Lexpera’da Geçen Hafta (9-15 Mayıs 2026)

Literatür, içtihat ve mevzuata ilişkin önemli gelişmeleri içeren haftalık bültenimizin 232. sayısını siz üyelerimizin dikkatine sunuyoruz.

Literatür

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen eserler aşağıda yer almaktadır:

Esma Nur Topçu (Ed.), Hukuk-ı Düvel: Devletler Hukuku Alanında Yazılan İlk Türkçe Eser

Türkçe olarak kaleme alınan ilk uluslararası hukuk eseri kabul edilen ve Kemal Paşazade Said ile Cebrail Gregor imzası taşıyan eserde, Mekteb-i Fünun-ı Mülkiye’de verilen devletler hukuku ders notları kapsamında devletler hukukunun tarifi, tarihi, kısımları ve kaynakları hakkında bilgi verilmiş; barış zamanı devletler hukuku ile savaş zamanı devletler hukuku incelenmiştir.

Ayşe Nur Yazıcılar, Yapay Zekâ, Demokrasi ve İnsan Hakları

Kitapta, yapay zekânın demokrasi üzerindeki muhtemel etkileri irdelenmiş; tarihsel süreç içinde ortaya çıkan kuvvetler ayrılığı, insan hakları, hukukun üstünlüğü gibi demokrasiyi korumayı vaat eden anayasa hukuku araçlarının yapay zekânın tehditlerine karşı yeterli koruma sağlayıp sağlamadığı tartışılmış; insan hakları bağlamında güncel yapay zekâ düzenlemeleri üzerinde durulmuştur.

Simge Gündüz, Konut ve Çatılı İşyeri Kira Sözleşmelerinin Kiracı Tarafından Sona Erdirilmesi

Çalışmada, genel olarak konut ve çatılı işyeri kira sözleşmeleri ele alınmış, konut ve çatılı işyeri kira sözleşmelerinin kiracı tarafından hangi hallerde sona erdirilebileceği açıklanmış ve konut ve çatılı işyeri kira sözleşmelerinin kiracı tarafından sona erdirilmesi durumunda ortaya çıkan sonuçlara değinilmiştir.

Hüseyin Yağızhan Kol, Tasarruf Finansman Sözleşmesinden Doğan Uyuşmazlıkların Tahkim ve Diğer Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yöntemleri ile Çözümü (Tüketici Hukuku Bağlamında)

Kitapta, Türkiye’de tasarruf finansman sözleşmesinin yaygınlaşmasıyla ortaya çıkan tüketici uyuşmazlıklarının çözümünde mevcut hukuki yolların yeterliliği tartışılmış; Almanya, İsviçre, Birleşik Krallık, Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa Birliği’ndeki uygulamalar ışığında Türkiye için somut ve özgün çözüm önerileri sunulmuştur.

Nesli Beril Özen Çolak, Zeynep Özge Oğuz (Ed.), Prof. Dr. Şükran Şıpka’ya Meslekte 40. Yıl Armağanı

Eserde, İsviçre Boşanma Hukukunda Kusur İlkesinden Vazgeçilmesinin Velayet Hukuku Üzerindeki Etkileri, Akıllı Sözleşmelerde Geçersizlik Halleri, Çocuk Teslimi ve Çocukla Kişisel İlişki Kurulması Hakkı, Komşuluk Hukukundan Kaynaklanan Elatmanın Önlenmesi Davası gibi makaleler ile Prof. Dr. Şükran Şıpka’ya ithafen anı yazılarına yer verilmiştir.

F. Şeyda Kahraman, Uluslararası Hukukta Kadın Hakları

Çalışmada, kadın haklarının uluslararası hukuktaki gelişimi, dönüşümü ve günümüzdeki durumu ele alınarak gelişim sürecinin devam ettiği, uluslararası hukuk kurumlarının her ne kadar kadın haklarının ilerletilmesinde katkıları olsa da kendi içerisindeki çelişkili hükümler veya uygulamalar nedeniyle istenilen düzeyde bir sonuca ulaşılamadığı ortaya konulmuş ve kurumların eksiklikleri üzerinden çözüm önerileri getirilmiştir.

Umut Akyüz, Sorumluluk Kavramının Hukuk Felsefesi Bağlamında Değerlendirilmesi (İrade Hürriyeti Bağlamında Cezai Sorumluluğun Esası)

Kitabın birinci bölümünde özgürlük ve özellikle irade özgürlüğü ekseninde determinizm-indeterminizm tartışmalarına temas edilmiş; ikinci bölümünde cezai sorumluluğun tarihsel boyutu, cezalandırmanın anlamı ve amacı, cezai sorumluluğun şartları ve sorumluluğunu bertaraf eden hususlara değinilmiş; üçüncü ve son bölümünde ise Kant ile Hart’ın hukuk, özgürlük ve sorumluluğa ilişkin yaklaşımları analiz edilmiştir.

