya da belki göçlerin vs etkisiyle Atina da görülen sivrisinekten geçen Batı Nil virüsü haberlerini görünce^[5] tatil ruh halinden çıkıp kendimi iklim değişikliği, sağlık sigortasının kapsamı, mücbir sebep kavramının günümüzde iklim değişikliği ile kapsamının değişip değişmediğini, seyahat sigortasının kapsamını, yabancıların hastaneye ulaşım hakkı, insan ve hayvanların göçleri ile ortaya çıkan yeni hastalıklar gibi konuları düşünürken buldum. Neyse ki mecburen fazladan kaldığımız günlerde kendimizi yılda bir düzenlenen ve gazeteci (kendi ifadesiyle ve çok doğru olarak tanımladığı “kayıt tutucu”) Nilay Örnek’in sosyal medya hesaplarında bahsettiği ve benim de merak ettiğim^[6] ada festivalinde bulunca düşünceleri erteleyip tekrar tatil moduna geçtim.

Lisansüstü eğitim için uzun yıllar yurtdışında kalmış ve seyahat etmiş bir olarak son yıllarda özellikle de bu yıl iklim değişikliğinin, sadece seyahat kapsamında daraltarak bakarsak, seyahat koşullarını bu kadar etkilediği bir yaz daha hatırlamıyorum. Nepal'deki sel, batan gemiler, Endonezya ve İtalya Etna’da patlayan yanardağlar, iptal edilen uçaklar ve dolayısıyla devamında bağlantılı etkilen işler ve zararlar. İklim değişikliği hukuksal olarak birçok tartışmanın konusu olmaya devam edecektir. Örneğin yaz okumalarının vazgeçilmezi, özellikle dünyadaki gelişmeleri takip etmek isteyenler için şiddetle tavsiye ettiğim Oksijen gazetesinde okuduğum yazıda sıcaklar sebebiyle belirli coğrafyalarda uyku kalitesinin düştüğü, yakın gelecekte uyku ve soğutma hakkının insan hakkı olarak tartışılabileceğine ilişkin bir haber de vardı.^[7]

İklim değişikliği konusunda sorumluluk kavramı ve birçok farklı boyutu tartışılmaya devam edecek. “Çok geç olmadan” yaklaşımını da geçtiğimiz düşünülürse zararın neresinden dönersek kar olacak yaklaşımıyla hukuksal çözümler, öncelikler daha etkin ortaya konulmalıdır. Devletler açısından iklim değişikliği konusunda uluslararası yükümlülüklerin bağlayıcı olup olmadığı dair tam sonuç alınamama ihtimali olsa bile açılacak davalar, yeri geldiğinde sembolik davalar bile farkındalık yaratmak, muhatabı belirlemek, sorumluluk almaya zorlamak açısından önemli olacaktır, olmaktadır. Bu alanda örnek olabilecek, sembolik davalardan biri 26 Şubat 2026 tarihli “İsveçli gençler, iklim konusunda harekete geçmemesi nedeniyle hükümeti dava etti” haberinde söz edilen davadır. Haberde İsveçli gençlerin İsveç’in mevcut iklim hedeflerinin yetersiz olduğunu ve uluslararası hukuku ihlal ettiğini iddia ederek açtığı davadan bahsedilmiş.^[8] Başka bir çalışmada Japonya’da 2025 Aralık ayında, 452 Japon davacının Japon hükümetinin yetersiz iklim değişikliği önlemleri nedeniyle uğradıkları zararların tazmini talebiyle açtıkları haksız fiil davası incelenmiş.^[9] İklim değişikliğinin etkileri konusunda elbette hali hazırda birçok çalışma bulunmakta. Ancak iklim değişikliğinin yukarıda bahsettiğim olaylarda da görüldüğü üzere günlük hayatımızı sekteye uğrattığı yeni birçok gelişmede düşünüldüğünde, daha etkili çözüm bulma arayışlarının devamı önemlidir. Bu amaçla özellikle de devletlerin iklim konusundaki sorumluluğuna ilişkin bu alana kapı açacak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Uluslararası Adalet Divanı kararları da incelenerek sorumluluk konusu tartışılmaya devam etmelidir. İklim değişikliği sebebiyle ortaya çıkan bu durumlar acaba klasik sorumluluk kavramlarını değiştirip devletlere, özellikle de bu alandaki yükümlülüklerini yerine getirmeyen devletlere, sorumluluk yükleyebilir mi konusu tekrar değerlendirilmelidir. Buna örnek olarak “BM’nin en yüksek mahkemesi, ülkelerin iklim değişikliği konusunda birbirlerine dava açabileceğini açıkladı”- Top UN court says countries can sue each other over climate change) haberini bu tartışmayı devam ettirmek için paylaşıyorum.^[10]

Bu değerlendirmelerde devletlerin sorumluluğu dışında özel hukuk kapsamında da konu nasıl tartışılabilir sorusu günümüzdeki değişiklik, gelişme ve yeni dinamiklere göre kurgulanmalıdır. Örneğin nehirlerdeki su seviyesi, hava durumuna göre taşıma araçlarının durumları mevcut hesaplamalar ve takip sistemleriyle çok daha önceden takip edilebilmektedir. Teknolojinin ilerlediği, öngörülerin daha gerçekçi olduğu günümüzde özel hukuk kişilerinin sorumluluğu nasıl olacak, yukarıda bahsettiğim durumda turizm şirketleri, seyahat acentaları sorumlu olacak mı? Mücbir sebep kavramının tanımı değişecek mi? gibi sorular, bu konular yönelik aklıma gelenlerden.

Tüm bu tartışmalar yapılırken doğanın bir bütün olduğunun, insanın üstünlüğünün olmadığının hatırlanması gereklidir ve “Terra domus omnium animantium est” -”Dünya tüm canlıların evidir” yaklaşımı benimsenmelidir. İzlanda örneğindeki koruma kapsamı da bu yaklaşımı desteklemektedir. “Doğa hakları” “Right of nature” bu yaşananlardan, iklim değişikliği tartışmalarından ve getirilen ya da getirilecek çözümden ayrı düşünülemez. Yazın bu alanda da olumlu bir gelişme olmuştur. Şöyle ki haberde: Quebec’te Terrasse-Vaudreuil kasabasının, ağaçları haklara sahip canlı varlıklar olarak kabul ettiği ve Kanada’da “Ağaç Hakları Evrensel Bildirgesi”ni imzalayan ilk belediye olduğu belirtiliyordu.^[11] İlgili haberde Uluslararası Doğa Hakları Gözlemevi Başkanı Yenny Vega Cardenas, ağaç haklarına ilişkin bildirgenin, Yeni Zelanda’dan Kolombiya’ya kadar dünyanın dört bir yanındaki yargı bölgelerinin nehirlere ve diğer doğal alanlara tüzel kişilik tanımasına yol açan aynı girişimin bir parçası olduğunu belirten sözlerine yer verilmişti.^[12]

Başka alana geçmeden önce özellikle hem Türkiye’de hem de özellikle Avrupa’daki turist yoğunluğunu düşününce, sadece havaalanı yoğunluğundan bahsetmiyorum şehir, tarihi alanlar, müzeler hem yoğun hem işletmelerce işgal edilmiş sahil kenarı gibi genel yoğunluktan bahsediyorum, turist sınırlaması, turistlerden alınan vergiler, “zarar vermeden seyahat etme” kavramları, bir taraftan seyahat hakkı, eşitlik, sosyal adalet gibi kavramların da yeniden düşünülmesi gerektiğini vurgulamak isterim. Konuya bütünsel bakılmadan hem disiplinler arası hem de hukukun farklı dallarıyla beraber çözüm önerileri getirilmeden etkin, adil ve amacına uygun, zamanın gerisinde kalmayacak hukuksal düzenlemeler getirmek de mümkün olmayacaktır.

Sosyal Medyanın Düşündürdükleri

Hem ülkemizde hem de dünyada özellikle Avrupa’da bu yaz mevsiminde de yaşanan yangınlar gündemimizdeydi. Yukarıda bahsettiğimiz “İklim Değişikliği” başlığı altında da tartışılabilecek yangınlar konusu Whatsapp yazışmalarında paylaşılan bir yazı sonucu, bana hukukla ilgili yeni bağlantılar düşündürttü. Şöyle ki:

Paylaşılan yazıda özellikle İspanya özelinde bu yıl sonbahar ve kış mevsiminin çok yağışlı geçmesi sebebiyle etrafın çok yeşillendiği ancak şehre göçün artması, hayvancılığın azalması vb nedenlerle keçilerin otları yememesi ve bunun sonucunda da havaların ısınmasıyla otların kurumasının yangınların daha hızlı ilerlemesinden ve daha geniş alanların yanmasından bahsediliyordu.^[13] Konuyu hukuksal çerçevede düşündüğümde aklıma ilk olarak Avrupa Birliği hukuku çerçevesinde teşvikler konusu geldi.

Konunun haliyle tarım dışında da sosyolojik, ekonomik birçok boyutu olmakla birlikte kendi adıma yangınlardaki etkisini görmek şaşırtıcıydı. Aslında bir süredir okuduğum bütünsel bakış, biyoçeşitlilik, kültürün korunması konularını da kapsamakta. Eminim özellikle de mesleğin başındaki birçok akademisyeni de heyecanlandıracak çözüme, uygulamaya en önemlisi de farkındalık yaratmaya katkı sağlayacak çalışma konuları olacaktır.

AB üyesi İspanya örneğinden ilerlersek özellikle kırsal, kentsel politikalar konusunda AB’nin bu alandaki düşünülebilecek hukuksal düzenlemelerinden aklıma gelen ana başlıklar şöyle:

AB Uyum Politikası ve Bölgesel Fonlar (EU Cohesion Policy and Regional Funds), Kırsal Kalkınma (Rural development)^[14], Bölgesel ve kentsel politika (Regional and urban policy)^[15], Kentsel-kırsal bağlantılar (Urban-rural linkages)^[16], Ortak Tarım Politikası (Common Agricultural Policy -CAP), Avrupa Kırsal Kalkınma Tarım Fonu (European Agricultural Fund for Rural Development -EAFRD).^[17] Bunlara ek olarak AB fonlarında “kentsel-kırsal” dengenin iyileştirilmesi konusu ve dengenin değişiminin maliyeti çalışılmıştır.

Kanımca konunun ayrıca biyoçeşitlilik (Biodiversity) boyutu da bulunmaktadır. Biyoçeşitlilik; Dünya’nın belirli bir bölgesinde bulunan yaşamın çeşitliliği veya genellikle Dünya’daki yaşamın toplam çeşitliliği olarak tanımlanmıştır.^[18] Bu bağlamda AB’nin 2030 için Biyoçeşitlilik Stratejisi (EU Biodiversity strategy for 2030) bütünsel bakış açısı için önemlidir. Elbette konunun hukuk dışında özellikle planlama, kentsel planlama - bölgesel planlama gibi alanlarla beraber disiplinler arası çalışılması gerekir ki etkili hukuksal çözümler olabilsin.

Yapay Zekâ Gelişmelerinin Düşündürdükleri

İklim değişikliği konusuna değinmiş iken, bu konunun ayrılmaz parçası yoğun enerji kullanımı ve yapay zekâ kullanımın enerji tüketiminden bahsetmemek olmaz. Yabancı basında bir haber bu konuda biraz araştırıp bakmama vesile oldu. Yapay zekâ ve uluslararası hukuk düzenlemeleri konusunda çalışma yapmaktaydım^[19] ancak konuya enerji tüketimi ve birazdan bahsedeceğim “veri merkezleri” (data centers) açısından bakmak da önemli ve konuya bütünsel bakmak açısından tamamlayıcı olacaktır. Dikkatimi çeken birkaç gelişme şöyle:

Birleşik Krallık haber paylaşımı: “İngiltere’nin veri merkezi planları için yeterli su yok” başlıklı yazıda veri merkezlerinin sunucuların ürettiği ısıyı yönetmek için büyük miktarda suya ihtiyaç duyduğu ve veri merkezlerinin halihazırda su sıkıntısı çeken bölgelerde inşa edildiği belirtilmiş, su konusundaki kaygılar değerlendirilmiştir.^[20] Yine “Yapay zekâ patlaması yaşanırken yetkililer veri merkezlerini hangi bölgelerde kısıtlıyor?” başlıklı bir Reuters haberinde: “Elektrik maliyetleri, su kaynaklarındaki sıkıntılar, arazi kıtlığı ve yapay zekaya güç sağlayan altyapının yerel topluluklar üzerinde yarattığı yük konusunda endişeler arttıkça daha fazla hükümet, düzenleyici kurum ve şehirin yeni veri merkezi inşaatlarını dondurma, kısıtlama ve yasaklama yönünde adımlar attığı” belirtilmiştir.^[21]

Yine bu konuda dikkatimi çeken Amerika Birleşik Devletleri (ABD) düzenlemelerine bakacak olursak: ABD’de 23 Temmuz 2025 tarihli “Veri Merkezi Altyapısı İçin Federal İzin Sürecinin Hızlandırılması” (Accelerating Federal Permitting Of Data Center Infrastructure) yürütme emri (executive order) bulunmaktadır.^[22] Yukarıda bahsedilen endişeler kapsamında ise 24 Haziran 2026 tarihinde “…Yapay zekanın tehlikelerinden halkı koruyan bir yasa yürürlüğe girene kadar yeni veri merkezlerinin inşasına moratoryum getirilmesi …” “Yapay Zekâ Veri Merkezi Moratoryum Yasası (Artificial Intelligence Data Center Moratorium Act) teklifi verilmiştir.^[23]

ABD örneğinden devam edecek olursak Julia Roberts’ın 2000 tarihli “Erin Bronkovich” ^[24] filmiyle dünya çapında tanınmış gerçek karakter, ki film kanımca hukuk öğrencileri tarafından izlenilmesi gereken filmlerden, Erin Bronkoviç, şimdi de veri merkezlerine karşı yürüttüğü protestolarla gündemde.^[25]

Görüldüğü üzere yapay zekâ ve veri merkezleri, enerji kullanımı bağlamında çokça tartışılmaya devam edecek, bu nedenle olası fayda sağlayacak hukuksal düzenlemeler için de konuya bütünsel bakılması gerekmektedir. Konunun sağlık, tüketici hakları gibi boyutları da gözden kaçırılmamalıdır. Yine yapay zekâ alanında başka bir potansiyel düşünme, araştırma konusuna dikkat çekmek isterim.

Kullanıcın Rızası Dışında Yapay Zekânın Gerçekleştirdiği Spor Üyeliğine İlişkin Haberin Düşündürdükleri

“Bir yapay zekâ, bir spor salonuna sızarak bir ders için yer ayırmayı başardı, peki üyeliği iptal edebilir mi?” başlıklı haber.^[26] Habere göre yerel spor salonunda kendisi için bir ders rezervasyonu yapmasını istediği yapay zeka sistemdeki açıkları yakalayarak, spor salonunun web sitesinin kodlarını inceleyerek zaten dolmuş olan derslere sokmak için asıl listedekileri listeden çıkararak bekleme listesinden asil listeye çıkartmış.^[27] Haberde de bahsedildiği üzere insanların bir temsilciye bir işi yapmasını söyledikleri durumda onun bu işi başkalarının rıza ve bilgileri olmadan akıl almaz derecede kötü bir şekilde yerine getirdiği durumlarda yaygınlaşmaya başlamakta. Dolayısıyla bu durumla ilgili hukuksal tartışmalar artacak gibi.

Eş zamanlı olarak, akademisyen bir arkadaşımın Linkedin paylaşımı da benzer konuları düşündürdü. “Genie Katsayısı^[28] Ölçütüyle Yapay Zeka Güvenilirliğinin Ölçülmesi” (Measuring AI Reliability with Genie Coefficient Metric) başlıklı Linkedin paylaşımında: daha önce paylaşmış olduğu bir çalışmadaki mevcutta kullanılan sadece “doğruluk” ölçütleri yerine, yapay zekanın “güvenilirliğini” ölçen bir ölçüt geliştirilmesi gerektiğini savunan çalışmayı destekleyen başka bir çalışmadan bahsederek çalışmada “genie katsayısı” ile bir yapay zekanın bir görevi beklendiği gibi ne kadar iyi tamamladığını ve bunu, yapay zeka için özel olarak tasarlanmış talimatlar yerine sıradan dil talimatlarına dayanarak bir “makul kişinin” yapacağı şekilde yapıp yapmadığını ölçmeyi amaçladığını vurgulamış.^[29] Arkadaşımın eklediği makale “Neden Yapay Zekaya Bir “Genie Katsayısı” Gerekiyor? Yapay zekanın gerçekten istediğiniz şeyi yapıp yapmadığını belirlemek için yeni bir ölçüt önerisi” (“Why AI Needs a “Genie Coefficient” Proposing a new metric for whether AI does what you actually want”)^[30] Genie efficient: Kullanıcının yapay zekadan istediği ile yapay zekanın fiilen yaptığı şey arasındaki farkı ölçmek anlamında ve yazıdaki örnek çarpıcı: “Kahve istendiğinde bir yapay zeka ajanı, bir kahve plantasyonu satın alabilir ya da üç hafta sonra teslim edilmek üzere bir fincan kahve sipariş edebilir. Bu eylemleri “kahve almak” olarak algılanabilir, ancak sizin amaçladığınız şeyle uzaktan yakından alakası olmayabilir. Onlar, bizim “kutu” kavramına sahip olmadıkları için alışılmışın dışında düşüneceklerdir.”^[31]

Haber, Linkedin paylaşımı ve atıf yaptığı makale yapay zekaya ilişkin yeni düşünülmesi gereken konular akla getirdi. Bu konuda özellikle alt başlıklar: Güvenilirlik-doğruluk (Reliability-accuracy). Ayrıca Yapay Zekâ Bilinç konusu da düşünülmesi gereken gelişmelerden.

