Lexpera’da Geçen Hafta (27 Aralık 2025-2 Ocak 2026)
Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 213. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.
Literatür
Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:
Battal Niyazi Şahin, Cumhuriyet Anayasacılığının Doğuşu (1921 ve 1924 Anayasaları Açısından Karşılaştırmalı Bir İnceleme)
Çalışmada, Cumhuriyet anayasacılığı ile meşrutiyet anayasacılığı arasında kopuş ve süreklilik açısından nasıl bir etkileşim olduğu, Cumhuriyet anayasacılığının nasıl bir maddi zemin üzerinde, hangi politik, ideolojik ve hukuki yaklaşımlar doğrultusunda doğduğu, 1921 ve 1924 Anayasaları arasındaki ilişkinin bir devamlılığa mı yoksa bir kopuşa mı işaret ettiği sorularına yanıt aranmıştır.
Özlem Akıncı Albayrak, Acentelik ve Tekel Yetkisi Veren Diğer Sözleşmelerde Rekabet Yasağı
Eserde, acentelik ve tekel yetkisi veren diğer sözleşme ilişkileri incelenmiş, acentelik ve tekel yetkisi veren diğer sözleşme ilişkilerinde rekabet yasağı ele alınmış, sözleşme sonrası rekabet yasağı anlaşması hakkında bilgi verilmiş ve rekabet yasağı anlaşmasının ihlali, yaptırımları ve anlaşmanın sona ermesi üzerinde durulmuştur.
Öznur Sevdiren, Kamu Barışına Karşı Suçlar Bağlamında Tehlike Unsuru
Kitapta, kamu barışına karşı suçlar yönünden tehlike unsuru, hareket, netice ve nedensellik bağlantısı gibi kavramlar üzerinden değerlendirilmiş; bu çerçevede Alman öğretisindeki güncel yaklaşımlar ve yargı kararları ele alınmış; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Amerikan Yüksek Mahkemesi kararları da detaylı bir biçimde incelenmiştir.
Zeynep Berin Manavgat, Kurumsal Yönetim Bakımından Şirketler Topluluğunda Piramit Yapılanma ve Buna Bağlanan Hukuki Sonuçlar
Eserde, Türk Ticaret Kanunu’nda ilk defa düzenlenen bir kavram olan şirketler topluluğunun özel bir görünüm biçimi olarak piramit yapılanma ve bu yapılanma ile bağlantısı kurulacak şekilde şirketler topluluğu kavramına, ayrıca piramit yapılanmalarda dolaylı yolla sağlanan hâkimiyet sebebiyle doğan kurumsal yönetim sorunlarına değinilmiş; mevcut düzenlemeler ve olması gereken hukuk kapsamında çözümler sunulmuştur.
Perihan Selçuk Mahmatlı, Limited Ortaklıkta Çıkma ve Çıkmaya Katılma
Çalışmada, kanun koyucunun limited şirketlerin sermaye şirketi yapısını güçlendirme amacından ve Türk limited şirketlerin karakteristik yapısından yola çıkılarak uygulamada sorun yaratan veya yaratabilecek olan konular üzerinde durulmuş; konuya uygulamacı gözüyle -özellikle çıkma hakkına sahip ortak açısından- yaklaşılmış; örnekler ve yargı kararları ışığında çözüm önerilerine yer verilmiştir.
Gamze Nur Şahin, Klasik Dönem Osmanlı Hukukunda Gayrimüslimler
Kitabın birinci bölümünde Osmanlı Devleti’nde hukuk, yargı ve tebaa ilişkisi ortaya konulmuş, ikinci bölümünde zimmet sözleşmesi açıklanarak Osmanlı Devleti’nde zimmilerin hukuki durumu mercek altına alınmış, üçüncü ve son bölümünde ise Osmanlı Devleti’nde zimmilerin hukuki ve kazai muhtariyetine değinilmiştir.
Ali Ekber Çınar, Hanefi Mezhebi Bağlamında İslam Hukukunda Havale Sözleşmesi ve Osmanlı Uygulaması
Çalışmada, günümüz Türk hukukunda borcun dış üstlenilmesi işlevini gören ve İslam hukukunda borcun naklini konu alan havale sözleşmesinin genel özellikleri, kuruluşu, hükümleri ve sona ermesi ele alınmış; teori ve pratik bir araya getirilerek, Hanefi hukuk teorisi ve Osmanlı hukuk pratiği birlikte değerlendirilmiştir.