Setenay Baytemir Tarhan, Klasik Dönem Roma Hukukunda Paylı Mülkiyet

Eserin birinci bölümünde paylı mülkiyet (communio) kavramı ve paylı mülkiyetin Roma hukukundaki gelişimi anlatılmış, ikinci bölümünde Roma hukukunda paylı mülkiyetin ortaya çıktığı haller hakkında bilgi verilmiş, üçüncü bölümünde paylı mülkiyette paydaşlar arası ilişkiler, paydaşların yetkileri ve yükümlülükleri üzerinde durulmuş, dördüncü ve son bölümünde ise actio communi dividundo kavramına değinilmiştir.

İçtihat

Geçen hafta Lexpera’ya yüklenen kararların dağılımı şu şekildedir:

MAHKEME	KARAR SAYISI
Anayasa Mahkemesi	117
Yargıtay (Hukuk)	870
Yargıtay (Ceza)	36565
Danıştay	149
Bölge Adliye Mahkemesi	2746
Bölge İdare Mahkemesi	1298
TOPLAM	41745

Yüklenen kararlar arasında aşağıda özetine yer verdiğimiz Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve Yargıtay Ceza Genel Kurulu’na ait kararlar özellikle dikkati çekmektedir:

Yargıtay HGK., E. 2025/23 K. 2026/116 T. 25.02.2026

Davacı vekili; serbest hekimlik yapan müvekkiline Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu kapsamında yaşlılık aylığı bağlandığını, aile hekimi olarak çalışma imkânı doğması üzerine sosyal güvenlik destek primine tâbi aile hekimi olarak çalışmaya başladığını, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun yazısı ile emeklilerin kamu sektöründe Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 4/1-a maddesi kapsamında çalışmaları halinde Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 30. maddesi gereği aylıklarının kesilmesi gerektiği belirtilerek müvekkilinin çalışmaya başladığı tarihten itibaren aylıklarının durdurularak yersiz ödeme tahakkuk ettirildiğini, ancak yapılan değişiklikle Sağlık Bakanlığı tabip ve uzman tabip kadrolarına atananların aylığı kesilecek çalışanlar arasından çıkarıldığını, Aile Hekimliği Kanunu’nun 3. maddesine göre de Sağlık Bakanlığı tarafından görevlendirilenlerin yaşlılık aylıklarının kesilmemesi gerektiği yönünde yapılan itirazın Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından hukuka aykırı olarak reddedildiğini ileri sürerek söz konusu işlemin iptaline, aylıkların kesildiği tarihten itibaren tekrar bağlanarak faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili; yaşlılık aylığı bağlanan davacının Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 4/1-a maddesine tâbi çalıştığının tespit edilmesi üzerine aylığının kesilerek yersiz almış olduğu aylıkların borç kaydedildiğini, Kurum işlemlerinin 2011/58 sayılı Genelge ve ilgili mevzuata uygun olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

İlk derece mahkemesi; Aile Hekimliği Kanunu’nun 3. maddesindeki Sağlık Bakanlığı tabip ve uzman tabip kadrolarına atananları emekli aylığı kesilecek kişilerden hariç tutan düzenleme uyarınca diğer kurumlarda, yaşlılık aylığı almakta iken sigortalı olarak çalışması ya da Kanun’da belirtildiği üzere yaşlılık aylığı alabilmesi için çalıştığı işten ayrılma ve yazılı istekte bulunma gibi bir şart bulunmadığı, öte yandan davacının çalışmalarının sosyal güvenlik destek primine tâbi olduğundan davalı Kurumun herhangi bir kaybının da olmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

İstinaf başvurusu sonucunda (...) Bölge Adliye Mahkemesi; aile hekimliği müessesesinin genel bütçeden yardım alan bir uygulama olduğu, Bakanlığın yaptığı sözleşmeyle aile hekimlerinden hizmet aldığı, hekimlerin sözleşme gereği sağlık hizmeti sunduğu ve bunun karşılığı belli bir ödenek alarak yardımcı personel ücretleri, bina kirası ve sağlık merkezinin işletilmesi ile ilgili yakıt, temizlik, güvenlik ve diğer giderleri karşıladığı, bu nedenle aile hekimlerinin kendi adına bağımsız çalışan statüsünde ve çalıştırdığı personelin ise işvereni olduğu, nitekim Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin de aile hekiminin işveren olduğuna ilişkin kararlarının bulunduğu, açıktan atanmanın Bakanlığın kadrolarına atanma olduğu, bu şekilde tekrar atanma halinde aylığın kesilebileceği, aile hekimliğinin ise Bakanlık kadrosu olmadığı, hizmet tespiti davalarında kabul edildiği gibi aile hekimlerinin kendi ad ve hesabına bağımsız çalışan statüsünde olduğu, bu nedenle yaşlılık aylığının da devam etmesi gerektiğinden davanın kabulüne ilişkin verilen ilk derece mahkeme kararı isabetli ise de davanın maktu harç yatırılmak suretiyle açıldığı ve Kurum işleminin iptaline ilişkin olduğu, bu itibarla maktu vekâlet ücreti takdiri yerine davacı taraf lehine nispi vekâlet ücretine hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılıp düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar vermiştir.