Klasik yapay zeka ve hukuksal düzenlemeler konusunda ise yazın AB kapsamındaki gelişmeler de önemli. AB 2 Ağustos 2026 tarihinde “AB Yapay Zeka Yasası”nı uygulamaya koydu. Ayrıca “yüksek riske” ilişkin “Yüksek riskli yapay zeka sistemlerinin sınıflandırılmasına ilişkin Komisyon Kılavuz Taslağı”- (Draft Commission guidelines on the classification of high-risk AI systems) yayımladı.^[32]

Avrupa Komisyonu 26 Ağustos’ta ChatGPT, Reddit ve Roblox’u “Çok Büyük Çevrimiçi Platformlar” (_Very Large Online Platforms -_VLOPs) olarak belirli ek yükümlülükler altına sokacak Dijital Hizmetler Yasası (Digital Services Act) kapsamında tanımladı.^[33] Karara göre bu hizmetlerin, Dijital Hizmetler Yasasının ek yükümlülüklerine uymak için 2027 Ocak ayına kadar dört ay süreleri bulunmaktadır.^[34]

Remzi Kitabevi Suadiye Şubesinin Kapanması^[35]

Remzi Kitabevi’nin Suadiye şubesinin kapandığını duyunca üzüldüm. İstanbul’da yaşamamama rağmen yıllarca anneannem-dedem ve babaannem-halam ziyaretlerinin vesilesiyle uğradığım, benim için de ayrı yeri olan bir mekândı Suadiye Remzi Kitabevi. İstanbul Beyoğlu’nda İnci Profiterol kapandığında da benzer hissetmiştim, anılarımın mekanlarının kaybolması hissi…. Okuyucuya soru: Nesillerdir devam eden ve fırsat buldukça gittiğiniz ve gittiğinizde zaman durmuş gibi hissettiğiniz mekân var mı? Varsa bu mekan kaç nesil geriye gidiyordur?

Aslında sorguladığımız şey, yukarıdaki konuyla da bağlantılı ve konunun tamamlayıcısı: “kültürel miras” (cultural heritage) konusu. Bazı tarihi binaları koruyan Kültür Varlıkları Kanunumuz var ancak kültürel mirasın parçası sayılabilecek işletmeler için bir düzenleme yok ne yazık ki. Aslında bu konuda yerel yönetimlere büyük görev düştüğünü düşünüyorum. Dünya’da böyle düzenlemelerin örneği var mıdır diye baktığımda özellikle ABD’de yerel yönetimlerin, sivil toplumun ve bireysel çabaların dahil olduğu birkaç olumlu örneğin olduğunu gördüm, artan astronomik fiyatlarla bazen sonuçsuz kalsa da özellikle farkındalık yaratmak, kayda geçirmek ve toplumsal hafıza açısından önemli çabalar olduğunu düşünüyorum. Bu konuda özellikle ABD New York’da bir bölge olan “Village Koruma NY”^[36] çabası ve San Francisco düzenlemeleri incelenebilir.^[37]

Birleşik Krallık bu alanda güzel bir örnek olarak incelenebilir. Toplum İçin Değerli Varlıklar (Assets of Community Value -ACVS) kavramı, 2011 tarihli İngiltere Yerel Yönetim Yasası (England Localism Act) ve Birleşik Krallık Yönetmeliği 2012 bulunmaktadır. Kültürün parçası kabul edilen pubların devamı için yürütülen bir kampanya bulunmaktadır.^[38] .

Hatta bu konunda Yeni Yasa Tasarısı var. “İngiltere’deki tarihi pubları yıkım ve amaç dışı kullanıma karşı korumayı hedefliyor” (New Bill Aims to Protect Heritage Pubs in England from Demolition and Conversion) başlıklı haberde bu konu değerlendirilmiştir.^[39]

İngiltere’nin, kendi kültürün parçası olan publar girişiminin dışında da birçok koruyucu düzenlemesi ya da programları bulunmaktadır. Örneğin: Kırsal miras (Rural heritage) kavramı,, çiftlik binaları ve resim gibi manzara (Mural landscape)’nın korunması, kültürel miras suçu (Heritage crime)^[40], endüstriyel miras (Industrial heritage) gibi birçok konu detaylı incelenebilir. Bir yıllık bir süre için araştırma yapmak amacıyla bulunduğum Birleşik Krallığı ve kırsalını ve bu düzenlemelerin ne kadar yerinde ve gerekli olduğunu düşünürken bir taraftan da yakın zamanda gördüğüm mekanları, örneğin benzeri olmayan Mardin’deki yeni yapılaşmayı, Karadeniz yayla gezilerini, Bafa tarafındaki çocukluğumdan beri geçtiğim muazzam taşlara bakıp taşları şekillere benzeterek daldığım hayalleri yakın zamanda orada gördüğüm taş ocakları, kozak yaylasını ve madenleri düşündüm. “Hafıza fotoğrafı” diye adlandırdığım bu anları düşündükçe beyin hafızamızdan çıkartıp bakabileceğimiz görsel hafıza anılarını hem bizler hem de gelecek nesiller için keşke hep koruyabilsek, kalıcı kılabilsek…

Sonuç

Aslında tüm konular birbirine bağlanıyor: İngiltere'nin görseli, İzlanda’nın yosunu, mekanların korunması, nehirlerin debilerinin azalması, denizde dev dalgaların oluşması, çoğu yaşanan durumun iklim değişikliğine bağlanması bir taraftan da yapay zeka kullanımın artması dolayısıyla enerji ihtiyacının artması gibi.

Aklımdan geçenleri yazınca yaz tatilim çok da dinlendirici geçmemiş gibi. Yine de başlıkta yazdığım gibi kafa yormaya vesile olacaksa ne mutlu. Farkındalık olmalı ki çözüm olsun, çalışmalar artmalı ki hali hazırda yapılanlara destek olsun, konuları daha da görünür kılsın. Ne diyelim kişisel sorumluluklarımızı yerine getirip, gelecek nesiller içinde, ki sadece insan odaklı değil hayvan, bitki, kaynaklar hepsi bir bütün olarak, yaşanabilir güzel bir dünya bırakma çabası daim olsun.

Yeni dönem başlarken, yaz tatili de resmi olarak sona ermişken bu yazının başta kendime, sonra da başka yeni çalışmalara vesile olması dileğiyle.

Umutla...

Dipnotlar

Konuya ilişkin önceki çalışmalar için bakınız: Pınar Karacan, 7552 sayılı İklim Kanunu ve Avrupa Yeşil Mutabakatı, 23/07/2025; Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Endüstride Yeşil Dönüşüm, ed. Mehmet Emin Aydın, Eyüp Debik, Ankara 2025, Yeşil Mutabakat ve Türkiye’deki Hukuksal Altyapısı, 81-94; Pınar Karacan, Avrupa Yeşil Mutabakatı’nın Uluslararası Yatırım Hukukuna Etkisi: Enerji Şartı Antlaşması ve Avrupa Birliği-Kanada Kapsamlı Ekonomik Ticaret Antlaşması Örnekleri, 09/01/2024; Pınar Karacan, İklim Değişikliği ve Çevreye İlişkin Düzenlemelerinin Dünya Ticaret Örgütü Kuralları Çerçevesinde Uygunluğu: Amerika Birleşik Devletleri “Enflasyon Azaltma Yasası” ve Avrupa Birliği “Emisyon Ticaret Sistemi” Örnekleri, 12/09/2024. ↩︎
Örneğin: https://www.keytoiceland.com/be-inspired/why-you-should-never-walk-on-moss-in-iceland ↩︎
https://leap.unep.org/en/countries/is/national-legislation/nature-conservation-act-no-60-2013 ↩︎
Haberlerden: “Ren Nehri’nin su seviyesi yeni rekor düşük seviyelere ulaştı; yük taşımacılığı kara yoluna kaydırıldı (Rhine water hits new lows, freight transferred to land transport)”, By Reuters August 14, 2026, https://www.reuters.com/business/environment/rhine-water-hits-new-lows-freight-transferred-land-transport-2026-08-14/, “Ren Nehri’ndeki Su Seviyeleri Yeni Düşük Seviyelere Ulaştı; Nehir Turları Risk Altında-(Rhine Water Levels Hit New Lows, Putting River Cruises at Risk)”, Contributor Nusreta Beranac, Aug 20, 2026, https://www.cruisecritic.com/news/rhine-water-levels-hit-record-lows ↩︎
West Nile virus surge in Greece with Attica at the epicentre (Yunanistan’da Batı Nil virüsü vakalarında artış; merkez üssü Attika), By Ioannis Karagiorgas, Published on 13/08/2026- 9:58 GMT+2, https://www.euronews.com/health/2026/08/13/west-nile-virus-surge-in-greece-with-attica-at-the-epicentre ↩︎
https://x.com/nilayornek/status/1819268214733345251 ↩︎
https://gazeteoksijen.com/, Uyumak lüks olacak, Akan Abdula, 21.08.2026, https://gazeteoksijen.com/yazarlar/akan-abdula/uyumak-luks-olacak-286600 ↩︎
23 July 2025, Esme Stallard and Georgina Rannard, https://earth.org/swedish-youth-sue-government-over-climate-inaction/ ↩︎
Masako Ichihara, ‘Climate Justice Case: A Case as Accessible and Familiar Litigation for Citizens’ (2026) 31(1) Tilburg Law Review pp. 21–27. DOI: https://doi.org/10.5334/tilr.462 ↩︎
https://www.bbc.com/news/articles/ce379k4v3pwo, Also: The UN General Assembly recently backed a landmark court opinion on climate change. Here’s why that’s important., 26 May 2026: https://www.unep.org/news-and-stories/story/un-general-assembly-recently-backed-landmark-court-opinion-climate-change ↩︎
Morgan Lowrie, The Canadian Press, Posted: Jun 21, 2026 2:42 PM ED, https://www.cbc.ca/news/canada/montreal/terrasse-vaudreil-quebec-tree-rights-9.7243634 ↩︎
Morgan Lowrie, The Canadian Press, Posted: Jun 21, 2026 2:42 PM ED, https://www.cbc.ca/news/canada/montreal/terrasse-vaudreil-quebec-tree-rights-9.7243634 ↩︎
Bu konuya ilişkin bir değerlendirme: Wildfires are preventable. So why does the Iberian Peninsula keep burning?, August 21, 2025, By Zia Weise and Aitor Hernández-Morales, https://www.politico.eu/article/wildfire-prevention-iberian-peninsula-spain-portugal-climate-change/ ↩︎
https://ec.europa.eu/regional_policy/policy/themes/rural-development_en ↩︎
https://commission.europa.eu/topics/regional-and-urban-policy_en ↩︎
https://ec.europa.eu/regional_policy/policy/what/territorial-cohesion/urban-rural-linkages_en ↩︎
30 Jun 2023, https://ruralpact.rural-vision.europa.eu/news/better-urban-rural-balance-eu-funding-costs-non-rurality_en ↩︎
https://www.britannica.com/science/biodiversity ↩︎
Karacan/Irgız, Yapay Zekâ Kullanımı için Hukuksal Çerçeve İhtiyacı, , 20/07/2003; https://blog.lexpera.com.tr/yapay-zeka-kullanimi-icin-hukuksal-cerceve-ihtiyaci/, İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Hukuk Fakültesi ve Yapay Zeka ve Veri Bilimi Uygulama ve Araştırma Merkezi işbirliğiyle düzenlenen Yapay Zekâ Hukuku Sertifika Programı, Prof. Dr. Pınar Karacan: Yapay Zekâ ve Uluslararası Hukuksal Düzenlemeler I, https://sem.ikcu.edu.tr/Haber/19164/hukukta-yapay-zeka-sertifika-programi-icin-on-kayitlar-basladi. ↩︎
Not enough water for UK’s datacentre plans, trade body says, Pippa Neill, 21 Jul 2026, https://www.theguardian.com/environment/2026/jul/21/not-enough-water-for-uks-datacentre-plans-trade-body-says ↩︎
Reuters, July 14, 2026, https://www.reuters.com/legal/litigation/where-authorities-are-restricting-data-centres-amid-ai-boom-2026-08-18/ ↩︎
https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/2025/07/accelerating-federal-permitting-of-data-center-infrastructure/ ↩︎
H.R.9442 , 119th Congress (2025-2026), Rep. Ocasio-Cortez, Alexandria[D-NY-14] https://www.congress.gov/bill/119th-congress/house-bill/9442/text ↩︎
https://www.imdb.com/title/tt0195685/ ↩︎
We’re up against forces that have all the money in the world’: Erin Brockovich on her battle against AI datacentres, Zoe Williams, 29 Jun 2026, https://www.theguardian.com/environment/2026/jun/29/were-up-against-forces-that-have-all-the-money-in-the-world-erin-brockovich-on-her-battle-against-ai-datacentres, ayrıca bakınız: Brockovich AI Data Center Reporting, https://www.brockovichdatacenter.com/ ↩︎
By AJ Dellinger, August 10, 2026, https://gizmodo.com/an-ai-hacked-into-a-gym-to-secure-a-spot-in-a-class-but-can-it-cancel-a-membership-2000796583 ↩︎
By AJ Dellinger, August 10, 2026, https://gizmodo.com/an-ai-hacked-into-a-gym-to-secure-a-spot-in-a-class-but-can-it-cancel-a-membership-2000796583 ↩︎
“Gini Coefficient” Bir nüfustaki ekonomik eşitsizliğin istatistiksel bir ölçüsü: https://corporatefinanceinstitute.com/resources/economics/gini-coefficient/, atıf yapılan çalışmada “Genie Coefficient” ifadesi kullanıldığı için farklı kavram ihtimali olabileceği için türkçe kullanım da “Genie Katsayısı” olarak ifade edilmiştir. ↩︎
https://www.linkedin.com/posts/tonycolearbitration_why-ai-needs-a-genie-coefficient-activity-7488615397580181504-UKoJ?utm_medium=ios_app&rcm=ACoAAAA2r-kBCYZ7gMs8rnL603T_1_kgjk_hkmA&utm_source=social_share_send&utm_campaign=mail ↩︎
Barath Raghavan, Bruce Schneier, 21 Jul 2026, https://spectrum.ieee.org/ai-agent-benchmark ↩︎
Barath Raghavan, 21 Jul 2026, https://spectrum.ieee.org/ai-agent-benchmark ↩︎
AI Annex III point 8/a), https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/draft-commission-guidelines-classification-high-risk-ai-systems ↩︎
https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/news/commission-designates-chatgpt-reddit-roblox-under-digital-services-act ↩︎
https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/news/commission-designates-chatgpt-reddit-roblox-under-digital-services-act ↩︎
Remzi Kitabevi'nden Bağdat Caddesi'ne veda, 18.08.2026, https://gazeteoksijen.com/kitap/remzi-kitabevinden-bagdat-caddesine-veda-286328 ↩︎
https://villagepreservation.org/ ↩︎
https://www.sfheritage.org/news/heritage-50-legacy-bars-restaurants/ ↩︎
https://campaignforpubs.org.uk/ ↩︎
Posted June 24, 2026 by Tom McCormick, https://probrewer.com/beverage-industry-news/distribution-and-retail/new-bill-aims-to-protect-heritage-pubs-in-england-from-demolition-and-conversion/ ↩︎
https://historicengland.org.uk/advice/caring-for-heritage/heritage-crime/ ↩︎

Lexpera’da Geçen Hafta (12-18 Eylül 2026)

Göktürk Öcal — Mon, 21 Sep 2026 16:10:38 GMT

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 249. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

Gülsevil Alpagut, Kübra Doğan Yenisey (Ed.), Cumhuriyet’in İkinci Yüzyılı ve İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Derneği’nin (Milli Komite) Ellinci Yılında Türk İş Hukuku

İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Derneği’nin ellinci kuruluş yıl dönümü münasebetiyle 3-4 Mayıs 2024 tarihlerinde İstanbul’da gerçekleştirilen etkinlikte sunulan tebliğlere yer verilen kitapta, İş Kanunu’nun yirmi yıllık uygulaması mercek altına alınarak sosyal tarafların görüşleri eşliğinde geleceğin iş hukukuna ışık tutulmuştur.

İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Derneği, Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemeleri’nin İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Kararlarının Değerlendirilmesi Semineri 2023

Çalışmada, iş ilişkisinin kurulması hükümleri ile bu hükümlerin düzenlenmesi, Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemelerinin iş ilişkisinin sona ermesi, kıdem tazminatı ve toplu iş hukukuna ilişkin 2023 yılı kararlarının değerlendirilmesi ve Yargıtay’ın sosyal sigorta hukukuna ilişkin 2023 karar tarihli kararlarının değerlendirilmesine yer verilmiştir.

Mesut Serdar Çekin, M. Furkan Akıncı, Hukuki Açıdan Veri Lisans Sözleşmeleri

Eserde, uygulamada veri lisansı olarak adlandırılan çeşitli sözleşme türleri irdelenmiş; verinin hukuki niteliği, veri lisansı sözleşmelerinin tipik unsurları, ayıba karşı tekeffül borcu, veriye erişim modaliteleri, sözleşmenin sona ermesi halleri ve türetilmiş verinin akıbeti gibi güncel meselelere değinilmiş; Avrupa Birliği Veri Yasası çerçevesinde getirilen düzenlemeler ile Avrupa Birliği Adalet Divanı’nın güncel kararları ele alınmıştır.

Özge Ulukaya, Marka Hukukunda Karıştırılma İhtimali (SMK m.6/I)

Kitapta, karıştırılma ihtimali kavramı, benzer kavramlar ve karıştırılma ihtimalinin sınıflandırılması ortaya konulmuş; karıştırılma ihtimaliyle bağlantılı ilkeler ve karıştırılma ihtimalinin menfaat grupları üzerindeki etkisi analiz edilmiş; karıştırılma ihtimali analizinde hâkim olan ilke ve etkenler ile konuyla ilgili yargı kararları ele alınmıştır.