Büşra Balat, Accountability Deficits in UN Peacekeeping: Challenges and Pathways to Reform
Eserde, Birleşmiş Milletler (BM) barış koruma operasyonları kapsamındaki hesap verebilirlik konusu, özellikle küresel yönetişim rolü ve insan hakları sorumlulukları bağlamında incelenmiş; BM’nin uluslararası hukuka ilişkin yükümlülükleri ihlal etmekten sorumlu tutulup tutulamayacağı tartışılmış; BM’nin insan haklarını koruma ve suistimali önleme çabalarını engellediğini vurgulamak için Orta Afrika Cumhuriyeti’ndeki BM barış güçleri tarafından gerçekleştirilen cinsel istismar ve taciz iddiaları gibi vakalara ışık tutulmuştur.
İçtihat
Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:
| MAHKEME | KARAR SAYISI |
| Anayasa Mahkemesi | 60 |
| Yargıtay (Hukuk) | 3 |
| Yargıtay (Ceza) | 1 |
| Danıştay | 54 |
| Bölge Adliye Mahkemesi | 546 |
| Bölge İdare Mahkemesi | 84 |
| TOPLAM | 748 |
Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’na ait karar özellikle dikkati çekmektedir:
Danıştay İDDK., E. 2015/256 K. 2018/389 T. 12.02.2018
Dava konusu; Sakarya ili, Adapazarı ilçesi, (...) adresinde bulunan ve 17.08.1999 tarihinde meydana gelen depremden sonra yapılan çalışmalarda Umumî Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun (Kanun) hükümleri uyarınca orta hasarlı olduğu tespit edilen konutun, ağır hasarlı olarak tehlike arz ettiğinden bahisle yıkılmasına ilişkin işlemin iptali istemine ilişkindir.
(...) İdare Mahkemesi; Kanun karşısında orta hasarlı bina statüsü devam eden binanın yıkımına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan deprem (yer sarsıntısı) ve benzeri afetlerde yapıları zarar gören veya görmesi muhtemel olan yerlerde alınacak tedbirler hakkında Kanun hükümlerinin uygulanması gerektiğinden, (şayet davacı tarafından yıkım gerçekleştirilmez ise) yıkım işleminin İmar Kanunu hükümlerine göre değil, Kanun’da yer alan hükümlere göre icra edilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir.
İlgili Danıştay Dairesi; Kanun hükümlerine göre orta hasarlı olmasına rağmen süresinde onarım ruhsatı almayan bir yapının, bu konuda yetkili idarece ayrıca bir rapor düzenlenmeden sadece bu gerekçeyle İmar Kanunu’nun 39. maddesi anlamında yıkılacak derecede tehlikeli yapı kapsamında değerlendirilmesinin olanaklı olmadığı, öte yandan, bu yapıların gerekli şartları taşımaları durumunda Kanun’da öngörülen yetkili merciler tarafından ve öngörülen usullere uygun olarak yıkımına karar verilebileceğinin de açık olduğu, bu durumda Kanun uyarınca orta hasarlı olarak tespiti yapılan uyuşmazlığa konu yapının yıkılıp yıkılamayacağı hakkında Kanun uyarınca yetkili makamlar tarafından değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekmekte iken, ayrıca bir rapor bulunmadan yapının yıkılacak derecede tehlikeli yapı olduğundan bahisle, İmar Kanunu’nun 39. maddesine istinaden tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık, aksi yöndeki mahkeme kararında ise hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle kararı bozmuştur.
(...) İdare Mahkemesi; ortada henüz İmar Kanunu’nun 39.maddesi kapsamında tesis edilen bir işlemin mevcut olmadığı, olayda özel mevzuat olan Kanun hükümlerinin uygulanacağı, bu hususun (henüz tesis edilmemekle birlikte ileride dahi İmar Kanunu’nun 36. maddesine göre işlem tesis edilmeyeceğinin) mahkemelerin kararında da vurgulandığı, dolayısıyla henüz İmar Kanunu hükümlerine göre tesis edilmiş bir işlemin mevcut olmadığından (işlemin İmar Kanunu’na göre tesis edildiğinden bahsedilemeyeceğinden) dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesi eklenmek suretiyle davanın reddi yolundaki ilk kararında ısrar etmiştir.
Israr kararının temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu; İmar Kanunu’nun 39. maddesi kapsamında yapının yıkılacak derecede tehlikeli olduğu yönünde yapılmış bir tespit bulunmadığı gibi, dosya içeriğinden davacıya ait yapının ıslah ve güçlendirilmesinin ne şekilde yapılması gerektiğine ilişkin fen kurulunca belirlenip davacıya tebliğ edilen ıslah koşullarını gösteren bir rapor bulunmadığı, verilen süre içerisinde bu çalışmalar yapılmadığı, rapor hazırlanması, bildirim ve itiraz süreçlerinden sonra yapının öncelikli olarak mal sahibi tarafından yıkılmasının istenilmesi yönünde tesis edilmiş işlemler bulunmadığı, başka bir deyişle davacıya ait konutun yıkılması konusunda Kanun’un 13. maddesinin (a) ve (b) fıkralarında öngörülen prosedürün işletilmediği, dolayısıyla davacıya ait yapının doğrudan yıkılmasını öngören dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle ısrar kararının bozulmasına oybirliği ile hükmetmiştir.