Temyiz başvurusu sonucunda ilgili Yargıtay Dairesi; aile hekimlerinin, özellikle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 30. maddesinin 4. fıkrasında sayılan istisnalardan olmadığı için emekli (yaşlılık) aylığı alıyorken anılan Kanun’un 30. maddesi kapsamında çalışamayacakları ve buna göre davalının aylığının kesilerek çalışma dönemindeki aylıkların yersiz ödeme olarak değerlendirilmesi gerektiği, öte yandan yersiz ödemeye konu alacak hesaplanırken kasıtlı veya kusurlu davranışı bulunmayan davacı yönünden Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 96/b maddesinin uygulanması gerektiği gerekçesiyle kararı oyçokluğu ile bozmuştur.

(...) Bölge Adliye Mahkemesi; temelde Sağlık Bakanlığı kadrosunda yer almayan ve kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar statüsündeki aile hekimlerinin yaşlılık aylığı alırken hizmet sunmaları nedeniyle tâbi olacakları statü konusunda Yargıtay kararları arasında mevcut çelişkinin de giderilmesi gerektiği gerekçesiyle direnme kararı vermiştir.

Direnme kararının da temyiz edilmesi üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu; yaptığı kapsamlı hukuki değerlendirme sonucunda, herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı alanların, bu aylıkları kesilmeksizin kamu kurumlarında herhangi bir kadro, pozisyon veya görevde çalıştırılamayacağına ve görev yapamayacağına ilişkin düzenleme karşısında yaşlılık aylığı aldığı dönemde aile hekimi hizmet sözleşmesi imzalayarak aile hekimi olarak yeniden çalışmaya başlayan ve aile hekimliği kamu hizmetini yerine getiren davacının, aylığı kesilmeksizin aile hekimi olarak çalışmasının mümkün olmadığı, bu nedenle aylığının kesilmesine ilişkin işlem yerinde ise de bu durumun davacının kasıtlı veya kusurlu davranışlarından kaynaklanmaması nedeniyle yersiz aylık ödemeleri konusunda işlem yapılarak karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı bozulmasına oyçokluğu ile hükmetmiştir.

Yargıtay CGK., E. 2025/514 K. 2026/134 T. 04.03.2026

(...) Asliye Ceza Mahkemesi; sanığın, Cumhurbaşkanına hakaret suçundan Türk Ceza Kanunu’nun 299/1-2, 43/1, 62, 51. maddeleri uyarınca 1 yıl 2 ay 17 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına, ertelemeye ve hak yoksunluğuna hükmetmiştir.

Hükmün sanık müdafii tarafından istinaf edilmesi üzerine (...) Bölge Adliye Mahkemesi, istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiştir.

Bu kararın da sanık müdafii tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay Dairesi; (...) Bölge Adliye Mahkemesi tarafından yöntemine uygun ihtarlı tebligat yapılmasına karşın temyiz dilekçesinin temyiz nedenlerini içermediği gerekçesiyle temyiz isteminin Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 298/1. maddesi uyarınca reddine karar vermiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı; temyiz dilekçesinde beraat kararı verilmesi gerektiğine yönelik suçun unsurlarının oluşmadığı şeklindeki bir temyiz sebebinin, yüklenen fiilin kanunda suç olarak tanımlanmadığı iddiası olarak kabulünde zorunluluk bulunmadığı, bu yönüyle sanık müdafiin temyiz dilekçesindeki açıklamasının, sanığa yüklenen eylemin kanunda suç olarak tanımlanmadığı şeklindeki iddiasının varlığı bakımından yeterli bir temyiz nedeni olarak değerlendirilmesi gerektiği ve temyiz dilekçesinde hukuki sebebe dayanan geçerli bir temyiz nedeninin bulunduğu görüşüyle itiraz yoluna başvurmuştur.

İncelemeyi yapan Yargıtay Dairesi tarafından itiraz nedenleri yerinde görülmemiştir.

Bunun üzerine Yargıtay Ceza Genel Kurulu; sanık müdafii tarafından sunulan ve “Yapılacak inceleme ile müvekkil üzerine atılı suçun unsurlarının oluşmadığı anlaşılacaktır.” ifadelerine yer verilen dilekçenin, kanunun aradığı anlamda bir temyiz nedeni içermediği ve temyiz incelemesi için yeterli olmadığı, bu nedenle sanık müdafiin temyiz isteminin sebep yokluğundan reddine ilişkin Özel Daire kararının isabetli olduğu gerekçesiyle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın itirazının reddine oyçokluğu ile hükmetmiştir.

Mevzuat

Özel Öğretim Kurumları Kanunu

Anayasa Mahkemesi’nin E. 2025/187, K. 2026/53 sayılı ve 26.02.2026 tarihli kararı uyarınca, kurum açma izninin iptali, kurumun kapatılması, devri ve nakline ilişkin hükümlerde değişikliğe gidildi. Değişiklikler, 14.02.2027 tarihinde yürürlüğe girecek.