Eda Atamer Coşkunsu, Forfaiting Sözleşmesi

Çalışmada, forfaiting işleminin tanımı, genel işleyişi, sözleşmenin hukuki niteliği, benzer hukuki işlemler ile -özellikle faktoring sözleşmesi ile- ilişkisi, tarafları, konusu, tarafların yükümlülükleri ve sözleşmenin sona ermesi üzerinde durulmuş; milletlerarası özel hukuk kapsamında forfaiting sözleşmelerine uygulanacak hukuk incelenerek Türk hukuk uygulaması açısından çözüm önerileri sunulmuştur.

Ferit Geylani, Algoritmik Vergi Denetimi: Risk Analizleri ve Hukuki Sınırlar

Eserde, elektronik denetimin teknik tarafı, mükellef hakları, veri gizliliği ve hukuki güvenlik gibi temel konular hakkında bilgi verilmiş; algoritmik vergi denetiminin Türkiye’deki mevcut durumu irdelenmiş; Estonya örneğiyle bir kıyaslama yapılarak “kara kutu” algoritmaların riskleri tartışılmış ve somut çözümler getirilmiştir.

Mustafa Furkan Yavuz, Türk ve ABD Hukuklarında Maddi Değer Kazanan Kişilik Haklarının Mirasla Geçebilirliği

Kitapta, ünlülerin isimleri, sesleri ve görüntüleri gibi değerlerin ölümle birlikte kamunun serbest kullanımına açılıp açılamayacağı, bu varlıklar üzerindeki kişilik hakkının mirasla geçip geçemeyeceği, ölenin yakınlarını bu değerlerin kullanımı üzerinde söz sahibi kılabilecek hukuki temellendirmeler bulunup bulunmadığı gibi sorulara Türk ve ABD hukuku kapsamında yanıt aranmıştır.

Fahrettin Kıdıl, Taksirli Suçlarda İştirak ve Müşterek Faillik

Çalışmada, Türk ceza hukuku öğretisinde büyük ölçüde kabul gören ve yargı uygulamasını yönlendiren “taksirli suçlarda iştirak olmayacağı” tezi eleştirel açıdan incelenmiş; bu düşüncenin dayanağı olan geniş faillik yorumunun, özellikle mağdurun ya da üçüncü kişilerin kasten neden olduğu zarar ve tehlikeler bakımından, bunlara öngelen özensiz davranışların taksir tipikliğine dahil edilmesinde bariz tutarsızlıklar ürettiği vurgulanmıştır.

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

MAHKEME	KARAR SAYISI
Anayasa Mahkemesi	6
Yargıtay (Hukuk)	585
Yargıtay (Ceza)	2033
Bölge Adliye Mahkemesi	7
TOPLAM	2631

Mevzuat

Sivil Havacılık Emniyet Olayları Yönetmeliği

Havacılık emniyetinin artırılmasını teminen sivil havacılık emniyet olaylarının raporlanması, toplanması, depolanması, korunması, analizi, incelenmesi ve bilgi alışverişinde bulunulmasına ilişkin usul ve esasların yeniden belirlendiği yönetmelik, 18.03.2027 tarihinde yürürlüğe girecek. Aynı tarihte, Hava Trafik Hizmetleri ile Bağlantılı Emniyet Olaylarının Rapor Edilmesi ve Değerlendirilmesine Dair Yönetmelik yürürlükten kalkacak.

Basın İlân Kurumu Yönetmeliği

Gazete, dergi ve internet haber sitesi sahipleri ile ilân prodüktörleri arasında yapılan seçimler, Genel Kurula üye olmak için yapılan seçimler ve ilân prodüktörleri temsilcisi seçimine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Resmî İlân ve Reklam Yönetmeliği

Gazete ve internet haber sitelerinin kadrolarında yer alabilecek fikir işçilerinin nitelik ve şartlarına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliği

İnsan sağlığını ve tüketici menfaatlerini korumak, gıda ticaretinde adil uygulamaları sağlamak ve çevreyi gözetmek suretiyle, gıdalarda kullanılan aroma vericilerin, aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenlerinin ve bunların üretiminde kullanılan kaynak materyallerin kullanım koşulları ve etiketleme esasları yeniden belirlendi. 29.12.2011 tarihli ve 28157 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı.

Hava Kalitesinin Korunması Amacıyla Katı Yakıtların Kontrolü Yönetmeliği

Hava kalitesinin korunması için ithal ve yerli katı yakıtların kontrolüne ilişkin usul ve esaslar düzenlendi.

Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği

İthal taş ve linyit kömürü, yerli kömürler, toz kömürden elde edilen briket kömürü, biyokütle, torbalama, il ve ilçelerin kirlilik derecelendirilmesine ilişkin hükümler yürürlükten kaldırıldı. Yönetmelik eklerinde değişikliğe gidildi. Yönetmelik hükümleri katı yakıtlar için uygulanmayacak.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türk Optisyen-Gözlükçüler Birliği Yönetmeliği

Optisyenlik Hakkında Kanun’un ek 1. maddesine göre kurulan optisyen-gözlükçüler odaları ile Türk Optisyen-Gözlükçüler Birliği’nin faaliyetleri, organları, görevleri, toplantıları, karar alışları, gelirleri, giderleri, organları için seçim, seçilme yeterliliği, seçimlerin yapılışı, meslekî sicil, meslekî disiplin, hizmet bedelleri ile odalar ve Birlik ile ilgili diğer iş ve işlemler hakkındaki usul ve esaslar yeniden düzenlendi. 10.12.2025 tarihli ve 33103 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Optisyen-Gözlükçüler Birliği Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı.

Yurt İçinde Canlı Hayvan ve Hayvansal Ürünlerin Nakilleri Hakkında Yönetmelik

Hayvan nakil araçları, kesimhane veya hayvan satış yerine getirilen tanımlanmamış hayvanlarla ilgili işlemler ve nakil sırasında yakalanan tanımlanmamış hayvanlar ile ilgili işlemlere ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türk Gıda Kodeksi Et, Hazırlanmış Et Karışımları ve Et Ürünleri Tebliği (No: 2026/15)

Çiğ et, kıyma, kanatlı kıyma, hazırlanmış et karışımları, mekanik ayrılmış kanatlı eti ve et ürünlerinin tekniğine uygun olarak üretilmesi, ambalajlanması ve piyasaya arzına ilişkin hususlar yeniden belirlendi. Türk Gıda Kodeksi Et, Hazırlanmış Et Karışımları ve Et Ürünleri Tebliği (No: 2018/52) yürürlükten kaldırıldı.

Yaprak Sigara Kağıdının Teknik Düzenlemelere Uygunluğunun Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ

İç piyasaya arz edilen yaprak sigara kağıdının teknik düzenlemelere uygunluğunun belirlenmesine ilişkin usul ve esaslar düzenlendi.

Kamu Hizmeti Yükümlülüğü Kapsamında Yolcu Taşımacılığı Hizmeti Verilecek Demiryolu Hatlarının Belirlenmesine İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı

Türkiye Demiryolu Ulaştırmasının Serbestleştirilmesi Hakkında Kanun’un 8. maddesi uyarınca, kamu hizmeti yükümlülüğü kapsamında yolcu taşımacılığı hizmeti verilecek hatlar yeniden tespit edildi. 31.01.2025 tarihli Kamu Hizmeti Yükümlülüğü Kapsamında Yolcu Taşımacılığı Hizmeti Verilecek Demiryolu Hatlarının Belirlenmesine İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı yürürlükten kaldırıldı.

Lexpera’da Geçen Hafta (5-11 Eylül 2026)

Göktürk Öcal — Sun, 13 Sep 2026 23:51:00 GMT

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 248. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

M. Ozan Erözden, Doğukan Bingöl, M. Ece Uyanık, Baran Kızılırmak (Ed.), KHAS Hukuk Bülteni: 2022-2024 Akademik Yılları Derlemesi

Güncel hukuki sorunların ve mevzuat değişikliklerinin değerlendirilmesi ile mahkeme kararlarının incelenmesini konu alan çalışmaların elektronik ortamda paylaşılması amacıyla oluşturulan Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi Bülteni’nde 2022-2024 akademik yılları süresince yayımlanan çalışmalar derlenmiştir.

Osman Korkut Kanadoğlu, Ahmet Mert Duygun, Erdi Yetkin (Ed.), Genç Hukukçuların Perspektifinden İnsan Hakları Hukuku

Çalışmada, İstanbul Gedik Üniversitesi Hukuk Fakültesi ve İstanbul Gedik Üniversitesi İnsan Hakları Merkezi tarafından, 10 Aralık 2024 tarihinde İnsan Hakları Gününü anmak amacıyla düzenlenen sempozyumda genç akademisyenler tarafından sunulan bildirilerin tam metinlerine yer verilmiştir.

Muharrem Kılıç, Nadire Özdemir (Ed.), Hukuk ve Kültür: Kesişim ve Etkileşim Hatları

Kitapta, hukuk ve kültür arasındaki epistemolojik, sembolik ve politik sınır hatlarına odaklanılmış; söz konusu iki alanın kesişim, etkileşim ve zaman zaman ortaya çıkan çatışma noktaları ele alınmış; sadece kuramsal çerçeve sunmak değil, lisans ve lisansüstü düzeyde hukuk, kültür çalışmaları, siyaset bilimi ve benzeri alanlarda yürütülen derslere kaynak oluşturmak hedeflenmiştir.

Hilal Albal Ulaş, İdarenin Sorumluluğu Açısından Nedensellik Bağı

Eserde, idarenin sorumluluğu rejiminin merkezinde yer alan nedensellik bağı, sadece teknik bir unsur olarak değil, sorumluluğun kapsamını belirleyen, genişleten veya sınırlayan kurucu bir hukuki kategori olarak irdelenmiş; hukuki nedenselliğin kendine özgü yapısı, sınırları ve işlevi sistematik bir bütünlük içinde ortaya konulmuştur.

Şerife Petek, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararlarının İcrası ve Etkililiği

Çalışmada, AİHM kararlarının icrası, yaptırım sorunu, ikincillik prensibi ve kararların taraf devletlerin iç hukukları açısından etkili olup olmadığı tartışılmış; insan haklarının korunması ve geliştirilmesi idealinin önündeki zorluklar ve bunların aşılabilmesi için Avrupa Konseyi bünyesinde atılan adımlar ile doktrinde yapılan tartışmalar üzerinde durulmuştur.

Caner Gazi, Uluslararası Hukukta Ön Alıcı Meşru Savunma

Kitabın birinci bölümünde uluslararası hukukta kuvvet kullanma ve meşru savunma hakkında bilgi verilerek Birleşmiş Milletler öncesi dönem ve Birleşmiş Milletler dönemine odaklanılmış; ikinci bölümünde önleyici meşru savunma ve ön alıcı meşru savunma farkı ortaya konulmuş ve bu bağlamda Caroline Olayı, sınır ötesi operasyonlar ve Bush Doktrini’ne değinilmiştir.

F. Pelin Tokcan, Anonim Şirketlerde Tek Borç İlkesi

Eserde, tek borç ilkesinin amacı, hukuki niteliği ve kapsamı ortaya konulmuş; farklı hukuki kavramlar kapsamında tek borç (sermaye borcu) incelenmiş; tek borç ilkesinin istisnaları aktarılmış ve tek borç ilkesi ile ilişkilendirilen müesseseler hakkında değerlendirmelerde bulunulmuştur.

Muhammed Afif Kaya, Türk, Alman ve İsviçre Borçlar Hukukunda Üçüncü Kişi Tarafından Borcun İfası

Çalışmada, borçlar hukuku doktrininde üçüncü kişinin ifasına ilişkin tartışmalar ele alınmış ve kararlar incelenmiş; bu doğrultuda ifa hukuku, sorumluluk hukuku ve rücu ilişkileri içerisinde kurumun yeri kapsamlı biçimde analiz edilmiş; üçüncü kişinin ifası halinde menfaatler dengesi mercek altına alınarak teorik temellendirmeler yapılmıştır.

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

MAHKEME	KARAR SAYISI
Yargıtay (Hukuk)	923
Yargıtay (Ceza)	876
Bölge Adliye Mahkemesi	197
TOPLAM	1996

Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na ait karar özellikle dikkati çekmektedir:

Yargıtay HGK., E. 2026/172 K. 2026/401 T. 24.06.2026

Taraflar arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti ve terkin davasından dolayı yapılan yargılama sonucunda ilk derece mahkemesi tarafından davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, (...) Bölge Adliye Mahkemesi tarafından istinaf başvurusu esastan reddedilmiştir.

(...) Bölge Adliye Mahkemesi kararının davacı idare vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, ilgili Yargıtay Dairesi tarafından yapılan inceleme sonunda karar bozulmuş; ilk derece mahkemesi tarafından Özel Daire bozma kararına uyularak davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu; işin esasının incelenmesinden önce, Özel Daire gönderme kararında, eylemli direnme kararı olarak nitelendirilen ilk derece mahkemesi kararının usulüne uygun bir direnme kararı olarak kabul edilip edilemeyeceği, buradan varılacak sonuca göre temyiz incelemesinin Hukuk Genel Kurulu tarafından mı, yoksa Özel Daire tarafından mı yapılması gerektiği hususunu ön sorun olarak tartışıp değerlendirmiştir.

Yapılan değerlendirme sonucunda, ilk derece mahkemesi tarafından, usul ve yasaya uygun olduğu belirtilmek suretiyle açık bir biçimde bozma ilâmına uyulmasına karar verildiği ve bozma ilâmı doğrultusunda bilirkişi kurulundan ek rapor alınmak suretiyle karar verildiği, uyma hususunun gerekçeli kararda da vurgulandığı, dolayısıyla direnme kararının varlığından söz edilemeyeceği gerekçesiyle hükmün temyiz incelemesini yapma görevinin Hukuk Genel Kurulu’na değil, Özel Daire’ye ait olduğuna oybirliği ile karar verilmiştir.

Mevzuat

Orman Yangınlarıyla Mücadele Çalışmaları Hakkında Yönetmelik

Orman yangınlarının önlenmesi, risklerin azaltılması, yangınlara hazırlık, yangınların söndürülmesi, yangın sonrası rehabilitasyon ve iyileştirme süreçlerine yönelik çalışma esasları belirlendi. Orman Yangınlarının Önlenmesi ve Söndürülmesinde Görevlilerin Görecekleri İşler Hakkında Yönetmeliğin Yürürlüğe Konulması Hakkında Kararname yürürlükten kaldırıldı.

Borsa İstanbul A.Ş. Borsacılık Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Yönetmeliği

Emirlerin ve işlemlerin borsa tarafından iptaline ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği

Yönetmelikte geçen tanımlar, su alımı, suni sulak alanların ve su çukurlarının kullanımı, sulak alanların belirlenmesi, koruma bölgelerinin tespiti, hassas koruma bölgesinde uygulama esasları, sürdürülebilir kullanım bölgesi uygulama esasları, kontrollü kullanım bölgesi uygulama esasları, yönetim planlarının hazırlanması ve uygulanması, mahalli komisyonun görevleri, denetim ve idari yaptırımlara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Milli sulak alan stratejisi ve mevcut tesislerde çevresel akışa ilişkin hükümler düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 538)

Yasal düzenlemeler, sürekli bilgi verme zorunluluğu getirilenler, bildirilecek bilgiler, sorumluluk ve ceza uygulamasına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

İhracat, Transit Ticaret, İhracat Sayılan Satış ve Teslimler ile Döviz Kazandırıcı Hizmet ve Faaliyetlerde Vergi, Resim ve Harç İstisnası Hakkında Tebliğ

Vergi, resim ve harç istisnasının kapsamına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi/Finansmanı Uygulama Talimatı

Öncelikli finansman belgesi tanımlandı. Kredi/finansman limitlerine ilişkin hükümler ile talimat ekinde değişikliğe gidildi. Öncelikli finansman belgesi kapsamında kullandırılan yatırım taahhütlü avans kredileri/finansmanlarına ilişkin ek madde hükümleri ihdas edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Elektrik ve Doğal Gaz Dağıtım Şirketlerinin Araştırma, Geliştirme ve Yenilik Faaliyetlerinin Desteklenmesine İlişkin Usul ve Esaslar

Usul ve esaslarda geçen tanımlar, Ar-Ge bütçesi ve kullanımı, Ar-Ge proje başvuru süreci, Ar-Ge proje başvurusunun değerlendirilmesi, Ar-Ge projesinin ve Ür-Ge faaliyetlerinin sonuçları, diğer Ar-Ge uygulamaları, bildirim, raporlama, Ar-Ge faaliyetlerinin duyurulması ve bilgi ve belgelerin gizliliğine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Bazı değişiklikler, 01.01.2027 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Lexpera’da Geçen Hafta (29 Ağustos-4 Eylül 2026)

Göktürk Öcal — Mon, 07 Sep 2026 19:41:29 GMT

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 247. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

Gizem Nur Özkaya, Vergi İdaresinin Gerçek Mahiyeti ve Emsali Esas Alan Uygulamaları

Çalışmada, Vergi Usul Kanunu’nun 3/B maddesinde yer alan “gerçek mahiyet” ilkesinin uygulanışı ile emsal kira bedeli, transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı ve emsal ücreti açıklanmış; idareye tanınan müdahale sınırları, ispat hukuku bakımından ortaya çıkan sonuçlar ve mükellef haklar üzerindeki etkiler ele alınmıştır.

Mert Namlı, MTK ve HMK Çerçevesinde Hakem Kararlarına Karşı İptal Davasında Yargılama Usulü

Kitapta, Türk hukukunda hakem kararlarına karşı başvurulacak hukuki çare olarak düzenlenen iptal davasında yargılama usulüne yer verilmiş; tahkimin 21. yüzyılın modern uyuşmazlık çözüm yolu olduğu düşüncesinden yola çıkılarak karşılaştırmalı hukuk yönteminden geniş şekilde yararlanılmıştır.