Mevzuat
Anayasa Mahkemesi’nin E. 2024/98, K. 2025/149 sayılı ve 10.07.2025 tarihli kararı uyarınca, hükmün açıklanması ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması ile kaçağın tanımına ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Değişiklikler, 30.09.2026 tarihinde yürürlüğe girecek.
Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.
2026 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu
2026 yılı merkezi yönetim bütçesi kapsamında gelir, gider, finansman, gelir-gider dengesi, bütçe düzeni ve uygulaması, yatırım harcamaları, mahalli idareler ve fonlara ilişkin hükümler ihdas edildi.
2024 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu
2024 yılı merkezi yönetim bütçesi kapsamında gelir, gider, gelir-gider dengesi, kullanılmayan ödenek ve devlet borçlarına ilişkin hükümler düzenlendi.
Anayasa Mahkemesi’nin E. 2023/165, K. 2025/165 sayılı ve 22.07.2025 tarihli kararı uyarınca, gümrük vergileri ile bunların ödenmelerine bağlı olarak tahsil edilmiş gecikme faizinin veya gecikme zammının geri verilmesinde, geri vermeye konu fazla tahsilatın yükümlüden kaynaklanması durumunda geri verme başvurusunun yapıldığı tarihten, diğer durumlarda ise tahsilat tarihinden geri verme kararının tebliğ edildiği tarihe kadar geçen süre için geri verilecek tutar üzerinden, aynı dönemde kanuni faiz oranında hesaplanan faiz ödeneceğine ilişkin fıkra hükmü iptal edildi. Değişiklik, 30.09.2026 tarihinde yürürlüğe girecek.
Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.
Finansal İstikrar ile Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun
Anayasa Mahkemesi’nin E. 2024/113, K. 2025/177 sayılı ve 10.09.2025 tarihli kararı uyarınca, kamu kurum ve kuruluşlarının, talep edilen veri ve bilgiyi Fiyat İstikrar Komitesi’nin belirleyeceği şekil ve süreler içerisinde vermekle yükümlü olduğuna ilişkin hükümler iptal edildi. Değişiklikler, 30.09.2026 tarihinde yürürlüğe girecek.
Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.
İcra ve İflâs Kanunu kapsamında muhafaza işleminin dayanağı olan haciz kalkmış olup da yedieminde bulunan malların aynı Kanun’un 88/a maddesi uyarınca tasfiyesine ilişkin usul ve esaslar belirlendi.
Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik
İkinci el motorlu kara taşıtı ticaretine ilişkin gelir veya kurumlar vergisi ya da meslek odası kaydı bulunan işletmeler ile ilan, pazarlama ve satış kısıtlamasına ilişkin geçiş hükümlerinde değişikliğe gidildi.
Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.
Trafik sigortası poliçeleri primlerinin tespitine ilişkin geçiş hükümleri ile yönetmelik eklerinde değişikliğe gidildi.
Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.
Kıymetli madenler aracı kuruluşlarının ithalat işlemlerine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.
Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.
Yapı ruhsatı ve kullanma izinlerinin verilmesine ilişkin hükümler ile yönetmeliğin 1 numaralı ekinde değişikliğe gidildi.
Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.
Yönetmelikte geçen tanımlar, ilkyardım eğitim merkezi açma başvuru işlemleri, ilkyardım eğitici eğitim merkezi açma başvuru işlemleri, müdürlüğün görev ve sorumlulukları, sınav gözetmen ekibinin sorumlulukları, mesul müdürün görev ve sorumlulukları, eğitim konuları, yeterlilik, ilkyardımcı belgesi/yetki belgesi, ücretler ve yasaklara ilişkin hükümler ile yönetmelik eklerinde değişikliğe gidildi.
Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.
Beşeri Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliği
İzinli ve tescil belgeli ürünler, alerjen ürünleri için geçici izin ve klinik araştırmaların kabulüne ilişkin geçiş hükümlerinde değişikliğe gidildi.
Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.
Özel Kreş ve Gündüz Bakımevlerinin Kuruluş ve İşleyiş Esasları Hakkında Yönetmelik
Özel çocuk kulüpleri yönetmelik kapsamından çıkarıldı. Yönetmelikte geçen tanımlar, başvuruda istenecek belgeler, kuruluş binası ve yeri, kapasite tespiti, kuruluş binasında aranacak özellikler, kuruluş müdüründe aranacak nitelikler, grup sorumlularında aranacak nitelikler, çocuklara yönelik eğitim programı, çocukların beslenmesi, kuruluşa çocuk kabulü, gruplardaki çocuk ve personel sayısına ilişkin hükümler ile yönetmelik eklerinde değişikliğe gidildi. Çocuk kulüplerinin geçiş sürecine ilişkin hükümler düzenlendi.
Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.
Dağıtım Sistemindeki Kayıpların Azaltılmasına Dair Tedbirler Yönetmeliği
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından, yüksek kayıplı şirketlerin tespitine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.
Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.
Acil durum önlemlerine tabi taraflar, acil durum tedbirleri ve reaktif güç kontrolü güç değerlerine ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.
Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.
Elektrik Piyasasında Depolama Faaliyetleri Yönetmeliği
Elektrik depolama ünitesi ve tesisleri ile kurulum ve bağlantı esasları, üretim tesisine bütünleşik elektrik depolama ünitesi, tüketim tesisine bütünleşik elektrik depolama tesisleri ve müstakil elektrik depolama tesislerine ilişkin hükümler ile yönetmelik eklerinde değişikliğe gidildi.
Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.
Elektrik Piyasasında Toplayıcılık Faaliyeti Yönetmeliği
Toplayıcılık faaliyetine ilişkin genel esaslarda değişikliğe gidildi.
Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.
Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik
Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi, bankalar ve Merkez Bankası’nın hissedar olduğu sistem işleticisi niteliğindeki kuruluşlara ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi.
Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.
Aracıların elektronik ortamdaki işlemlerine ilişkin geçiş hükümlerinde değişikliğe gidildi.
Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.
Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliği
Gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin; gelir ve kurumlar vergisi beyannamelerinde yer alan istisna, indirim ve uygulamalardan yararlanabilmeleri ile yerel ve küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi uygulamasına ilişkin işlemlerin düzenlendiği tebliğ yürürlüğe girdi.
Turizmi Teşvik Kanunu’nun 33. maddesinin 9. ve 10. fıkraları ile Konutların Turizm Amaçlı Kiralanmasına ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 4. maddesinin 1. fıkrasına dayanılarak hazırlanan tebliğ yürürlüğe girdi.
Çevre Kanunu Uyarınca Verilecek İdari Para Cezalarına İlişkin Tebliğ
Çevre Kanunu’nun 20. maddesi uyarınca verilecek idari para cezaları yeniden belirlendi.
Çevre Kanunu Uyarınca Alınacak Geri Kazanım Katılım Payı Tutarlarına İlişkin Tebliğ
Çevre Kanunu’na ekli (1) sayılı listede yer alan geri kazanım katılım payı tutarları yeniden belirlendi.
İklim Kanunu Uyarınca Verilecek İdari Para Cezalarına İlişkin Tebliğ
İklim Kanunu’nun 14. maddesi uyarınca verilecek idari para cezaları yeniden belirlendi.
Türk Sivil Havacılık Kanunu Uyarınca Verilecek İdari Para Cezalarına İlişkin Tebliğ
Türk Sivil Havacılık Kanunu’nun 143. ve 144. maddelerinde yer alan idari para cezaları yeniden belirlendi.
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Tarafından Verilecek İdari Para Cezaları Hakkında Yönetmelik’te yer alan idari para cezaları yeniden belirlendi.
Milli Emlak Genel Tebliği (Sıra No: 423)
Kamu konutlarının 2026 yılı aylık kira bedellerinin tespitine ilişkin usul ve esaslar belirlendi. Tebliğ, 15.01.2026 tarihinde yürürlüğe girecek. Aynı tarihte, Milli Emlak Genel Tebliği (Sıra No: 419) yürürlükten kalkacak.
Gümrük Müşavirliği ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği Asgari Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğ
Asgari ücret tarifesine ilişkin uygulama esaslarında ve tebliğ eklerinde değişikliğe gidildi.
Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.
Tebliğde geçen tanımlar, genel hükümler, temel destek, planlı üretim desteği, üretimi geliştirme destekleri, biyolojik ve/veya biyoteknik mücadele desteği, çiftlik muhasebe veri ağı sistemine katılım primi desteği, tarımsal yayım ve danışmanlık desteği, münavebe uygulama kuralları, destekleme başvuruları, askı ve sonrasında yapılacak iş ve işlemler, desteklemelerden yararlanamayacaklar, denetim, kontrol ve yaptırıma ilişkin hükümler ile tebliğ eklerinde değişikliğe gidildi. 2025 yılı uygulamalarına ilişkin geçiş hükümleri düzenlendi.
Değişiklikleri karşılaştırmalı olarak görmek için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.
2026 Yılı Uzlaştırmacı Asgari Ücret Tarifesi
Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince, 2026 yılında soruşturma ve kovuşturma makamlarının talebi üzerine görevlendirilen uzlaştırmacılara ödenecek meblağ ile ödenmesine ilişkin usul ve esaslar belirlendi.