Akasya Kansu Karadağ, Güçler Ayrılığı ve Hegemonya: Kuramsal Bir Tartışma

Eserde, liberal demokratik anayasacılığın kendi yöntemleriyle ortaya koyduğu güçler ayrılığı fikri, Antonio Gramsci’nin hegemonya kavramı üzerinden tartışılmış; güçlü hegemonyalarda hükümet sistemleri ve yargı hakkında bilgi verilmiş; zayıf hegemonyalarda ve organik krizlerde hükümet sistemlerine de değinilmiştir.

Özge Demir Odabaşı, Suçsuzluk Karinesi Açısından Tutuklama Tedbiri

Çalışmada, suçsuzluk karinesinin niteliği, ceza hukukuna yansımaları ve sonuçları incelenmiş; suçsuzluk karinesinin esas alındığı bir hukuk düzeninde tutuklama tedbirinin son çare olarak uygulanacağına vurgu yapılarak, tutuklamanın koşulları ve tutuklama kararının uygulanmasının suçsuzluk karinesi ile uyumu mercek altına alınmıştır.

Emine Yılmaz Bolat, Suça Sürüklenen Çocukların Üstün Yararı Perspektifinden Çocuk Hakları

Eserin birinci bölümünde çocuk hakları kavramı, çocuğun üstün yararı ve suça sürüklenen çocuklar ile ilgili bilgilere yer verilmiş; ikinci bölümünde KKTC ve Türkiye’de çocuk hakları hakkında açıklamalarda bulunulmuş; üçüncü ve son bölümünde ise suça sürüklenme dönemindeki çocukların ve yargıçların çocuk haklarına ilişkin görüşleri irdelenmiştir.

Berk Kenan Koyuncu, Sözleşmeden Doğan Alacak Hakkının Muacceliyeti

Kitapta, muacceliyet kavramı, sözleşmeden doğan alacak hakkı bağlamında tüm yönleriyle ele alınmış; karşılaştırmalı hukuktan yararlanılarak konunun teorik temelleri ortaya konulmuş; borç ilişkilerine dair birçok uyuşmazlığın çözümünün öncelikle muacceliyete ilişkin bir inceleme gerektirdiği öne sürülerek ilgili hukuki sorunlara yönelik çözüm önerileri getirilmiştir.

Mehmet Mülazımoğlu, Pay Satış Sözleşmesi

Çalışmada, pay satışı kavramı yerine pay devri kavramı kullanılmak suretiyle borçlandırıcı işlem ile tasarruf işlemi arasındaki ayrımın göz ardı edildiği hususu vurgulanmış; pay satış sözleşmelerinin uygulamada yerleşik olarak kullanılan hükümlerinin yanı sıra hazırlık aşamaları olan gizlilik sözleşmesi, niyet mektubu ve due diligence kavramlarına yer verilmiştir.

İlyas Gölcüklü, Settlement Of Climate Change-Related Disputes in International Commercial Arbitration With Special Emphasis on Environmental, Social and Governance (ESG) Disputes

Eserde, iklim değişikliği ile ilgili ihtilaflar ve bunların uluslararası ticari tahkim yoluyla çözümü incelenmiş, mevcut hukuki çerçeve değerlendirilerek bu tür ihtilaflar için etkili bir çözüm yolu olarak uluslararası ticari tahkim üzerinde durulmuş, karşılaştırmalı hukukta iklim değişikliği ile ilgili ihtilafların etkili bir şekilde çözümü için uygulanabilir çözümler sunulmuştur.

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

MAHKEME	KARAR SAYISI
Anayasa Mahkemesi	1
Yargıtay (Hukuk)	718
Yargıtay (Ceza)	392
Danıştay	8636
Bölge Adliye Mahkemesi	1045
Bölge İdare Mahkemesi	763
TOPLAM	11555

Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Yargıtay Ceza Genel Kurulu’na ait karar özellikle dikkati çekmektedir:

Yargıtay CGK., E. 2026/280 K. 2026/336 T. 03.06.2026

(...) Ağır Ceza Mahkemesi; sanığın, resmî belgede sahtecilik ve nitelikli dolandırıcılık suçlarından Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 223/2-a maddesi gereğince beraatine, silahlı terör örgütüne üye olma suçundan Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 314/2, 53, 58/9 ve 63. maddeleri ve Terörle Mücadele Kanunu’nun (TMK) 5/1. maddelerine göre 7 yıl 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar vermiştir.

Hükümlerin, sanık müdafii ile katılanlar ÖSYM ve Maliye Hazinesi vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine (...) Bölge Adliye Mahkemesi; hüküm gerekçesi ile temel cezanın belirlendiği 2. fıkrada tertip edilen cezanın teşdiden belirlendiğinin yazılmasına rağmen hüküm yerinde alt sınırdan ceza verilmek suretiyle hükmün karıştırılması isabetsizliğinden CMK’nın 280/1-b maddesi uyarınca diğer yönleri incelenmeksizin kararı bozmuştur.

İlk derece mahkemesi; sanığın, resmî belgede sahtecilik suçundan CMK’nın 223/2-a ve nitelikli dolandırıcılık suçundan aynı kanunun 223/2-e maddeleri uyarınca beraatine; silahlı terör örgütüne üye olma suçundan ise TCK’nın 314/2, TMK’nın 5/1, TCK’nın 221/4-son-5, 62, 53, 58/9 ve 63. maddelerine göre 2 yıl 1 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar vermiştir.

Hükümlerin, sanık müdafii ile katılanlar ÖSYM ve Maliye Hazinesi vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine (...) Bölge Adliye Mahkemesi; Maliye Hazinesi vekilinin resmî belgede sahtecilik suçundan verilen beraat ve ÖSYM vekilinin tüm suçlara yönelik istinaf istemlerinin CMK’nın 279/1-b maddesi uyarınca ayrı ayrı reddine, katılan vekilinin kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık suçundan verilen beraat, sanık müdafiin ise silahlı terör örgütüne üye olma suçundan verilen mahkûmiyet hükmüne yönelik istinaf istemlerinin ise temyiz yolu açık olmak üzere ayrı ayrı esastan reddine karar vermiştir.

Kararın temyiz edilmesi üzerine ilgili Yargıtay Dairesi; kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık suçuna ilişkin kararın temyizi mümkün olmadığından istemin CMK’nın 298. maddesi uyarınca reddine ve silahlı terör örgütüne üye olma suçunu işlediği kabul edilen sanığın mahkûmiyet hükmüne esas alınan tüm delillerin hukuka uygun olarak elde edildiğinin belirlendiği, öne sürülen iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde eksiksiz olarak sergilendiği, vicdani kanının kesin, tutarlı ve çelişmeyen verilere dayandırıldığı ve kanunda öngörülen suç tipine uyduğu gerekçesiyle temyiz isteminin reddine ancak sanığın, duruşmaya kendiliğinden gelerek etkin pişmanlık kapsamında örgüt ve mensupları hakkında örgütte kaldığı süre, örgüt içindeki konum ve faaliyetine uygun bilgiler verdiğinin anlaşılması karşısında, sanık hakkında TCK’nın 221/4. maddesinin 1. cümlesi uyarınca ceza verilmesine yer olmadığına, silahlı terör örgütüne üye olma suçu temadi eden suçlardan olduğu ve soruşturma aşamasında yakalanıp ifadesi alınmayan sanık yönünden iddianame tarihi ile temadi kesileceği için hükmün bozulmasına oyçokluğu ile karar vermiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın itiraz yoluna başvurması üzerine dosyanın tevdi edildiği Yargıtay Ceza Genel Kurulu; Bölge Adliye Mahkemelerinin hükmün bozulmasına karar verebileceği hallerin CMK’nın 280. maddesinin 1. fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde tahdidi olarak sayıldığı, aleyhe istinaf talebi de bulunmayan ve asgari hadden uygulama yapılan dosyada (...) Bölge Adliye Mahkemesi’nin ilk derece mahkemesi tarafından verilen hükmün bozulmasında gösterdiği gerekçenin CMK’nın 280. maddesinde düzenlenen sebeplerden olmadığı ve ilk derece mahkemesi hükmünün bozulmasına karar veremeyeceği, dolayısıyla (...) Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen bozma kararı ile işbu bozma kararına istinaden tesis edilen ilk derece mahkemesi kararının görevsiz mahkemeler tarafından verilmiş olmaları nedeniyle hukuka açık ve ağır aykırılıkla malul olduğu gerekçesiyle hükümsüz sayılmalarına oybirliği ile karar vermiştir.

Mevzuat

Doğal Afet Sigortaları Kurumu Çalışma Esasları Yönetmeliği

Kurumun işlerinin yürütülmesi, kurum fonunun yatırıma yönlendirilmesi, satın alma esas ve usulleri ve istisnai durumlara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Daha önce yatırıma yönlendirilen fona ilişkin geçiş hükümleri düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Özel Hastaneler Yönetmeliği̇

Özel hastanelerin temel özellikleri, özel hastanelerin hizmet birimleri ve nitelikleri, kadrolu tabip çalıştırma, kadro dışı geçici tabip çalıştırma, muayenehane tabiplerinin özel hastanede hasta tedavisi ve muayenehanesini kapatan tabiplerin durumuna ilişkin hükümler ile yönetmelik eklerinde değişikliğe gidildi. Fiziki şartlardan muafiyete ilişkin geçiş hükümleri düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Turizm Tesislerinin Niteliklerine İlişkin Yönetmelik

01.06.2019 tarihinden önce imar planında sadece ticari kullanıma ayrılan alanda bulunan kısmî turizm işletmesi/turizm işletmesi belgeli olan tesislere ilişkin hüküm ihdas edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik

Çerçeve sözleşmenin kurulması bakımından uzaktan iletişim aracı ile müşterinin doğrulanmasına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşlarının Bilgi Sistemleri ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcılarının Ödeme Hizmetleri Alanındaki Veri Paylaşım Servislerine İlişkin Tebliğ

Kimlik belgesi tanımlandı. Kimlik doğrulama ve uzaktan iletişim aracı ile yürütülecek süreçlere ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Aracı Kurumlar, Portföy Yönetim Şirketleri ve Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılar Tarafından Kullanılacak Uzaktan Kimlik Tespiti Yöntemlerine ve Elektronik Ortamda Sözleşme İlişkisinin Kurulmasına İlişkin Tebliğ

Tebliğde geçen tanımlarda değişikliğe gidildi. Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin uzaktan kimlik tespiti, tüzel kişinin uzaktan kimlik tespiti ve temsil yetkisinin doğrulanmasına ilişkin hükümler ihdas edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Yatırım Projelerinin Stratejik Öncelik ve Teknik Değerlendirmesine Dair Tebliğ

Öncelikli finansman belgesi tanımlandı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’na başvuru yapılması ve değerlendirmeye ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Beşeri Tıbbi Ürünlerin Fiyatlandırılması Hakkında Tebliğ

Beşeri Tıbbi Ürünlerin Fiyatlandırılmasına Dair Cumhurbaşkanı Kararı’nın uygulama esasları belirlendi. 29.09.2017 tarihli ve 30195 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Beşeri Tıbbi Ürünlerin Fiyatlandırılması Hakkında Tebliğ yürürlükten kaldırıldı.

Lexpera’da Geçen Hafta (22-28 Ağustos 2026)

Göktürk Öcal — Mon, 31 Aug 2026 15:59:35 GMT

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 246. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

O. Gökhan Antalya (Ed.), Marmara Hukuk Yorumu-Cilt IV/2,1: Türk Medeni Kanunu, Eşya Hukuku, Mülkiyet, Genel Hükümler, TMK m. 683-703

Eserde, Türk Medenî Kanunu’nun 683. ilâ 703. maddeleri arasında düzenlenen “Mülkiyet, Genel Hükümleri” kısmı, özgün, bilimsel ve güncel olarak mukayeseli hukuk ile doktrindeki gelişmeler ve görüşler ışığında, yargı kararları da dikkate alınarak yeniden incelenmiş ve yorumlanmıştır.

Şeyma Akkaşoğlu, İş Hukukunda Engelli İstihdamı

Kitapta, engelliler açısından etkin bir istihdamın nasıl sağlanabileceği sorusuna yanıt aranmış; bu bağlamda engelli istihdam yöntemleri incelenmiş ve bu yöntemlerin ayrımcılık yasağı ile etkileşimi ele alınmış; uluslararası gelişmeler ve güncel tartışmalar ışığında farklı disiplinlerden elde edilen veriler de gözetilerek bütüncül bir analiz sunulmaya çalışılmıştır.

Alparslan Saraç, Milletlerarası Tahkimde İptal Davası Açma Hakkından Feragat

Çalışmada, iptal davasının konusu ve sebepleri başta olmak üzere niteliği üzerinde belirlemeler yapılmış; iptal davası açma hakkından feragat açıklaması, Milletlerarası Tahkim Kanunu’nun ilgili düzenlemeleri ve karşılaştırmalı hukuk örnekleriyle birlikte değerlendirilmiş; taraf iradesinin sınırları, kamu düzeni ve tahkime elverişlilik ilkeleri bağlamında analiz edilmiştir.

Orhan Gürgen, Kefalet Sigortası Sözleşmesi

Kefalet sigortası sözleşmesinin hukuki niteliğinin ne olduğuna ilişkin uluslararası literatürde ve özellikle Alman hukuk literatüründe uzun yıllardan beri devam eden ancak bir fikir birliği sağlanamayan sorunlara değinilen kitapta, sözleşmenin kurulmasından sona ermesine kadar tüm aşamalar incelenmiş ve muhtemel uygulama örnekleri sunulmuştur.

Sema Aydın, Tüketici Hukukunda Bağlı Kredi Sözleşmeleri

Eserde, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 30. maddesinde düzenlenen bağlı tüketici kredileri konu edilmiş; ilgili düzenlemeye kaynaklık eden Avrupa Birliği’nin 2008/48/EC sayılı Direktifi, Avrupa Adalet Divanı Kararları ve karşılaştırmalı hukukta yer alan düzenlemeler dikkate alınarak değerlendirmelerde bulunulmuştur.

Berke Demircioğlu, Limited Şirket Genel Kurulunda Yeter Sayılar

Çalışmada, limited şirket, genel kurul ve yeter sayı kavramları açıklanmış; limited şirket özelindeki yeter sayı kuralları, öğreti ve uygulamadaki tartışmalı olan kısımlarla birlikte irdelenmiş; bu yeter sayılara ulaşılıp ulaşılmadığının tespitinde dikkate alınması gereken hususlara yer verilmiş; toplantı ve karar yeter sayılarına uyulmamasının müeyyidesi üzerinde durulmuştur.

Abdulkadir Altındal, Leibniz Düşüncesinde Hukuk Bilimi ve Adalet

Kitapta, Leibniz’in bir yandan hukuk ve ahlak bilimlerinin sağlam bir metafizik düşünceye dayanması gerektiğini düşünürken diğer yandan bu bilimlerin pratiğe nasıl tatbik edileceğinin yollarını aradığına değinilmiş; düşünürün, Tanrı’nın bilgeliği ile mümkün en mükemmel evreni bildiği, sevgisi ile bu evreni yaratmayı seçtiği yönündeki görüşüne yer verilmiştir.

Kerime F. Güntürk, Milletlerarası Özel Hukukta Medikal Turizm

Eserde, aracı kuruluşlar, sağlık hizmeti sunucuları ve medikal turistler arasındaki sözleşme ve haksız fiil ilişkileri önce Türk maddi hukuku bakımından incelenmiş; ardından uyuşmazlıklara uygulanacak hukukun ve yetkili mahkemelerin belirlenmesi, milletlerarası özel hukuk kuralları doğrultusunda kapsamlı ve sistematik biçimde analiz edilmiştir.

Sena Kontoğlu Taştan, The Principle Of Digital Exhaustion An Analysis Based on EU, US & Turkish Laws

Çalışmada, mahkemelerin yazılım, e-kitap ve diğer dijital eserlerle nasıl başa çıktığı hususu incelenmiş; Avrupa Birliği Adalet Divanı’nın önemli kararlarında yer alan tutarsızlıklar ortaya konulmuş; yargının yorumlama sınırına ulaştığı ve sorumluluğun artık yasa koyuculara düştüğü görüşü vurgulanmıştır.

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

MAHKEME	KARAR SAYISI
Yargıtay (Hukuk)	3
Danıştay	1
TOPLAM	4

Mevzuat

Ücretsiz Seyahat Kapsamında Yapılacak Gelir Desteği Ödemesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik

Başvuru, ödeme ve denetime ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Yönetmelik hükümlerini Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ile Hazine ve Maliye Bakanı birlikte yürütecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Motorlu Araçlar ve Römorkları ile Bunların Aksam, Sistem ve Ayrı Teknik Ünitelerinin Tip Onayı ve Piyasa Gözetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik

Uygunluk belgesi tarihlerine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Basit Konaklama Tesisleri ile Plaj İşletmelerinin Belgelendirilmesine İlişkin Yönetmelik

Başvuru ve belge düzenlenmesi, denetim ve yaptırımlara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Basit konaklama tesislerinin asgari niteliklerine ilişkin hükümler ihdas edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

İstihdamı Koruma Destek Programı Uygulama Yönetmeliği

Desteğe ilişkin hususlar, başvuruların alınması ve değerlendirilmesi, destek ödemeleri, kaynak ve bütçe aktarımına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği

Sera gazı emisyonlarının izlenmesi, raporlanması ve doğrulanması ile Türkiye Emisyon Ticaret Sisteminin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar düzenlendi.

Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik

Yönetmelikte geçen tanımlar, doğal hayatın devamı için bırakılacak su ve üzerindeki projeler, kot artırma ve kot kaydırma taleplerine ilişkin hükümler ile yönetmelik eklerinde değişikliğe gidildi. Yap işlet devret modeli kapsamındaki projelere ilişkin geçiş hükümleri düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Altın Cinsinden Fiziki Varlıkların Finansal Sisteme Kazandırılması Hakkında Tebliğ

Yurt içi yerleşik gerçek kişilerin yetkili kuyumcular ve rafineriler aracılığıyla ya da doğrudan banka şubelerine gelerek bankalardaki altın hesaplarına yatırdıkları fiziki altın varlıklarının Türk lirası cinsinden mevduat ve katılma hesaplarına dönüştürülmesine imkân tanınmasına ve hesap sahiplerine sağlanacak desteğe ilişkin usul ve esasların düzenlendiği tebliğ yürürlükten kaldırıldı.

Konkordato Gider Avansı Tarifesi

İcra ve İflâs Kanunu gereğince konkordato talep edilirken mahkeme veznesine yatırılacak olan avansın miktarı ile ödenmesine ilişkin usul ve esaslar yeniden belirlendi. 16.08.2025 tarihli ve 32988 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Konkordato Gider Avansı Tarifesi yürürlükten kaldırıldı.

Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketince Esnaf ve Sanatkârlara Hazine Faiz Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı

Borç yapılandırma/taksitlendirme ve kredi kullandırılmasına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Lexpera’da Geçen Hafta (15-21 Ağustos 2026)

Göktürk Öcal — Mon, 24 Aug 2026 15:39:27 GMT

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 245. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

Muhammet Özekes, Nilüfer Boran Güneysu, Deliller ve Hüküm Eksikliği Yönünden İstinaf İncelemesi ve Kararı (HMK m. 353/1-a-6)

Çalışmada, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesinin 1. fıkrasının a bendinin 6. alt bendinde değiştirilen hükmün ne şekilde anlaşılması ve yorumlanması gerektiğine ilişkin temel kriterler ortaya konulmuş ve diğer hukuk sistemlerinden de yararlanarak hükmün doğru bir şekilde uygulanmasına yardımcı olmak amaçlanmıştır.

Abdülmecit Güldağı, Tele Çalışmada İzleme ve Gözetleme Araçlarının Kişisel Verilerin Korunması Bağlamında Değerlendirilmesi

Kitapta, tele çalışmada kullanılan izleme ve gözetleme araçları, iş hukuku ve kişisel verilerin korunması hukuku ekseninde mukayeseli bir bakış açısıyla irdelenmiş; işverenin yönetim hakkı ile çalışanın temel hak ve özgürlükleri arasındaki hassas dengeyi kurmak için yalnızca yasal çerçeve çizilmekle kalınmayıp teknik ve idari tedbirleri de içeren çözüm önerileri sunulmuştur.

İlker Doğan, Türk Hukukunda Dijital Bankaların Kuruluşu ve İşleyişi

Eserin birinci bölümünde dijital banka, dijital bankacılık ve elektronik bankacılık hizmetleri dağıtım kanalları açıklanmış; ikinci bölümünde dijital bankalarda kuruluş ve faaliyet izni hakkında bilgi verilmiş; üçüncü ve son bölümünde ise dijital bankaların faaliyetleri ve hukuki sorumluluğu üzerinde durulmuştur.

Pınar Altınok Ormancı, Boşanma Sonrası Ortak Velayet

Çalışmada, çocuğun üstün yararı ilkesinin velayet hakkına yansımaları, boşanma sonrası ortak velayete karar verilebilmesinin koşulları ve ortak velayetin devamına karar verilmesi halinde bunun nasıl yürütüleceği ele alınmış; ebeveynlerin çocuğa yönelik kararları alma süreçleri, çocuğun yasal temsili, himayesi/bakımı ve nafaka yükümlülükleri ayrı ayrı incelenmiştir.

Hatice Kübra Kılıç, Milletlerarası Özel Hukukta Cezalandırıcı Tazminat

Kitapta, cezalandırıcı tazminat kavramının maddi hukuk incelemesi yapılmış, Türk hukuku ve karşılaştırmalı hukukta bu hukuki müessesenin nasıl konumlandırıldığı izah edilmiş, cezalandırıcı tazminat sorumluluğunda kanunlar ihtilafı hukuku meselelerine değinilmiş ve yabancı mahkeme kararlarının tenfizinde cezalandırıcı tazminat yönünden önem arz eden konulara temas edilmiştir.

Sezen Dilege Kayı, Şirketler Topluluğunda Topluluk Menfaati Kavramı ve Hâkimiyetin Kullanılmasına Olan Etkisi

Eserde, şirketler topluluğunun oluşumu ve yapısal özellikleri incelenmiş, topluluk menfaatinin kavramsal tanımına, kavramın tarihsel gelişimine ve Avrupa Birliği bünyesinde yapılan düzenlemelerde nasıl dikkate alındığına yer verilmiş, Türk Ticaret Kanunu’nda hâkimiyetin görünüm şekilleri ele alınmış, topluluk menfaati kavramının hâkimiyetin kullanılmasında nasıl bir ölçüt oluşturacağına yönelik Alman hukukuyla mukayeseli bir değerlendirme yapılmıştır.

Aslı Topukcu, Anayasa Mahkemeleri Arası Etkileşim ve Yargısal Diyalog

Çalışmada, anayasa mahkemelerinin yalnızca kendi ulusal sınırları içinde değil, giderek artan biçimde birbirleriyle etkileşim içinde karar verdiği ve bu etkileşimin, yargısal diyalog olarak adlandırılan yeni bir hukuki olguyu ortaya çıkardığına değinilmiş; anayasal ödünç alma kavramı çerçevesinde, mahkemeler arası etkileşimin hukuki meşruluğu, sınırları ve yöntemleri tartışılmıştır.

Mehmet Mücahit Arvas, Modern Teminatlı İşlemler Hukuku

Kitapta, modern teminatlı işlemler hukukunun çıkış noktası, tarihsel gelişimi, dijital varlıkların eşya hukuku açısından niteliği, üçüncü tür eşya olarak kabul edilmesi ve teminata konu edilebilmesi, modern teminatlı işlemler hukukunda yer alan fonksiyonel yaklaşım, teminat hakkının kurulması, aleniyeti, öncelik sırası gibi hususlar incelenerek Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu ile karşılaştırma yapılmıştır.

Ertuğrul Doğan Erzengin, Kiralananın Sözleşmenin Sona Ermesinden Önce İadesi (TBK m. 325)

Eserde, mehaz İsviçre Borçlar Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 325 hükmü ayrıntılı biçimde incelenmiş; TBK m. 325 hükmünün tarihsel gelişimi, hükmün genel özellikleri, niteliği ve uygulama alanı ortaya konulmuş; hükmün uygulanabilmesi için gereken şartlar ve kiralananın sözleşmenin sona ermesinden önce geri verilmesinin hüküm ve sonuçları mercek altına alınmıştır.

Nagehan Çakır, Nükleer Santral İşletenin Hukuki Sorumluluğu

Kitapta, Nükleer Düzenleme Kanunu ile 1960 tarihli Paris Sözleşmesi ışığında işletenin hukuki sorumluluğu ele alınmış; nükleer hadise sonrası meydana gelen hangi zararlar bakımından sorumluluğu doğuran olgu, sorumluluğun şartları, zarardan kimin sorumlu olduğu, kimlerin ne zamana kadar tazminat talebinde bulunabileceği, tazminat talebinin yöneltilmesi gibi birçok hukuki mesele masaya yatırılmıştır.

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

MAHKEME	KARAR SAYISI
Yargıtay (Hukuk)	3602
Yargıtay (Ceza)	5732
Danıştay	1834
Bölge Adliye Mahkemesi	1004
Bölge İdare Mahkemesi	1
TOPLAM	12173

Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na ait karar özellikle dikkati çekmektedir:

Yargıtay HGK., E. 2025/629 K. 2026/385 T. 18.06.2026

Asıl dosyada borçlular vekili; alacaklı vekili tarafından (...) 6. İcra Müdürlüğü’nün ilgili dosyasında müvekkilleri aleyhine başlatılan kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte borçlu şirkete ödeme emrinin usulsüz tebliğ edildiğini, ödeme emrinin borçlu şirkete ilk olarak ticaret sicilinde kayıtlı olan adrese tebliğe çıkarıldığını ancak muhatap tanınmadığından bila tebliğ iade edildiğini, bunun üzerine yine aynı adrese Tebligat Kanunu’nun (TK) 35. maddesi gereğince çıkartılan tebligatın tebliğ edildiğini, TK’nın 35/4. maddesine göre tebligat yapılabilmesi için borçlunun ticaret sicil adresine usulüne uygun bila tebliğ işleminin yapılması gerektiğini, iade edilen tebligatta muhatabın adreste kime sorulduğuna ve kim tarafından tanınmadığının beyan edildiğine ilişkin herhangi bir ibarenin bulunmadığını, bu hususun Tebligat Kanunu’nun Uygulanmasına Dair Yönetmelik’in (Yönetmelik) 30. ve 31. maddelerine aykırı olduğunu, takip konusu senedin asıl borçluya tebliğ edilmeyip sadece adresinde faal olmayan ve senette kefil olan borçlu şirkete tebliğ edildiğini, bu durumun alacaklının kötüniyetini açıkça ortaya koyduğunu ileri sürerek usulsüz tebliğ şikâyetinin kabulü ile hacizlerin kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen dosyada ise borçlular vekili; alacaklı vekili tarafından (...) 6. İcra Müdürlüğü’nün ilgili dosyasında müvekkilleri aleyhine başlatılan kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takibe dayanak senetteki imzanın müvekkili şirket yetkilisine ait olmadığını, borca ve faize de itiraz ettiklerini ileri sürerek takibin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Alacaklı vekili; borçlu şirkete tebliğ edilen ödeme emrinin usulüne uygun olduğunu, bu nedenle imzaya itirazın süreden reddi gerektiğini belirterek istemlerin reddini savunmuştur.

İlk derece mahkemesi; asıl dosya yönünden, borçlu şirketin ticaret sicilinde kayıtlı adresine TK’nın 35. maddesi gereğince tebligat yapılabilmesi için bu adrese gönderilen tebligatın adresin kapalı olması ya da muhatabın adresten taşınmış olması şerhiyle tebliğ edilemeden iade edilmesinin zorunlu olduğu, ilk tebligatın tanınmadığından bahisle iade edilmesi halinde TK’nın 35. maddesine göre tebligat yapılamayacağı, dolayısıyla borçlu şirkete ödeme emrinin usulsüz tebliğ edildiği; birleşen dosya yönünden ise, takibe konu senetteki imzanın borçlunun eli ürünü olmadığının tespit edildiği gerekçesiyle asıl dosyada şikâyetin kısmen kabulüne, borçlular vekilinin tazminat ve para cezası talebinin şartları oluşmadığından reddine, borca itiraza ilişkin karar verilmesine yer olmadığına karar vermiştir.

Alacaklı vekilinin istinaf başvurusu üzerine (...) Bölge Adliye Mahkemesi; asıl dosya yönünden, borçlu şirketin ticaret sicilinde kayıtlı adresine gönderilen ilk ödeme emri tebligatının iade edilmesi üzerine aynı adrese TK’nın 35/4. maddesine göre tebligat yapıldığı, tebligat mazbatasında kapıya ihbar kağıdı yapıştırıldığı şerhinin de bulunduğu, borçlu şirket vekili tarafından müvekkilinin bu adreste halen faal olduğu, bu adresi kullandığı hususunun da ileri sürülmediği, bu durumda borçluya yapılan ödeme emri tebligatı usulüne uygun olduğundan borçlu şirket yönünden usulsüz tebliğ şikâyetinin reddine; birleşen dosya yönünden ise borçlu şirkete ödeme emri usulüne uygun tebliğ edildiğinden imzaya itirazın süreden reddi gerektiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan kabulüne karar vermiştir.

Borçlu şirket vekili ile alacaklı vekilinin temyiz isteminde bulunması üzerine ilgili Yargıtay Dairesi; borçlu şirket adına çıkarılan ve “tanınmıyor” şerhiyle bila tebliğ iade edilen tebligat üzerine TK’nın 35. maddesi gereğince yapılan ödeme emri tebliğ işleminin usulsüz olduğunun kabulü ile TK’nın 32. maddesi gereğince tespit edilecek öğrenme tarihine göre imza itirazının süresinde olup olmadığı hususunun (...) Bölge Adliye Mahkemesince değerlendirilmemesi nedeniyle kararı bozmuştur.

(...) Bölge Adliye Mahkemesi; önceki karar gerekçesinin yanında, TK’nın 35/4. maddesinin uygulanabilmesi için tebligatın adresin kapalı olması veya muhatabın bu adresten taşınmış olması nedeniyle tebliğ edilemeden iade edilmiş olması yönünde bir düzenlemenin bulunmadığı, ilk tebligatın “tanınmıyor” şerhi ile iade edilmesinin TK’nın 35. maddesine göre yapılan tebligatın usulsüzlüğüne sebebiyet vermesi nedeniyle değil, çıkarılan ilk tebligattaki adres ile TK’nın 35. maddesine göre çıkarılan tebligattaki adresin farklı olması sebebiyle tebligatın usulsüz olduğu sonucuna varıldığı, borçlu vekilinin şikâyet, istinaf ve temyiz dilekçelerinde tebligat yapılan ve aynı zamanda ticaret sicili adresi olan bu adreste faal olmadıklarının açıkça beyan ve kabul edildiği gerekçesiyle direnme kararı vermiştir.

Bu karara karşı da taraf vekillerinin temyiz isteminde bulunması üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu; tüzel kişilerin adreslerinin, bir sicil veya resmî kayıtta belirli olması sebebiyle meçhul olmasının düşünülemeyeceği, muhatap ticaret şirketinin ticaret sicilindeki adresini değiştirmesine rağmen yeni adresini ticaret siciline bildirmemişse ticaret sicilinde kayıtlı olan mevcut adresi nedeniyle adresinin meçhul sayılamayacağı, TK’nın 35/4. ve Yönetmelik’in 57/4. maddelerinin “daha önce kendilerine tebligat yapılmamış olsa bile” hükmünü içerdiği ve ticaret sicilinde kayıtlı adrese çıkarılan tebligatın hangi sebeple bila tebliğ iade edilmesi gerektiğine ilişkin bir hüküm bulunmadığı, muhatap ticaret şirketinin ticaret sicilindeki adresine TK’nın 35/4. uyarınca tebligat yapılabilmesi için bu adrese daha önce çıkartılan tebliğin yapılamayıp iade edilmiş (bila tebliğ dönmüş) olmasının yeterli olduğu, aksinin kabulü halinde muhatap ticaret şirketine TK’nın 35. maddesine göre tebliğ yapılmasının imkânsız hale geleceği gerekçesiyle ödeme emri tebliğinin usulüne uygun olduğuna ve direnme kararının onanmasına oyçokluğu ile hükmetmiştir.

Mevzuat

Türk Ceza Kanunu

Ceza sorumluluğunu kaldıran veya azaltan nedenlerden biri olan yaş küçüklüğü ve aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlaline ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Ceza Muhakemesi Kanunu

İddianamenin iadesi hükümlerinde değişikliğe gidildi. Uzlaştırma hükümlerinde yer alan “suça sürüklenen çocuk” ifadesi “adli süreçteki çocuk” olarak değiştirildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun

Çocuk kapalı ceza infaz kurumları, çocuk eğitimevleri ve koşullu salıverilme hükümlerinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun

PKK/KCK terör örgütünün ve bununla bağlantılı her türlü oluşumun fiilî varlığına son verdiğinin ve kontrolü altında bulunan her türlü silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespiti ve bu tespitin teyidine dair Millî Güvenlik Kurulu kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasını müteakip, yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar ile verilen mahkûmiyet hükümlerinin infazının ertelenmesi işlemleri ve bu hususta yapılacak diğer işlemler belirlendi.

Terörle Mücadele Kanunu

Kamu görevlilerinden yurtiçinde ve yurtdışında görevlerini ifa ederlerken veya sıfatları kalkmış olsa bile bu görevlerini yapmalarından dolayı terör eylemlerine muhatap olanlara aylık bağlanmasına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Çocuk Koruma Kanunu

Kanunun ilgili hükümlerinde yer alan “suça sürüklenen çocuk” ifadesi “adli süreçteki çocuk” olarak değiştirildi. Acil koruma kararı alınması, hükmün açıklanmasının geri bırakılması, sosyal inceleme, kurumlar ve yönlendirme tedbirlerine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun

Ateşli silahın dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza edilmesi suretiyle çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan kişiler hakkında cezai hüküm düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Kabahatler Kanunu

Amaç dışı bıçak taşımaya ilişkin hükümler düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun

Gazilik ünvanı verilenlere ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu

Kanun kapsamında olan er ve erbaşlar, 55 yaşını doldurdukları tarihe kadar yeniden muayene edilmelerini Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan isteyebilecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Sosyal Hizmetler Kanunu

Kanunda yer alan Çocuk Koruma İlk Müdahale ve Değerlendirme Merkezi’nin tanımındaki “suça sürüklenen çocuk” ifadesi “adli süreçteki çocuk” olarak değiştirildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik

Motorlu kara taşıtlarının kiralanması faaliyetlerine ilişkin usul ve esasların düzenlendiği yönetmelik, 01.01.2027 tarihinde yürürlüğe girecek.

Genel Nüfus Sayımı Sayım Komiteleri ve Bürolarının Kuruluş, Görev ve Çalışma Esaslarına Dair Yönetmelik

Yönetmelik yürürlükten kaldırıldı.

Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartları

Menfaat sahibinin değişmesine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Değişiklikler, 04.09.2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Yeminli Mali Müşavirlik Tasdik Raporlarına Eklenen Karşıt İnceleme Tutanaklarının Elektronik Ortamda Gönderilmesi Hakkında Tebliğ

Yeminli mali müşavirler tarafından karşıt inceleme tutanakları, 01.01.2027 tarihinden itibaren zorunlu olarak dijital vergi dairesi üzerinden sadece elektronik ortamda oluşturulacak.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Lexpera’da Geçen Hafta (8-14 Ağustos 2026)

Göktürk Öcal — Mon, 17 Aug 2026 15:13:24 GMT

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 244. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

Prof. Dr. O. Gökhan Antalya’ya Meslekte 50. Yıl Armağanı (4 Cilt)

Prof. Dr. O. Gökhan Antalya’nın Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ndeki görevinden emekli olması nedeniyle hazırlanan armağan kitapta yer verilen yaklaşık 140 makale, Antalya’nın ilgi duyduğu alanları içermekte olup birlikte çalıştığı akademisyenlerin ve öğrencilerinin kaleminden çıkmıştır.

Türkan Sinem Uçar, Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü ve Kişisel Verilerin Korunması Kanunu Kapsamında İlgili Kişinin Erişim Hakkı

Çalışmanın birinci bölümünde erişim hakkının hukuki tanımı, amacı ve yasal arka planı başka haklarla ilişkili olarak incelenmiş; ikinci bölümünde erişim hakkının genel yapısı, öznesi ve yükümlüsü, genel ilkeleri ve kapsamı hakkında bilgi verilmiş; üçüncü ve son bölümünde ise erişim talebinin değerlendirilmesi, erişim hakkının sağlanması, sınırları ve başvurulabilecek hukuki yollar üzerinde durulmuştur.

Emre Ali Deliktaş, Kolektif Yatırım Kuruluşlarının Pay Sahibi Oldukları Halka Açık Anonim Ortaklıkların Yönetimine Katılmaları

Eserde, kolektif yatırım kuruluşlarının pay sahibi oldukları halka açık anonim ortaklıklarda uzun vadeli yatırım yapmaları ve ortaklıkların kurumsal yönetimlerini güçlendirmelerine değinilmiş; kolektif yatırım kuruluşlarının kısa vadeli yatırım davranışlarının yarattığı sorunlardan kamuyu aydınlatma düzenlemelerine, katılımcı pay sahipliği kavramından Türk hukukunda uygulanan Sorumlu Yönetim İlkeleri’ne kadar geniş bir perspektif sunulmuştur.

Öznur Atış, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Bağlamında Uluslararası Çocuk Kaçırma

Kitapta, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin uluslararası çocuk kaçırma içtihadını oluştururken yararlandığı uluslararası belgeler, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin uluslararası çocuk kaçırma vakalarına ilişkin içtihadı ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihadı ışığında Türk hukukunda uluslararası çocuk kaçırma konuları ele alınmıştır.

Burcu Osmanoğlu Bağ, ICSID Tahkiminde Hakem Kararlarının İptali

Çalışmada, ICSID tahkiminin daha adil, etkin ve öngörülebilir bir şekilde işlemesini sağlamak için iptal sebepleri ve genel olarak iptal prosedüründe ICSID tahkiminin geleceğine fayda sağlayacak değişikliklerin yapılmasının mümkün olup olmadığı hususu tartışılmış; iptal sebebi üzerinde yapılan tartışmalara, ilgili düzenlemelere ve iptal davalarında ad hoc komitelerin yorumuna yer verilmiştir.

Ecem Çoban Bilici, Salamanca Okulu: Erken Modern Dönem’de Hukuk ve Adalet Düşüncesi

Eserde, Salamanca Okulu’nun yenilenen teoloji anlayışı, Thomas Aquinas’ın bıraktığı mirasla kurduğu yaratıcı diyaloğu, doğal hukuk ve bireysel haklar kuramına getirdiği özgün katkıları ve uluslararası hukukun doğuşuna uzanan etkileri irdelenmiş; Okul’un, modern insan hakları düşüncesi, uluslararası hukuk kavrayışı ve doğal hukuk tartışmalarının arka planına ışık tuttuğuna değinilmiştir.

Tuan Işık, Yüksek İdare Mahkemesi Kararları Işığında Menfaat Koşulu

Kitabın birinci bölümünde KKTC hukukunda ehliyet kavramı açıklanmış, ikinci bölümünde dava yetkisine ilişkin teorik meseleler üzerinde durulmuş, üçüncü ve son bölümünde ise Yüksek İdare Mahkemesi uygulamasında kabul edilebilirlik koşulu olarak menfaatin tespiti sorunu incelenerek alternatif çareler ortaya konulmuştur.

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

MAHKEME	KARAR SAYISI
Yargıtay (Hukuk)	286
Yargıtay (Ceza)	319
Danıştay	1380
Bölge Adliye Mahkemesi	4216
Bölge İdare Mahkemesi	1
TOPLAM	6202

Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Ankara Bölge İdare Mahkemesi’ne ait karar özellikle dikkati çekmektedir:

Ankara BİM, 7. İDD, E. 2026/841 K. 2026/1988 T. 14.05.2026

Dava konusu; (...) İlçe Sağlık Müdürlüğü’nde “ayniyat saymanı” kadrosunda görev yapan davacı tarafından, özel hizmet tazminatının 20 puan eklenerek 155 puan üzerinden ödenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin (...) İl Sağlık Müdürlüğü işleminin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının geriye dönük olarak ödenmesi istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesi; ilgili mevzuat hükümleri uyarınca “sayman” ibaresinin kapsamının genişletildiği, böylece “ayniyat saymanı” ile “sayman” ünvanının eşdeğer statüde ve aynı grupta kabul edildiği, hukuk sisteminin bütünlüğü ve “eşit işe eşit ücret/hak” ilkesi gereğince davacının ek gösterge yönünden farklı bir statüde tutularak daha düşük bir göstergeden yararlandırılmasının hakkaniyete ve hukuki belirlilik ilkesine aykırı olduğu gerekçesiyle işlemin iptaline, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar vermiştir.

Davalı idare; idarenin uygulamada takdir hakkının olmadığı, sayman ile ayniyat saymanın görevlerinin farklı olduğu, dava konusu özel hizmet tazminatı oranlarının hangi çalışana, hangi oranda ödeneceğinin tahdidi olarak sayıldığı, sayma usulü ile belirlenen meslek grubunun yorum yolu ile genişletilmesinin mümkün olmadığı, zam ve tazminatların ödenebilmesi için fiilen görev yapılan kadroda bulunma koşulunun bulunması gerektiği gerekçesiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

Bunun üzerine dosyanın tevdi edildiği Ankara Bölge İdare Mahkemesi tarafından yapılan hukuki değerlendirme sonucunda, ilgili düzenlemelerde sayman ve ayniyat saymanının birbirinden ayrı kadro ünvanları olarak sayıldığı, ayniyat saymanı kadrosunda görev yapan dolayısıyla sayman kadrosunda bulunmayan davacının, sayman kadrosunda bulunanlar için öngörülen 20 puanlık artıştan yararlanmasına olanak bulunmadığı gerekçesiyle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine oybirliği ile hükmetmiştir.

Mevzuat

Yükseköğretim Kanunu

Yükseköğretim Denetleme Kurulu, emeklilik yaş haddi, yurt içinde ve yurt dışında görevlendirme, diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, disiplin soruşturmasında ifade ve savunmaya ilişkin hükümler başta olmak üzere birçok hükümde değişikliğe gidildi. Vakıf yükseköğretim kurumlarına uygulanacak yaptırımlar, öğrenci kontenjanının kısıtlanması veya öğrenci alımının durdurulması, faaliyet izninin kaldırılması, başkalarına yazdırılan çalışmalarla diploma derecesi ya da akademik ünvan alan kişilere ilişkin ek madde hükümleri düzenlendi. Bir programdan ilişiği kesilenler ile bir programı kazanarak kayıt yapma hakkı elde ettikleri halde kayıt yaptırmayanlardan kanunda düzenlenen ilgili şartları karşılayanlar, 4 ay içinde başvuruda bulunmaları halinde yeniden öğrenimlerine başlayabilecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik

Yönetmeliğin kapsamı, yönetmelikte geçen tanımlar, yıkımın genel ilkeleri, yıkım planı, yıkım ruhsatı, yıkım şantiyesinin kurulumu, yıkıma ilişkin tedbirler, yanan ve yıkılan yapılar formu, gürültü ve titreşim yönetimine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Yüksek yapıların yıkımına ilişkin özel kurallar, yüksek yapıların patlayıcı ile yıkımında yeterlilik ve uygulama esasları ve ihale sürecindeki kamu yapılarına ilişkin hükümler düzenlendi. Bazı değişiklikler, 12.08.2027 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik

Kıyı ve sahil şeritlerinde yapılacak düzenlemelere ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Sporcu Sağlık Raporları Yönetmeliği

Spor faaliyetlerine katılacak sporcular ile sosyal aktivite amaçlı spor faaliyetlerine katılacak olan kişilerin sağlık durumlarının spor yapmaya elverişli olup olmadığına ilişkin düzenlenen sporcu sağlık raporu ve sağlık durum belgesine ilişkin usul ve esaslar belirlendi.

Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği

Yönetmeliğin dayanağı, yönetmelikte geçen tanımlar, genel ilkeler, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve bağlı il müdürlüklerinin görev ve yetkileri, belediyelerce alınacak tedbirler, geri kazanım tesisi işletenler, yetkili taşıyıcılar ve geçici depo işletenlerin yükümlülükleri, ömrünü tamamlamış lastiklerin taşınması, kota uygulaması, sorumluluklar, geçici depolama izni ve iznin iptali, çevre lisansı alınması ve dahilde işleme rejimine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Geçici İthal Edilen Kara Taşıtlarına İlişkin Gümrük Genel Tebliği

Emeklilik belgesi yeniden tanımlandı. Hak sahibi dışında taşıt kullanımına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Lisanslı Depo İşletmelerine Kuruluş İzni Verilmesi Hakkında Tebliğ

İzin başvurularının değerlendirilmesi ve izin verilmeyecek hususlara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Kuruluş izni kapasitelerinin değerlendirilmesine ilişkin geçiş hükümleri düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Hububat, Baklagiller ve Yağlı Tohumlar Lisanslı Depo Tebliği

Depolarda bulunması gereken asgari nitelikler ve sermayeye ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Sermayeleri asgari sermaye tutarının altında olan lisanslı depo işletmelerine ilişkin geçiş hükümleri düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Bazı Mallara Uygulanan Özel Tüketim Vergisi Tutarlarının Yeniden Belirlenmesi Hakkında Karar

Motorin türü malların özel tüketim vergisi tutarlarına ilişkin hükümler düzenlendi.

Yatırımlara Proje Bazlı Devlet Yardımı Verilmesine İlişkin Karar

Kararda geçen tanımlar, müracaat süreci ve müracaatta aranacak belgeler, değerlendirme, yaptırım, yetki, denetim ve izlemeye ilişkin hükümler ile kararın ekinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Katılım Esaslı Sigortacılık ve Bireysel Emeklilik Faaliyetlerine İlişkin Genelge

Danışma komitesi toplantıları ve kararlarına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Lexpera’da Geçen Hafta (1-7 Ağustos 2026)

Göktürk Öcal — Mon, 10 Aug 2026 14:55:23 GMT

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 243. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

Yeliz Yücel, İş ve Sosyal Güvenlik Hukukunda Göçmen İşçiler

Kitapta, göçün iş ve sosyal güvenlik hukuku alanında doğurduğu sorunlar ortaya konulmuş ve bu sorunlara yönelik çözüm önerileri sunulmuş, söz konusu sorunların çözümü için bir model ortaya koyabilmek ve karşılaştırmalı bir bakış açısı sunabilmek için yoğun şekilde göç alan bir ülke olan Almanya kapsama dahil edilerek bu çerçevede Alman hukuku da incelenmiştir.

Özge Çelebi, Vesayet Altına Alınan Küçüğün Katılım Hakkı

Çalışmada, dar anlamda vesayet kavramı açıklanmış, vasi atanma süreci ve vasinin sahip olması gereken özellikler incelenmiş, katılım hakkı ve vesayet uygulaması arasında bağlantı kurularak vesayet altındaki küçüğün katılım hakkı, somut bazı örnekler üzerinden ele alınmıştır.

Zeynep Kurtoğlu Yenipınar, Antlaşmaların Yorumlanması Bağlamında Uluslararası Yatırım Hukuku ve Hukukun Parçalanması

Eserde, yatırım antlaşmalarının tarihsel gelişimi ve teorik temelinin yanı sıra yatırım tahkimi kararları da incelenerek yatırım hukukunun çevre, insan hakları ve sürdürülebilir kalkınma ile kesişim noktaları ortaya konulmuş; uluslararası yatırım hukukundaki reform tartışmalarına katkıda bulunularak alanın geleceğine ilişkin önemli sorulara ışık tutulmuştur.

Ezgi Korkmaz Delipınar, Anonim Şirket Pay Rehninde Alacaklının Korunması

Kitapta, pay rehninin kuruluşu, kapsamı, hüküm ve sonuçlarının yanı sıra sermaye artırımı ve azaltımı, birleşme, bölünme, tür değişikliği ve proje finansmanı gibi süreçlerin rehne etkisi, doktrin görüşleri ve yargı kararları ışığında irdelenmiş; özellikle taşınmaz rehni için öngörülen koruyucu hükümlerin pay rehnine kıyasen uygulanabilirliği üzerinde durulmuştur.

Furkan Çirkin, Aristoteles ve Carl Schmitt’in Kuramlarında Siyasal Anayasa

Çalışmanın birinci bölümünde Antik Yunan’da ve Aristoteles felsefesinde anayasa ve siyasal kavramlarının kökenlerine değinilmiş, ikinci bölümünde Carl Schmitt felsefesinde siyasal kavramı hakkında bilgi verilmiş, üçüncü ve son bölümünde ise siyasal kavramı perspektifinden Carl Schmitt’in anayasa teorisine yer verilmiştir.

Gözde Engin Günay, Türk Borçlar Kanunu’nda Alım veya Satım Komisyonculuğu Sözleşmesi

Eserde, komisyon sözleşmesinin tanımı, hukuki niteliği, unsurları ve benzer sözleşmelerle olan karşılaştırması yapılmış; taraflar arasında doğan hak ve borçlar açısından bir cari hesap sözleşmesinin yapılıp yapılamayacağı, komisyoncuya ödenecek olan ücretin Bitcoin ile yapılmasının mümkün olup olamayacağı konuları irdelenmiş; irade sakatlığı halleri söz konusu olduğunda, komisyon sözleşmesinin ne şekilde sona erebileceği hususu da tartışılmıştır.

Berk Cem Tatar, Karşılaştırmalı Anayasa Hukukunda ve Türk Hukukunda Milletlerarası Antlaşmaların Normlar Hiyerarşisindeki Yeri

Kitapta, 1876 tarihli Kanuni Esasi, 1921, 1924, 1961 ve 1982 Anayasaları ve 60’tan fazla devletin anayasası ile onlarca devletin yüksek mahkemesi tarafından verilmiş kararlar incelenmiş; hiyerarşide eşit konumda olmalarına rağmen konu veya hükmü ihdas eden kurum nedeniyle diğerlerinden öncelikli olarak esas alınan hükümler konusu da “durumsal üstünlük” adı verilen teori ile aydınlatılmaya çalışılmıştır.

Alperen Barut, Anonim Şirketlerde Eş Zamanlı Sermaye Azaltımı ve Artırımı Yapılması

Çalışmada, eş zamanlı sermaye azaltımı ve artırımı işleminin uygulama alanları ve bu uygulama alanları kapsamında gerekli olan şartlar tespit edilmiş; anonim şirketin, eş zamanlı sermaye azaltımı ve artırımı işlemini hangi alanlarda uygulayabileceği ve uygulama alanları kapsamında gerekli olan şartların neler olduğu değerlendirilmiş; eş zamanlı sermaye azaltımı ve artırımı yapmak isteyen bir anonim şirketin hangi aşamaları takip edeceğine değinilmiştir.

Ozan Ali Yıldız, Burak Sak, Zeynep Özen (Ed.), Öğrencilerinden Prof. Dr. Burak Özen’e Saygı Armağanı

Eserde yer alan makalelerden bazıları, Taşınmazlara İlişkin Sözleşmesel Önalım Hakkının Devri ve Mirasçıya Geçmesi, Kişilik Hakkı Çerçevesinde Unutulma Hakkı, Sosyal Medya Etkileyicileri ve Reklam, Kiracı Aleyhine Düzenleme Yasağı, Kişisel Verilerin Hukuka Aykırı Olarak İşlenmesinden Doğan Hukuki Sorumluluk, Özerklik Perspektifinden Hasta Direktiflerinin Bağlayıcılığı Üzerine Düşünceler başlıklarını taşımaktadır.

Sercan Reçber, İklim Değişikliği ve Uluslararası Hukuk

Kitapta, iklim değişikliği ile mücadele edilmesinde insan hakları hukuku ve mülteci hukukunu da kapsayacak şekilde uluslararası hukukun işlevi hakkında bilgi verilmiş; iklim değişikliği ile mücadele edilmesi hususunda uluslararası hukukun ne gibi etkileri olabileceği üzerine hukuki değerlendirmelerde bulunulmuştur.

Şükrü Yıldız, Hukuki Mütalaalar-6

Çalışmada, 9 adet hukuki mütalaaya yer verilmiş olup bunlardan 3’ü, Örtülü Kazanç Aktarımı-Sermaye Piyasası Kurulunun Dava Açma Yetkisi-Kanunların Zaman Bakımından Uygulanması, Haksız Rekabet-Sözleşmeyi İhlale veya Sona Erdirmeye Yönlendirme-Dürüst Davranma Kuralı-İfa Yardımcısının Fiilinden Doğan Sorumluluk, Marka Hakkına Tecavüz-Gerçek Hak Sahipliği-Kötüniyetli Tescil-Markasal Kullanım-Tanınmış Marka-Hükümsüzlük Davası şeklindedir.

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

MAHKEME	KARAR SAYISI
Yargıtay (Hukuk)	1047
Yargıtay (Ceza)	1623
Danıştay	2288
Bölge Adliye Mahkemesi	882
Bölge İdare Mahkemesi	1096
TOPLAM	6936

Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’na ait karar özellikle dikkati çekmektedir:

Danıştay VDDK., E. 2024/212 K. 2025/953 T. 12.11.2025

Davacı adına, hakkında düzenlenen vergi inceleme raporu uyarınca, gerçek bir emtia teslimi veya hizmet ifasına dayanmaksızın komisyon karşılığında fatura düzenlediğinden bahisle re’sen tarh edilen 2017 yılının Ocak ila Aralık dönemlerine ait katma değer vergileri, vergilerin 3 katı tutarında kesilen vergi ziyaı cezaları ile ihracat istisnası kapsamında haksız olarak katma değer vergisi iadesi aldığından bahisle söz konusu verginin geri alınması amacıyla re’sen tarh edilen 2017 yılının Ocak dönemine ait katma değer vergisi ve verginin 3 katı tutarında kesilen vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemiyle dava açılmıştır.

(...) Vergi Mahkemesi; davacı şirketin faal bir firma olduğu, defter ve belgelerini incelemeye ibraz ettiği, beyannamelerini verdiği, uyuşmazlık konusu dönemde mükellefin faaliyette olmadığına ilişkin bir tespitin bulunmadığı, faturaları komisyon karşılığında düzenlediğine ilişkin yeterli saptamanın olmadığı, sadece alım ve satım yaptığı bazı firmalar hakkında olumsuz tespitler bulunduğundan hareketle davacının düzenlediği tüm faturaların sahte olduğunu kabul etme olanağının bulunmadığı gerekçesiyle cezalı tarhiyatları kaldırmıştır.

Davalının istinaf istemini inceleyen (...) Bölge İdare Mahkemesi, istinaf istemine konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu, kaldırılmasını gerektiren bir nedenin bulunmadığı gerekçesiyle istinaf istemini reddetmiştir.

Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Dairesi; davacı şirketin ihraç teslimlerine konu faturalara ilişkin alım yaptığı şirketler arasındaki bağlantılar ve yetkilileri arasındaki ilişkiler dikkate alındığında, davacı şirketin gerçek anlamda ticari faaliyette bulunmayıp komisyon karşılığında sahte fatura düzenlediği, davacı adına gerçek bir emtia teslimi veya hizmet ifasına dayanmaksızın komisyon karşılığında fatura düzenlediğinden bahisle re’sen tarh edilen 2017 yılının Ocak ila Aralık dönemlerine ait katma değer vergileri ile vergilerin 3 katı tutarında kesilen vergi ziyaı cezalarında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle kararı bozmuştur.

(...) Bölge İdare Mahkemesi, aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle ilk kararında ısrar etmiştir.

Bunun üzerine Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu; davacı adına, ihracat istisnası kapsamında haksız olarak katma değer vergisi iadesi aldığından bahisle söz konusu verginin geri alınması amacıyla re’sen tarh edilen 2017 yılının Ocak dönemine ait katma değer vergisi ile verginin 3 katı tutarında kesilen vergi ziyaı cezası hakkında herhangi bir değerlendirme yapılmaksızın ve gerekçeye yer verilmeksizin davanın sonuçlandırılmasında yargılama usulü kurallarına uygunluk bulunmadığı, belirtilen cezalı tarhiyat hakkında değerlendirme yapılarak karar verilmek üzere temyize konu kararın bozulmasına oyçokluğu ile hükmetmiştir.

Mevzuat

Kamulaştırma Kanunu

Anayasa Mahkemesi’nin E. 2026/24, K. 2026/106 sayılı ve 13.05.2026 tarihli kararı uyarınca, icra takiplerinde idarenin, İcra ve İflâs Kanunu’nun 36. maddesi uyarınca icranın geri bırakılmasını talep etmesi halinde idarenin teminat gösterme zorunluluğu olmadığına ilişkin ek madde hükümleri, kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davaları yönünden iptal edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Yerel İklim Değişikliği Eylem Planları ile İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulları Hakkında Yönetmelik

Türkiye’nin net sıfır emisyon hedefi, ulusal katkı beyanı ve ilgili planlama araçları dikkate alınarak, iklim değişikliğine uyum sağlanması ve sera gazı emisyonlarının azaltımı amacıyla il ölçeğinde hazırlanacak yerel iklim değişikliği eylem planlarına ilişkin ilkeler, idari ve teknik usul ve esaslar ile İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurullarının çalışma usul ve esaslarının belirlendiği yönetmelik yürürlüğe girdi.

Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Dijital Olarak Hazırlanması Hakkında Yönetmelik

İmar Kanunu’na tabi olarak yapı ruhsatı almak için ilgili idarelere yapılacak müracaatlarda teslim edilmesi gereken mimari proje, statik proje, elektrik ve tesisat projeleri, resim ve hesaplarının dijital ortamda hazırlanmasına ilişkin usul ve esasların düzenlendiği yönetmelik, 01.09.2027 tarihinde yürürlüğe girecek.

Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Elektronik Ortamda Teslimi ve Yönetilmesi Hakkında Yönetmelik

İmar Kanunu kapsamında düzenlenecek mimarlık ve mühendislik proje ve hesaplarının teslim, inceleme, onay ve saklama işlemlerinin kısmen veya tamamen Elektronik Proje Yönetim Sistemi üzerinden yürütülmesine ilişkin usul ve esasların düzenlendiği yönetmelik, 01.09.2028 tarihinde yürürlüğe girecek.

Yükseköğrenim Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği

Kamu tüzel kişilerince açılmış ve kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın öğrenci barınma hizmeti veren yerlere ilişkin geçiş hükümlerinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

İçme-Kullanma Suyu Havzalarının Korunmasına Dair Yönetmelik

Yönetmelikte geçen tanımlar, ilkeler, planlama, yerüstü suların kalitesinin korunması, su yüzeyi, mutlak koruma alanı, kısa, orta ve uzun mesafeli koruma alanları, dere, çay ve nehirler için genel esaslar ve koruma alanı, havza koruma planları, yeraltı suları için genel koruma esasları, denetim ve idarî yaptırıma ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik

Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önceki başvuruların değerlendirilmesine ilişkin geçiş hükümleri düzenlendi. Yönetmelik eklerinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türkiye İlaç ve Tıbbî Cihaz Kurumu Ulusal Kontrol Laboratuvarının Görev, Yetki ve Sorumlulukları ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik

Genel gereklilikler ve kılavuzlara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ

Tebliğde geçen tanımlar, yurt dışı kaynaklı dövizlerin Merkez Bankası’na satılmasında döviz dönüşüm desteği sağlanması ve döviz alımı yapmama taahhüdünün yerine getirilmemesine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Gerçeğe aykırı beyan ve usulsüz kullanım, destek ödemesi işlemleri ile ilgili inceleme yapılması ve uygulamaya ilişkin usul ve esaslar hakkında hükümler düzenlendi. Bazı değişiklikler, 01.10.2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 90)

Emlak Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca, emlak vergisine esas olmak üzere 2027 yılında uygulanacak olan bina metrekare normal inşaat maliyet bedelleri tespit edildi.

Lexpera’da Geçen Hafta (25-31 Temmuz 2026)

Göktürk Öcal — Mon, 03 Aug 2026 15:33:34 GMT

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 242. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

MAHKEME	KARAR SAYISI
Yargıtay (Hukuk)	419
Yargıtay (Ceza)	1261
Danıştay	3129
Bölge Adliye Mahkemesi	1011
Bölge İdare Mahkemesi	1208
TOPLAM	7028

Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na ait karar özellikle dikkati çekmektedir:

Yargıtay HGK., E. 2025/428 K. 2026/199 T. 01.04.2026

Davacı alacaklı vekili dava dilekçesinde; borçlu şirketin kuruluştaki ticaret sicilinde kayıtlı olan ve ticari faaliyetini sürdürdüğü adreste haciz işlemi yapıldığını, haciz mahallinde davalı üçüncü kişi (...) Ltd. Şti. yetkilisi (...)’in istihkak iddiasında bulunduğunu, İcra ve İflâs Kanunu’nun 99. maddesi uyarınca istihkak davası açmak üzere taraflarına 7 günlük süre verildiğini, borçlu şirket ile istihkak iddiasında bulunan davalı şirket arasında organik ve fiili bağ bulunduğunu, (...) Ltd. Şti. aleyhine başlatılan takipte bu şirkette yapılan hacizde borçlu şirkete ait evrak tespit edildiğini, aynı istihkak iddiasına ilişkin olarak takibin devamına karar verildiğini, dava konusu icra takibine dayanak senedin düzenlendiğini, borcun doğumundan sonra borçlu şirketin kurucusu ve ortağı tarafından muvazaalı olarak hisse devri işlemlerinin yapıldığını, borçlu şirketin kuruluştaki resmi ticaret sicil adresinde davalı üçüncü şirket ile aynı iş kolunda, aynı ortaklar üzerinden muvazaalı olarak faaliyetini sürdürdüğünü, imza sirküleri ve vekâletnameden (...)’in borçlu şirketin eski çalışanı olduğunun anlaşıldığını, taraflara ait SGK kayıtlarından borçlu şirketin birçok çalışanının davalı üçüncü kişi şirkette çalışmaya devam ettiğinin anlaşıldığını, borcun doğumundan sonra borçlu şirket adına kayıtlı araçların önce (...)’ye devredildiğini ve sonra da davalı üçüncü kişi şirket adına tescil edildiğini ileri sürerek davalı üçüncü kişi şirketin istihkak iddiasının reddine ve istihkak iddiasına konu taşınırlar yönünden takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı üçüncü kişi vekili cevap dilekçesinde; takip konusu senedin müvekkili şirketin adresinde haciz yapmak amacıyla muvazaalı olarak düzenlendiğini, senette yazılı olan ve borçlu şirkete ödeme emri tebliğ edilen adreste haciz yapılmadığını, haciz yapılan adresin müvekkili şirketin ticaret sicilinde kayıtlı ve faaliyetini sürdürdüğü adresi olup borçluyla ilgisinin bulunmadığını, haczedilen malların müvekkili şirket adına faturalı olduğunu ve bedellerinin banka aracılığıyla ödendiğini, müvekkili şirket ile borçlu şirket arasında herhangi bir bağ bulunmadığını, (...)’ın borçlu şirketteki pay devrinin muvazaalı olmadığını, yapılan haciz sırasında bulunan borçlu şirketin belgelerinin güncel olmadığını, bu belgelerin müvekkili şirketle birlikte hareket ettiğini göstermeyeceğini, borçlu şirketin (...) A.Ş.’den kredi karşılığında rehinli olarak aldığı araçların bedelini ödeyemeyince bu araçların geri alınarak (...) firması aracılığıyla satışa çıkarıldığını, müvekkili şirketin bu araçların bir kısmını satın aldığını ve bedelini banka aracılığıyla ödediğini belirterek davanın reddini savunmuş ve davacı alacaklının öncelikle dosya borcunun %15’inden az olmamak üzere, aksi kanaatte ise hacizli malların değerinin %15’inden az olmamak üzere müvekkili şirkete tazminat ödemesine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesi; ilgili bilirkişi raporu ve ek raporda, haciz tutanağında yazılı ticari malların davalı üçüncü kişi şirkete ait olduğunun belirtildiği, tüm dosya kapsamı ve dinlenen tanık beyanlarıyla da bu durumun sabit olduğu gerekçesiyle davanın reddine ve haciz esnasında istihkak iddiasında bulunan üçüncü kişi şirketin istihkak iddiasının kabulü ile hacizli mallar üzerindeki hacizlerin kaldırılmasına, tazminat talebinin reddine karar vermiştir.

Davacı alacaklı vekilinin istinaf başvurusunda bulunması üzerine (...) Bölge Adliye Mahkemesi; haciz işleminin üçüncü kişinin ticaret sicil adresinde ve şirket yetkilisi huzurunda yapıldığı, haciz sırasında borçluya ve adına düzenlenmiş evraka rastlanmadığı, buna göre mülkiyet karinesinin davalı üçüncü kişi lehine olduğu, ticari defter, kayıt ve faturalar üzerinde yapılan inceleme sonucunda düzenlenen bilirkişi raporlarının da bu karineyi desteklediği, davacı alacaklının mülkiyet karinesinin aksini ispat edemediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiştir.

Davacı alacaklı vekilinin temyiz isteminde bulunması üzerine ilgili Yargıtay Dairesi; borçlu ile üçüncü kişinin birlikte hareket ettiği ve muvazaalı işlemler yaptığı gerekçesiyle kararı bozmuştur.

İlk derece mahkemesi; bilirkişi raporlarına göre bozma kararında yazılı hususların iki şirket arasında muvazaalı işlemlerin yapıldığına ve iki şirketin birlikte hareket ettiğine ilişkin yeterli olmadığı gerekçesiyle direnme kararı vermiştir.

Direnme kararına karşı da davacı alacaklı vekilinin temyiz isteminde bulunması üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu; davada ön sorunun bulunmadığına oyçokluğu ile karar vererek işin esasının incelenmesine geçmiş, yaptığı hukuki değerlendirme sonucunda dava konusu haczin ödeme emri tebliğ edilen adreste yapılmayıp davalı üçüncü kişi şirketin ticaret sicilinde kayıtlı adresinde yapılmış olması, üçüncü kişi şirketin borçlu şirketten ve borcun doğumundan önce kurulmuş olması, pay devirlerinin kötüniyetli olduğunun davacı alacaklı tarafından ispatlanamaması, borçlu şirketin bir kısım çalışanının benzer veya aynı konuda faaliyet yürüten davacı üçüncü kişi şirkette çalışmasının da ticari hayatın akışına uygun olması, bilirkişi raporunda haczedilen malların üçüncü kişi şirkete ait olduğunun belirtilmesi, haczedilen akaryakıt pompa yazar kasalarının üçüncü kişi şirketin kuruluşundan beri bulunması karşısında alacaklı tarafından mal kaçırma amacı ve şirketler arasındaki özdeşliğin ispatlanamadığı, davalı şirketler arasında organik bağ bulunmadığı, buna bağlı olarak mülkiyet karinesinin aksi davacı alacaklı tarafından ispatlanmadığı gerekçesiyle direnme kararının onanmasına oyçokluğu ile hükmetmiştir.

Mevzuat

Türk Medenî Kanunu

Vasinin görevleri kapsamında taşınırların ve taşınmazların satılmasına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Değişiklikler, 31.10.2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türk Borçlar Kanunu

Ölüm ve bedensel zararın belirlenmesine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu

“Belirsiz alacak davası” başlıklı 107. madde hükümleri yürürlükten kaldırıldı. Kısmi dava, tarafların duruşmaya daveti, ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla veya başka yerde duruşma icrası, davaların birleştirilmesi, kanun yolları ve temyiz edilemeyen kararlara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

İcra ve İflâs Kanunu

Taşınır satışında arttırma hazırlık tedbirlerine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türk Ceza Kanunu

Nitelikli dolandırıcılık suçuna ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Ceza Muhakemesi Kanunu

Hükmün açıklanması ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kaçağın tanımı ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın itiraz yetkisine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

İdari Yargılama Usulü Kanunu

İstinaf ve temyize ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun

Tek hâkimle çözümlenecek davalara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Kanunî Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun

Kanunî faizin belirlenmesine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Sayıştay Kanunu

Başsavcı ve savcıların nitelikleri ve atanmalarına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Noterlik Kanunu

Evrak ve defterlerin gizliliğine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Hâkimler ve Savcılar Kanunu

Hâkim ve savcı yardımcılığı süresi ve eğitimi, hâkim ve savcı yardımcısının görev ve yetkileri ile uyarma cezasına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Devlet Memurları Kanunu

Derece yükselmesinin usul ve şartlarında değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Karayolları Trafik Kanunu

Aday sürücülüğe ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türk Sivil Havacılık Kanunu

Kurtarma, yardım, önleme talimatlarına uyma, inme mecburiyeti ve kabahat oluşturan davranışlara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Elektronik Haberleşme Kanunu

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın görev ve yetkileri, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun görev, yetki ve idarî yaptırımları, işletmecilerin hak ve yükümlülükleri, internet alan adları ve tebligata ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Siber Güvenlik Başkanlığı’nın yetkisi ve idarî yaptırımlarına ilişkin hükümler düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Elektrik Piyasası Kanunu

Genel aydınlatmaya ilişkin geçici madde hükümlerinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Siber Güvenlik Kanunu

Siber Güvenlik Başkanlığı’nın yetkileri, cezalar ve idari para cezalarına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Geçiş hükümleri ihdas edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Adli Tıp Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun

Atama ve görev süresine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Posta Hizmetleri Kanunu

İdari hizmet sözleşmesi ile personel istihdamına ilişkin ek madde hükümleri ve geçiş hükümleri düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği

Ders yılı süresi ve haftalık ders programı, rehberlik hizmetleri, sosyal etkinlikler ve okul-çevre ilişkileri, kayıt zamanı, kayıt yaşı, nakil, devamsızlığın izlenmesi, ölçme ve değerlendirme, öğretmenler kurulu, öğretmenlerin mesleki çalışmaları, okul müdürünün görev, yetki ve sorumluluğu, öğrencilerden beklenen davranışlar, öğrencilere uygulanacak yaptırımlar, öğrenci sağlığı ve okul güvenliği, derslik donatımı, eğitim araç ve gerecine ilişkin hükümler başta olmak üzere birçok hükümde kapsamlı değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Ücretli Karayollarında Yabancı Plakalı Araçlara Ait Geçiş Ücretleri ve İdari Para Cezaları ile Cezaların Tahsiline İlişkin Yönetmelik

Ücretli karayollarında yabancı plakalı araçlara ait geçiş ücretleri ve idari para cezaları ile cezaların tahsiline ilişkin usul ve esaslar yeniden düzenlendi. Ücretli Karayollarında Yabancı Plakalı Araçlara Ait Geçiş Ücretleri ve İdari Para Cezalarının Tahsiline İlişkin Yönetmelik yürürlükten kaldırıldı.

Maden Yönetmeliği

Madenlerin gruplandırılması ve rödövans işlemlerine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik

Belediye ve bağlı kuruluşları ile mahalli idare birlikleri tasnif cetvelleri, Müfettiş ve mali hizmetler uzmanına ilişkin hükümler ile yönetmelik eklerinde değişikliğe gidildi. Norm fazlası müdür kadrolarına ilişkin ek madde hükümleri düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Emniyet Teşkilâtı Disiplin Kurulların Çalışma Esas ve Yöntemlerine İlişkin Yönetmelik

Emniyet Teşkilâtında disiplin ve soruşturma işlerinde kanunlarla verilen görevleri yapmak üzere oluşturulan disiplin kurullarının toplanma, görüşme ve karar verme esas ve yöntemleri ile yetkili disiplin kurullarının oluşturulamaması durumunda uygulanacak kurallar ve bu konulara ilişkin diğer hususların düzenlendiği yönetmelik yürürlükten kaldırıldı.

Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 531)

Petrol Piyasası Kanunu ile Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun kapsamında lisansa tabi faaliyetlerde bulunanlara ilişkin teminat uygulamasına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Kıymetli Maden Standartları ve Rafinerileri Hakkında Tebliğ

Borsada işlem görecek kıymetli madenlere ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Kıymetli maden takip sistemine ilişkin geçiş hükümleri ihdas edildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

İştiraklerdeki ve İş Ortaklıklarındaki Yatırımlara İlişkin Türkiye Muhasebe Standardı (TMS 28) Hakkında Tebliğ

Özkaynak yönteminin uygulanmasına ilişkin istisna hükümlerinde değişikliğe gidildi. Değişiklikler, 01.01.2027 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nda istihdam edilmek üzere alınacak aile sosyal destek personeli ünvanlı sözleşmeli personele ilişkin sınav şartlarında değişikliğe gidildi. Geçiş hükümleri düzenlendi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Lexpera’da Geçen Hafta (18-24 Temmuz 2026)

Göktürk Öcal — Mon, 27 Jul 2026 15:13:55 GMT

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 241. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

Ziya Akıncı, Nevzat Birişik (Ed.), Tarım, Gıda Uyuşmazlıkları ve Tahkim

Kitapta, tarım ve gıda sektörünün dinamikleri ve bu çerçevedeki hukuki düzenlemeler ele alınmış; sektördeki ulusal ve uluslararası ihtilaf çözüm yolları ile İstanbul Tahkim Merkezi’nin (ISTAC) bu sektörde doğan uyuşmazlıkların çözümünde sunduğu avantajlar kapsamlı bir şekilde değerlendirilmiştir.

Sibel Özel, Hatice Selin Pürselim (Ed.), Milletlerarası Miras Hukuku: Uygulamada En Çok Karşılaşılan Sorunlar ve Çözüm Önerileri

Çalışmada yer alan makalelerden bazıları, Mirasa Uygulanacak Hukukun Tayininde İradenin Rolü, Yabancı Gerçek Kişilerin Türkiye’de Miras Yoluyla Taşınmaz Edinimi ve Suriye Vatandaşlarına İlişkin Durum, Mirasın Reddi: Uygulanacak Hukuk, Münhasır Yetki ve Tanıma Davası Tartışmaları, Evlat Edinme İlişkisinin Mirasa Dair Sonuçlarına Uygulanacak Hukuk başlıklarını taşımaktadır.

Mehmet Emin Büyük, Uluslararası Adalet Divanı Kararlarının Uluslararası Hukukun Gelişimine Etkisi

Eserde, Uluslararası Adalet Divanı ve selefinin uluslararası hukukun gelişimine olan etkileri, uluslararası hukukun kaynaklarını esas alan bir yöntemle incelenmiş; teorik ve normatif zeminde teamül hukuku kuralları, hukukun genel ilkeleri ve kurallar arasındaki hiyerarşi meselesi tespit edilmiş; Divan’ın uluslararası hukuka etkisinin görünümleri üzerinde de durulmuştur.

Hüseyin Furkan Orakçı, Türk Ceza Hukukunda Takdiri İndirim Nedenleri

Çalışmada, Türk ceza hukukunda takdiri indirim nedenlerine ilişkin teorik çerçeve ortaya konulmuş, cezanın amacına ulaşılmasındaki işlevi değerlendirilmiş, müessesenin tarihsel gelişimi incelenmiş, Türk Ceza Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun kapsamında yapılan değişikliklerin etkisi tartışılmış, doktrin ve mahkeme kararları ışığında müessesenin tatbikinin denetimi gibi hususlar irdelenmiştir.

Tuğçe Akdemir, Türk Vergi Hukukunda Vergi Ziyaı ve Yaptırımları

Kitapta, vergi ziyaının oluşum koşulları, kabahatin hukuki niteliği, idari yaptırımların dayanakları ve uygulanma süreçleri ile birlikte ceza sorumluluğunu etkileyen özel durumlar ayrıntılı biçimde incelenmiş; ayrıca farklı vergi türleri çerçevesinde vergi ziyaının nasıl ortaya çıktığı ve buna karşılık hangi yaptırımların uygulandığı sistematik bir yaklaşımla analiz edilmiştir.

Hamide Bağçeci, Devlet ve Hükümet Sistemleri

Eserde, anayasa hukukunun temel kavramlarından biri olan devlet ve hükümet ayrımı, kuramsal yaklaşımlar, tarihsel arka plan ve anayasal çerçeve içinde ele alınmış; üniter, federal ve bölgesel devlet gibi anayasal düzenleniş biçimleri ile siyasal düşünce sistemleri temelinde şekillenen yaklaşımlar irdelenmiş; kuvvetler ayrılığı, hukukun üstünlüğü ve siyasal meşruiyet ilkeleri çerçevesinde yapılandırılan hükümet sistemlerine de yer verilmiştir.

Elif Akıncı, Ürün Sorumluluk Sigortasında Teminatın Kapsamı: Türk, Alman, İngiliz ve Amerikan Hukuk Sistemleri Karşılaştırmalı Olarak

Kitapta, ürün sorumluluk sigortası teminatının kapsamı, Türk hukuku ve uygulaması başta olmak üzere Alman, İngiliz ve Amerikan hukuk sistemleri çerçevesinde detaylı bir biçimde incelenmiş; 2024/2853 sayılı Yeni Avrupa Birliği Ürün Sorumluluk Direktifi ve Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu ışığında güncel bir değerlendirmede bulunulmuştur.

Bilge Utkan Mersin, Kambiyo Senetlerinin Zayi Olması ve İptali

Çalışmada, bir kıymetli evrak türü olan kambiyo senetlerinin zayi olması halinde iptal edilmesine ilişkin usul ve esaslar incelenmiş; bu sürecin sonucunda verilmesi olası ödeme yasağı, iptal ve iade kararlarının koşul, etki ve sonuçları Türk hukuku bağlamında tartışılmış; doktrin görüşü ve yargı kararları çerçevesinde kambiyo senetlerinin iptaline ilişkin hükümler, teori ve uygulamada ortaya çıkan sorunlar mercek altına alınmıştır.

Buğra Kesici, Anonim Ortaklık Genel Kurul Kararlarının Hükümsüzlüğü

Eserde, genel kurul kararlarının hükümsüzlüğü rejimi genel olarak açıklanmış, genel kurul kararlarının yokluğu hakkında bilgi verilmiş, genel kurul kararlarının butlanı ve iptaline değinilmiş, iptal davası ile ilgili esaslar, ortak hükümler ve mahkeme kararının etkisi üzerinde durulmuştur.

Ebru Demirci, Halka Açık Olmayan Anonim Şirketlerde Hamiline Yazılı Payın Devri

Kitapta, hamiline yazılı payların anonim şirketteki yeri incelenerek Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) bildirimleri ile meydana gelen yeni düzenin pay senedinin temel dinamiklerini ne yönde etkilediği ortaya konulmuş; iradi pay devri konusu açıklanarak hamiline yazılı pay senedinin devri bakımından MKK bildiriminin hukuki sonuçları ekseninde yeni düzenin muhtemel sorunları ele alınmış ve çözüm önerileri sunulmuştur.

Hilal Tuğba Al Fayyad, Taşıyanın Mutlak Sorumsuzluk Sebepleri

Çalışmada, Alman hukuku gerek 2013 deniz ticareti reformu öncesi gerek sonrasındaki dönem bakımından Türk hukukuyla karşılaştırmalı bir incelemeye tabi tutulmuş; taşıyanın mutlak sorumsuzluk sebeplerinin hakkaniyet ve güncelliği sorgulanmış ve de lege ferenda bakımından değerlendirmelerde bulunulmuştur.

Geçen hafta Blog’a yüklenen makaleye aşağıda yer verilmiştir:

Hakan Pekcanıtez, Hukuk Muhakemeleri Kanununun Erozyon Süreci III

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

MAHKEME	KARAR SAYISI
Yargıtay (Hukuk)	2539
Yargıtay (Ceza)	1386
Danıştay	8066
TOPLAM	11991

Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’na ait karar özellikle dikkati çekmektedir:

Danıştay İDDK., E. 2025/2275 K. 2026/20 T. 07.01.2026

Dava konusu; Çanakkale (...) Limanı işletmecisi olan davacı şirket tarafından, Çanakkale Boğazı’ndan transit geçen gemilere alkollü içki, tütün ve tütün mamulleri satışı yapabilmeleri için izin verilmesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı olan Gümrüksüz Satış Mağazaları Yönetmeliği’nin 4. maddesinin 4. fıkrası, 5. maddesinin 1. fıkrası, Gümrüksüz Satış Mağazaları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’le değişik 2. ve 4. fıkrası, 7. maddesi ve yine aynı yönetmelikle değişik 9. fıkrasının iptali istemine ilişkindir.

İlgili Danıştay Dairesi tarafından; Gümrüksüz Satış Mağazaları Yönetmeliği’nin 4. maddesinin 4. fıkrasında yer alan “gemilere satış mağazası açılmasına izin verilebilir.” ibaresinin ve 7. maddesinin, değişik 9. fıkrasının gemilere satış mağazası açılacak Türk boğazları ile limanların ilgili kısmı üzerinde hak sahibi olan özel hukuk tüzel kişileri yönünden eksik düzenleme içermeleri nedeniyle iptaline; davacı şirket tarafından Çanakkale Boğazı’ndan transit geçen gemilere alkollü içki, tütün ve tütün mamulleri satışı yapabilmeleri için izin verilmesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptaline; dava konusu yönetmeliğin 4. maddesinin 4. fıkrasında yer alan “gemilere satış mağazası açılmasına izin verilebilir.” ibaresi dışında kalan kısımları ile 5. maddesinin 1. fıkrasının, değişik 2. fıkrasının ve 4. fıkrasının iptali istemi yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı tarafından, Gümrük Kanunu ile Gümrük Kanunu’nun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında Karar’da mağaza sayısını kısıtlayıcı bir kural yer almadığı gibi idareye mağaza sayısını kısıtlama konusunda yetki verilmediği, tek işleticinin süresinin sınırsız olarak uzatılabileceği ve bu durumun hakkaniyete aykırı olduğu, kendilerinin liman işletmesi ihalesini aldıkları tarihte dava konusu yönetmelik düzenlemelerinin bulunmadığı, aleyhlerine düzenlemeler içeren yönetmelik maddelerinin tekelleşmenin önünü açtığı ileri sürülmüştür.

Davalı idare tarafından, davacının başvurusunun C tipi antrepo açma başvurusu olduğu ve uygulanacak yönetmeliğin Gümrük Yönetmeliği olduğu, antrepo açma başvurusu sonuçlandıktan sonra Gümrük Kanunu’nun 176. ve Gümrük Yönetmeliği’nin 476. maddeleri uyarınca işlemlerin yürütülmesi gerektiği ileri sürülmüş; Danıştay Dairesi tarafından verilen davanın kısmen reddi yolundaki kararın usul ve hukuka uygun olduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilmiştir.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu; ilgili mevzuat ışığında yaptığı kapsamlı hukuki değerlendirme sonucunda, davacının, imzaladığı yap-işlet-devret sözleşmesinde lehine bir hüküm olduğundan ve salt liman işletmecisi olduğundan bahisle hak sahibi olduğuna ilişkin ya da limanda bulunan mağaza yeri üzerinde işletici/ alt işletici/ kiracı/ alt kiracı sıfatlarını taşıdığı yolunda bir iddia ileri sürmediği ve dosyada buna ilişkin bir bilgi ve belgenin de mevcut olmadığı dikkate alındığında, davacının başvurusunun reddine ilişkin bireysel işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle Daire kararının redde ilişkin kısmının onanmasına ve iptale ilişkin kısmının bozulmasına oybirliği ile hükmetmiştir.

Mevzuat

Sigortacılık Destek Hizmetleri Hakkında Yönetmelik

Yönetmelikte geçen tanımlar, hizmet alımına ilişkin genel esaslar, destek hizmeti sağlayıcılarında aranan şartlar ve çalışma esaslarına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Hasar yönetim hizmeti ve asistans hizmeti sağlayıcılarına ilişkin çalışma usul ve esasları, hasar araştırmacılarına ilişkin çalışma usul ve esasları ile mevcut sağlayıcılar ve hasar araştırmacılarına ilişkin hükümler düzenlendi. Yönetmelik hükümlerini, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanı yürütecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

İşyerlerinde İşin Durdurulmasına Dair Yönetmelik

Yönetmelikte geçen tanımlar ile yönetmeliğin 1 numaralı ekinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği

Yönetmelikte geçen tanımlar ile yönetmeliğin 3 numaralı ekinde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Rüzgâr ve Güneş Enerjisine Dayalı Elektrik Üretim Tesislerinin İmar ve Ruhsat İşlemlerine İlişkin Yönetmelik

Ön lisans veya üretim lisansı bulunan rüzgâr veya güneş enerji santrallerinin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından yürütülen imar planı onayı ve parselasyon planı onayı, yapı ruhsatı düzenlenmesi, yapı kullanma izin belgesi verilmesi, işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi işlemlerinde uygulanacak usul ve esasların belirlendiği yönetmelik yürürlüğe girdi.

Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği

Kesimhaneler için gerekliliklere ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Değişiklikler, 01.01.2027 tarihinde yürürlüğe girecek.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Hayvan Hastalıklarında Tazminat Yönetmeliği

Tazminat verilecek hastalıklara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Ana Yönetmeliği

Aday göstermeye ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Çevresel Etki Değerlendirmesi Yeterlik Belgesi Tebliği

ÇED yeterlik belgesi başvurusunda sunulacak belgeler ve önceki yeterlik belgeleri düzenlemelerine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.

Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.

Lexpera Blog

Alıkonulan Araçların İdare Tarafından Prematüre Tasfiyesinin Mülkiyet Hakkına Aykırılığı

I. Giriş: Olağanlaşan OHAL

Alıkoyma ve Prematüre Tasfiye

OHAL KHK’leri ile Mevzuata Giren Düzenlemeler

II. Alıkoyma ve Tasfiye Yetkisinin İdareye Geçirilmesi veya Belirsizleştirilmesi

III. Satış Yoluyla Tasfiyedeki Diğer Mülkiyet Hakkı Sorunları

IV. Satış Dışı Tasfiye Yöntemlerinin İptal Edilmesi

V. Sonuç

Lexpera’da Geçen Hafta (3-9 Ekim 2026)

Literatür

İçtihat

Mevzuat

Fon Krizi Nedeniyle İdarenin Mali Sorumluluğu

I. Giriş

II. Anayasal Çerçeve

III. Hizmet Kusuru ve İlliyet Bağı

IV. Yatırımcıların Dava Hakkı

V. Rücu Mekanizması

VI. Sonuç

Lexpera’da Geçen Hafta (26 Eylül-2 Ekim 2026)

Literatür

İçtihat

Mevzuat

Lexpera’da Geçen Hafta (19-25 Eylül 2026)

Literatür

İçtihat

Mevzuat

Yaz Tatilimin Hukukla İlgili Düşündürdükleri: Kafa Yorulacak Konular (Food for Thought)

Gezilerin Düşündürdükleri

Sosyal Medyanın Düşündürdükleri

Yapay Zekâ Gelişmelerinin Düşündürdükleri

Kullanıcın Rızası Dışında Yapay Zekânın Gerçekleştirdiği Spor Üyeliğine İlişkin Haberin Düşündürdükleri

Remzi Kitabevi Suadiye Şubesinin Kapanması[35]

Sonuç

Lexpera’da Geçen Hafta (12-18 Eylül 2026)

Literatür

İçtihat

Mevzuat

Lexpera’da Geçen Hafta (5-11 Eylül 2026)

Literatür

İçtihat

Mevzuat

Lexpera’da Geçen Hafta (29 Ağustos-4 Eylül 2026)

Literatür

İçtihat

Mevzuat

Lexpera’da Geçen Hafta (22-28 Ağustos 2026)

Literatür

İçtihat

Mevzuat

Lexpera’da Geçen Hafta (15-21 Ağustos 2026)

Literatür

İçtihat

Mevzuat

Lexpera’da Geçen Hafta (8-14 Ağustos 2026)

Literatür

İçtihat

Mevzuat

Lexpera’da Geçen Hafta (1-7 Ağustos 2026)

Literatür

İçtihat

Mevzuat

Lexpera’da Geçen Hafta (25-31 Temmuz 2026)

İçtihat

Mevzuat

Lexpera’da Geçen Hafta (18-24 Temmuz 2026)

Literatür

İçtihat

Mevzuat

Remzi Kitabevi Suadiye Şubesinin Kapanması^[35]